NATO verður fyrir óbeinum áhrifum af Brexit

Leiðtogar aðildarríkja NATO munu samþykkja gamalgróna tvíbenta stefnu gagnvart Rússum á leiðtogafundi sem hófst í dag. Áframhaldandi samskipti við Rússa og aukinn herafli við landamærin í austri. Óvíst er hver viðbrögð Rússa verða.

Donald Tusk, Barack Obama og Jean-Claude Junker koma sér fyrir á sameiginlegum blaðamannafundi í upphafi leiðtogafundar NATO í Varsjá í Póllandi.
Donald Tusk, Barack Obama og Jean-Claude Junker koma sér fyrir á sameiginlegum blaðamannafundi í upphafi leiðtogafundar NATO í Varsjá í Póllandi.
Auglýsing

NATO-­leið­togar von­ast til að geta treyst vest­ræn tengsl í kjöl­far ákvörð­unar Breta að segja sig úr Evr­ópu­sam­band­inu á leið­toga­fundi Atl­antsa­hafs­banda­lags­ins sem hefst í Var­sjá í dag. Bæði Sig­urður Ingi Jóhanns­son for­sæt­is­ráð­herra og Lilja Alfreðs­dóttir utan­rík­is­ráð­herra, sækja fund­inn fyrir hönd Íslands. Fund­ur­inn stendur í tvo daga, í dag og á morg­un.

Á leið­toga­fund­inum er ætl­unin að sam­þykkja flutn­ing alþjóð­legra her­fylkja til Pól­lands og allra þriggja Eistra­salts­ríkj­anna til að mæta rúss­neskri ógn sem hefur auk­ist mikið und­an­farin ár, til dæmis með íhlut­unum Rússa í Úkra­ínu. Þau NATO-­ríki sem eiga landa­mæri að Rúss­landi hafa lýst yfir ótta um að Rússar muni beita sömu brögðum gagn­vart sér og þeir gerðu í Úkra­ínu. Einnig er talið að leið­tog­arnir muni kynna nýtt eld­flauga­varn­ar­kerfi í Aust­ur-­Evr­ópu.

Þetta er fyrsti leið­toga­fundur hern­að­ar­banda­lags­ins síðan Bretar ákváðu að ganga út úr ESB í Brex­it-­þjóð­ar­at­kvæða­greiðsl­unni. Leið­togar kosn­inga­bar­áttu Evr­ópu­and­stöð­unnar í Bret­landi lögðu á það áherslu að NATO gæti orðið vett­vangur auk­ins sam­starfs Breta við önnur Evr­ópu­ríki yrði Brexit að veru­leika. Aðrir bentu á að klofn­ingur frá ESB myndi síður en svo treysta raðir NATO-­ríkja í Evr­ópu.

Staða Breta óbreytt?

Barack Obama, for­seti Banda­ríkj­anna, skrifar í pistli í Fin­ancial Times að hann trúi að Bretar verði áfram lyk­il­þátt­tak­andi í örygg­is­gæslu Evr­ópu. Evr­ópa og NATO ættu að auka örygg­is­sam­starf sitt og ákveða að halda við­skipta­þving­unum gegn Rússum til streitu.

Auglýsing

Andrzej Duda, for­seti Pól­lands, og Jens Stol­ten­berg, fram­kvæmda­stjóri NATO, sögðu í morgun að styrkur hern­að­ar­banda­lags­ins liði ekki fyrir Brex­it. „ESB og NATO eru nokkuð ólíkar stofn­an­ir,“ sagði Duda. „Bret­land er eitt af sterk­ustu aðild­ar­ríkjum NATO og ég efast ekki um að þátt­taka og sam­starf í banda­lag­inu verði áfram sú sama.“

Brexit gerir það óhjá­kvæmi­lega að verkum að ESB hefur ekki eins mikil áhrif á alþjóða­vett­vangi og það gerði. Til að bæta upp fyrir það ætti Evr­ópa að efla hern­að­ar­mátt sinn, að mati Bogdan Klich, fyrr­ver­andi varn­ar­mála­ráð­herra Pól­lands. 

Utan­rík­is­ráð­herrar Frakk­lands og Bret­lands, þeir Frank-Walter Stein­meier og Jean-Marc Ayrault, hafa lagt það sama til í sam­eig­in­legri stefnu­yf­ir­lýs­ingu í kjöl­far Brex­it. Stefnu­yf­ir­lýs­ingin var gefin út undir fyr­ir­sögn­inni „Sterk­ari Evr­ópa í heimi óvissu“. Plaggið fór fyrir brjóstið á Banda­ríkj­unum og Kanada sem vilja ekki að Evr­ópu­sam­bandið búi til aðra hern­að­ar­blokk á meg­in­landi Evr­ópu.

