Stríðið gegn uppljóstrurum

Sá fáheyrði atburður hefur nú átt sér stað að ritstjórn dagblaðsins Washington Post hefur hvatt til að heimildarmaður þess verði sóttur til saka. Margir uppljóstrarar hafa verið ákærðir í Bandaríkjunum og aðrir eru í útlegð.

Uppljóstrarar hafa þurft að sæta refsingum fyrir að leka gögnum.
Uppljóstrarar hafa þurft að sæta refsingum fyrir að leka gögnum.
Auglýsing

Aldrei hafa fleiri upp­ljóstr­arar verið ákærðir í Banda­ríkj­un­um en í for­seta­tíð Barack Obama. Stjórn­völd þar í landi hafa not­ast við gömul njósn­a­lög (e. the Espionage Act) til að ákæra upp­ljóstr­ara og fjöl­margir þeirra sitja nú í fang­elsi eða hafa flúið til ann­arra landa. Upp­lýs­ing­arnar sem lekið hefur verið eru margs konar en þær geta verið leyni­leg eða við­kvæm gögn á vegum ríkja eða fyr­ir­tækja. Upp­ljóstr­arar koma þessum gögnum síðan til lög­fræð­inga, fjöl­miðla eða ann­arra stofn­anna sem koma fyrir augu almenn­ings með einum eða öðrum hætti.

Á tímum raf­rænna upp­lýs­inga er hugs­an­lega ennþá auð­veld­ara að safna gögn­um, afrita og deila en nokkurn tím­ann áður. Það gæti skýrt fjölgun upp­ljóstrana og við­brögðin við þeim. Inter­netið hefur líka átt sinn þátt í að auð­velda aðgengi almenn­ings að leka­gögnum og aldrei hefur verið eins auð­velt að fara í gegnum ógrynni skjala á tölvu­tæku formi. Fjöl­mörg nýleg dæmi eru um gagna­leka af ýmsum toga.

Dag­blað krefst ákæru á hendur heim­ild­ar­manni

Dag­blað­ið Was­hington Post komst á spjöld sög­unn­ar á dög­unum fyrir að gefa út yfir­lýs­ingu þar sem hvatt er til að heim­ild­ar­maður þeirra sé sóttur til saka. Blaðið gengur jafn­vel svo langt að hvetja hann að koma aftur til Banda­ríkj­anna til að horfast í augu við eigin afbrot og taka afleið­ing­un­um. Hann eigi að vera til­bú­inn að standa fyrir framan jafn­ingja sína í kvið­dómi og verja sig. Í grein­inni segir að það væri vissu­lega í anda þeirra sem stunda borg­ara­lega óhlýðni, að þeir hafi alltaf verið reiðu­búnir að fara í fang­elsi.

Auglýsing

Í öllu falli leggur rit­stjórn blaðs­ins til að stjórn­völd og Snowden kom­ist að ein­hvers konar nið­ur­stöðu eða mála­miðlun um refs­ingu fyrir brot hans. Segja má með sanni að þessi afstaða sé sér­stök í ljósi þess að blaðið birti og not­að­ist við upp­lýs­ingar sem lekið var.

Þessi afstaða Was­hington Post hlýtur að vekja upp margar spurn­ingar innan fjöl­miðla­geirans og hjá blaða­mönn­um. Þetta er sér­stak­lega áhuga­vert fyrir þær sakir að blað­ið vann til Puliz­er-verð­launa í apríl 2014 fyrir umfjöllun byggða á upp­lýs­ingum frá Snowden

Rit­stjórn gegn blaða­mönnum

Edward SnowdenÞetta er ekki í fyrsta skiptið sem rit­stjórn blaðs­ins lýsir yfir áhyggjum sínum vegna upp­lýs­inga­leka Snowdens. Í júlí 2013, mán­uði eftir lek­ann, birtist rit­stjórn­ar­grein þar sem hug­leitt var hvernig hægt væri að stöðva upp­lýs­inga­lek­ann til þess að hags­munum Banda­ríkj­anna yrði ekki ógnað frek­ar. Og þrátt fyrir að við­ur­kenna að sumar upp­lýs­ing­anna varði almanna­hags­muni, eins og njósnir yfir­valda á almennum borg­ur­um, þá virt­ust áhyggj­urnar bein­ast að hinum gögnum sem Snowden tók.