Í sam­tali við breska blaðið The Guar­dian segir Krzysztof Blu­sz, hern­að­ar­sér­fræð­ingur í Pól­landi, að útkoma þjóð­ar­at­kvæða­greiðsl­unnar hefði margar óbeinar afleið­ingar fyrir sam­starf hern­að­ar­banda­lags­ins. „Út­ganga Breta úr ESB mun skapa þá stöðu að aðild­ar­ríkin fara að huga meira að högum sínum heima­fyr­ir. Löng­unin er þegar til staðar en Brexit mun auka þessa heima­hneigð enn frek­ar. Stjórn­völd í Moskvu munu ekki missa af tæki­fær­inu til að nýta sér stöð­una.“

David Cameron, forsætisráðherra Bretlands, og Beata Szydlo, forsætisráðherra Póllands, funduðu í Varsjá í dag.

Gamla góða tví­benta stefna NATO

„NATO er ekki að leita að átök­um. Við viljum ekki annað Kalt stríð. Kalda stríðið er í for­tíð­inni og ætti  að vera þar áfram,“ sagði Jens Stol­ten­berg í ræðu sinni í dag og lagði áherslu á að sam­tali yrði haldið áfram við Rússa. Nið­ur­staða NATO-fund­ar­ins verður því að öllum lík­indum sú sama og oft áður: tví­bent stefna um aukið sam­tal í kjöl­far orða um aukin hern­að­ar­um­svif við landa­mæri að Rúss­landi.

Óvíst er hvernig Rússar eiga eftir að bregð­ast við leið­toga­fund­inum í Pól­landi. Að lík­indum verður við­bragðið tákn­ræn yfir­lýs­ing um upp­færðan her­afla og ný hern­að­ar­tæki. Lukasz Kulesa, rann­sókn­ar­stjóri hjá European Leaders­hip Network, sam­tökum sem sér­hæfa sig í rann­sókum á utan­rík­is-, hern­að­ar- og örygg­is­stefnu Evr­ópu­sam­bands­ins, telur að stjórn­völd í Moskvu muni að öllum lík­indum tína til til­búnar áætl­anir og setja í nýjan bún­ing sem við­bragð við leið­toga­fundi NATO í Pól­landi.

Vla­dimír Pútín, for­seti Rúss­lands, hefur talað óljóst um hvernig Rússar þurfi að auka her­mátt sinn á meðan aðrir emb­ætt­is­menn hafa sagt að Kreml muni mæta aðgerðum NATO á sama hátt; færa her­fylki að landa­mærum í vestri og efla eld­flauga­varn­ar­kerfi.

Barack Obama lætur af embætti Bandaríkjaforseta í janúar 2017. Óvissa um hver verði nýr forseti veikir stöðu Bandaríkjanna og um leið NATO.

Kulesa telur að Rússar geti hins vegar gert tvenns­konar mis­tök í við­brögðum sínum við útkomu leið­toga­funds­ins. Bæði munu á end­anum leiða til þess að sam­skiptin stirðni enn frek­ar. Fyrstu mis­tök­in, að mati Kulesa, yrðu þau ef Rússar læsu of mikið í útkomu fund­ar­ins og héldu að nú væri NATO að und­ir­búa átök. Vest­ur­veldin myndu um leið bæta í her­afla sinn við landa­mærin að Rúss­landi og fjölga aðild­ar­ríkjum frá Aust­ur-­Evr­ópu og Skand­in­av­íu. Af Norð­ur­löndum eru Ísland, Dan­mörk og Nor­egur aðilar að NATO en ekki Sví­þjóð og Finn­land. Eystra­salts­ríkin hlutu öll aðild árið 2004.

Hin mis­tök Rússa væru að taka nið­ur­stöðu leið­toga­fund­ar­ins of létt. Rússar gætu allt eins metið stöð­una á Vest­ur­löndum þannig að banda­lags­ríkin gangi ekki í takt. Frank-Walter Stein­meier, utan­rík­is­ráð­herra Þýska­lands, lét til dæmis hafa eftir sér á dög­unum að her­fylk­ing NATO við landa­mærin væru eins og tákn­rænar her­gagna­sýn­ing­ar. Kulesa bendir einnig á að Rússar gætu talið Banda­ríkin veik­ari nú en oft áður sökum þess að nýr for­seti verður kos­inn þar á kom­andi vetri. Hann nefnir einnig að Rússar gætu talið aðgerðir aðild­ar­ríkja NATO gegn sér nokkuð bit­lausan ljá í þúfu.

„Af­leið­ingar þess­ara hugs­an­legu mis­taka gætu orðið alvar­leg­ar,“ skrifar Kulesa á vef European Leaders­hip Network. „Rússar gætu ákveðið að hefja miklar breyt­ingar á her­afla sínum sem stillt er upp við landa­mærin og gert mun meira en að spegla vest­ur­veldin hinumegin við landa­mær­in. Við­brögð NATO við slíkum til­færslum yrðu að efla mátt sinn í Aust­ur-­Evr­ópu til að geta auð­veld­lega brugð­ist við grein 5 í stofnsátt­mála NATO. Grein 5 vísar í skuld­bind­ingu allra aðild­ar­ríkja um að árás á eitt aðild­ar­ríki þýði árás á þau öll.

Séu stjórn­völd í Kreml hins vegar með puttan á púls­inum og taka rök­rétta ákvörðun þá verður auð­velt fyrir Pútín að sjá að aðild­ar­ríkin hafa engan sér­stakan áhuga á átökum eða auk­inni örygg­is­gæslu við landa­mær­in.

Vilt þú vera með?

Frjálsir, hugrakkir fjölmiðlar eru ómetanlegir en ekki ókeypis. Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda og með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og við ætlum að standa vaktina áfram og bjóða almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Fyrir þá lesendur sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Dagur B. Eggertsson borgarstjóri Reykjavíkur.
Eftirlitsaðilar fái heimildir til að skoða leiguhúsnæði
„Það sem maður situr svolítið eftir með í kjölfar brunans á Bræðraborgarstíg er að þar sem um íbúðarhúsnæði var að ræða er ábyrgðin [á eldvörnum] samkvæmt lögum og reglugerðum fyrst og fremst eigandans,“ segir Dagur B. Eggertsson borgarstjóri.
Kjarninn 29. nóvember 2020
Schengen-samstarfið hefur átt undir högg að sækja vegna veirufaraldursins. Víða hefur innri landamærum svæðisins verið lokað. Þessi mynd er frá pólska landamærabænum Cieszyn í sumar, þar sem landamæralokun Tékka var mótmælt.
Sótt að Schengen
Árið 2020 hefur tekið á Schengen-samstarfið. Landamæralokanir vegna faraldursins, flóttamannamál og hryðjuverkaárásir hafa vakið upp spurningar um hvaða stefna skuli mörkuð og líklegt er að samstarfið taki einhverjum breytingum.
Kjarninn 29. nóvember 2020
Mette Frederiksen forsætisráðherra komst við er hún ræddi við fjölmiðla eftir að hafa heimsótt minkabú í síðustu viku og rætt við bændur sem höfðu misst frá sér ævistarfið.
Minkaklúðrið
Danska ríkisstjórnin hefur sætt mikilli gagnrýni vegna minkamálsins svonefnda, þar sem margt hefur farið úrskeiðis. Nú síðast þegar ekki var fylgt tilmælum varðandi urðun hræjanna. Algjört klúður í eitt og allt segja danskir fjölmiðlar.
Kjarninn 29. nóvember 2020
Fimm manns sem voru gestkomandi á heimili Víðis og eiginkonu hans síðasta laugardag eru smituð af kórónuveirunni.
Ellefu urðu útsett fyrir smiti á heimili Víðis
Auk Víðis Reynissonar yfirlögregluþjóns og eiginkonu hans eru fimm manns í nærumhverfi hjónanna, sem voru gestkomandi á heimili þeirra síðasta laugardag, smituð af kórónuveirunni. Víðir segir hjónin hafa verið verulega slöpp í gær, en skárri í dag.
Kjarninn 28. nóvember 2020
Fréttaþættirnir Heimskviður verða ekki á dagskrá RÚV á nýju ári.
Heimskviður hverfa af dagskrá Rásar 1
Gera þarf breytingar á dagskrá Rásar 1 vegna hagræðingaraðgerða hjá Ríkisútvarpinu. Ein þeirra er sú að Heimskviður, fréttaskýringarþáttur um erlend málefni, verður ekki lengur á dagskrá á nýju ári. Einnig mun þurfa að endurflytja meira efni.
Kjarninn 28. nóvember 2020
Hallgrímur Hróðmarsson
Hver er hann þessi sem gengur alltaf með veggjum?
Kjarninn 28. nóvember 2020
Gylfi Zoega, hagfræðiprófessor við Háskóla Íslands
Gylfi ver ummæli Tinnu um landamæraskimanir
Prófessor í hagfræði útskýrir hagfræðilegu rökin fyrir því að skylda komufarþega að fara í skimun á landamærunum og láta þá borga hátt gjald fyrir það í nýjasta tölublaði Vísbendingar.
Kjarninn 28. nóvember 2020
Svandís Svavarsdóttir, heilbrigðisráðherra.
Margir héldu að málið væri í höfn – en svo er ekki
Heilbrigðisráðherra segir að liggja verði ljóst fyrir hversu miklum peningum verði ráðstafað í samning við sjálfstætt starfandi sálfræðinga áður en hann verður gerður til þess að fjármunum verði varið með sem bestum hætti.
Kjarninn 28. nóvember 2020
Meira eftir höfundinnBirgir Þór Harðarson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None