Hin þrjú blöðin sem birt hafa mikið af þeim gögnum sem Snowden lak hafa komið fram og stutt hann op­in­ber­lega. Þetta eru blöð­in InterceptNew York Times og Guar­dian en þau hafa beðið banda­rísk yfir­völd að leyfa honum að snúa aftur án þess að eiga yfir höfði sér ákæru. 

Ný bíó­mynd um Snowden

Edward Snowden er sá sem um ræðir en hann er einn fræg­asti upp­ljóstr­ari nútím­ans. Hann lak gögnum um viða­mikið eft­ir­lit banda­rískra yfir­valda með þegnum sínum í júní 2013 en hann vann á þeim tíma hjá Þjóðar­ör­ygg­is­stofnun Banda­ríkj­anna, NSA, sem hafði eft­ir­lit með síma- og net­notkun í tæp­lega tvö­hund­ruð lönd­um. Ekki er vitað nákvæm­lega hversu yfir­grips­miklar upp­lýs­ing­arnar voru sem Snowden lak en skjölin hlaupa á tugum þús­unda og hafa að geyma upp­lýs­ingar um bresku, banda­rísku og áströlsku leyni­þjón­ust­una. 

Eftir frum­sýn­ingu kvik­myndar Oli­ver Stone um Edward Snowden, sem nefn­ist ein­fald­lega Snowden, hafa mann­rétt­inda­sam­tök­in, Amnesty International, efnt til netá­kalls. Þau krefj­ast þess að Barack Obama, for­seti Banda­ríkj­anna, veiti Edward Snowden sak­ar­upp­gjöf en hann heldur nú til í Rúss­land­i. 



Mega ekki verja sig

Njósn­a­lögin (e. the Espionage Act) eru lög frá árinu 1917 sem notuð eru í dag til að ákæra upp­ljóstr­ara fyrir að deila óop­in­berum gögn­um. Vand­inn sem upp­ljóstr­arar standa frammi fyrir þegar þeir eru ákærðir er að þeir geta ekki borið fyrir sig þeirri vörn að upp­ljóstr­unin hafi verið í almanna­þág­u. 

Jeffrey Sterling, Thomas Drake, Chelsea Manning og Julian Assange.

Jef­frey Alex­and­er Sterl­ing er einn þess­ara upp­ljóstr­ara. Hann er banda­rískur lög­fræð­ingur og fyr­ir­ver­andi starfs­mað­ur CIA, leyni­þjón­ustu Banda­ríkj­anna. Hann var dæmdur fyrir að brjóta títt­nefnd njósn­a­lög með því að leka upp­lýs­ingum um aðgerðir stjórn­valda þar í landi til að grafa undan kjarn­orku­stefnu ann­arra landa. 

Thom­as Drake, fyrr­ver­andi fram­kvæmda­stjóri hjá Þjóðar­ör­ygg­is­stofnun Banda­ríkj­anna (NSA), var ákærður fyrir að brjóta njósn­a­lög­in. Hann hélt því aftur á móti fram að hann væri ofsóttur fyrir að efast um gagn­semi svo­kall­aðar Trail­blaz­er-að­gerð­ar NSA. Hann var þó aðeins dæmdur fyrir smá­vægi­leg brot og hefur hann æ síðan verið aðgerð­ar­sinni sem mót­mælir eft­ir­lits­stefnu stjórn­valda. 

Chel­sea Mann­ing er fyrr­ver­andi her­maður sem heims­byggðin hefur fylgst með síðan hún lak leyni­legum gögnum um stíðið í Íran og Afganistan á síð­una Wiki­Leaks. Hún var dæmd í júlí 2013 fyrir meðal ann­ars að brjóta njósn­a­lögin og situr nú 35 ára dóm­inn af sér. Hún komst nýver­ið í frétt­irnar fyrir að fara í hung­ur­verk­fall til að mót­mæla slæmri með­ferð í fang­elsi.

Julian Paul Assange er ástr­alskur for­rit­ari og blaða­maður sem er frægastur fyrir að stofna leka­síð­una Wiki­Leaks. Hann er einnig eft­ir­lýstur í Banda­ríkj­unum fyrir margs konar brot, meðal ann­ars fyrir að aðstoða Chel­sea Mann­ing, og rann­sókn yfir Assange stendur enn yfir. Hann dvelur nú í sendi­ráði Ekvador í London en hann á yfir höfði sér ákæru fyr­ir nauðgun í Sví­þjóð. Yfir­völd í Sví­þjóð hafa ekki séð sér fært að lofa að fram­selja hann ekki til Banda­ríkj­anna.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Endurvinnsluhlutfall umbúðaúrgangs innan við 50 prósent hérlendis
Heildarmagn umbúðaúrgangs hérlendis var um 151 kíló á hvern einstakling árið 2019. Endurvinnsluhlutfallið lækkar á milli ára en um fjórðungur plastumbúða ratar í endurvinnslu samanborið við rúmlega 80 prósent pappírs- og pappaumbúða.
Kjarninn 27. september 2021
Talning atkvæða í Borgarnesi og meðferð kjörgagna hefur verið mál málanna í dag.
Talningarskekkjan í Borgarnesi kom í ljós um leið og einn bunki var skoðaður
Engin tilmæli voru sett fram af hálfu landskjörstjórnar um endurtalningu atkvæða í Norðvesturkjördæmi. Kjarninn ræddi við Inga Tryggvason formann yfirkjörstjórnar í kjördæminu um ástæður þess að talið var aftur og meðferð kjörgagna.
Kjarninn 27. september 2021
Ragnar Þór Ingólfsson, formaður VR.
Lífskjarasamningurinn heldur – „Ánægjuleg niðurstaða“
Formaður VR segist vera létt að lífskjarasamningurinn haldi. Engin stemning hafi verið hjá atvinnulífinu né almenningi að fara í átök við þessar aðstæður.
Kjarninn 27. september 2021
Sigurjón Njarðarson
Hrunið 2008-2021
Kjarninn 27. september 2021
Þjóðhættir
Þjóðhættir
Þjóðhættir – Siðspillandi ómenning: Um viðtökur jazztónlistar á Íslandi
Kjarninn 27. september 2021
Olaf Scholz, fjármálaráðherra í fráfarandi ríkisstjórn og leiðtogi Jafnaðarmannaflokksins, mætir á kosningavöku flokksins í gær.
„Umferðarljósið“ líklegasta niðurstaðan í Þýskalandi
Leiðtogi Jafnaðarmannaflokksins hefur heitið því að Þjóðverjar fái nýja ríkisstjórn fyrir jól. Það gæti orðið langsótt í ljósi sögunnar. Hann vill byrja á að kanna jarðveginn fyrir stjórn með Græningjum og Frjálslyndum demókrötum.
Kjarninn 27. september 2021
Ákveðið hefur verið að telja atkvæðin í Suðurkjördæmi að nýju.
Talið aftur í Suðurkjördæmi
Yfirkjörstjórn í Suðurkjördæmi hefur ákveðið að verða við beiðnum sem bárust frá nokkrum stjórnmálaflokkum um að telja öll atkvæðin í Suðurkjördæmi aftur.
Kjarninn 27. september 2021
Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, formaður Viðreisnar, í leiðtogaumræðum fyrir kosningar.
Með óbragð í munni – Mikilvægt að framkvæmd kosninga sé með réttum hætti
Þorgerður Katrín segir að endurtalningin í Norðvesturkjördæmi dragi fram umræðu um jafnt atkvæðavægi. „Það er nauðsynlegt að fá hið rétta fram í þessu máli.“
Kjarninn 27. september 2021
Meira eftir höfundinnBára Huld Beck
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None