Tillerson vill að hin ríkin borgi meira – Guðlaugur Þór sótti NATO-fund

Guðlaugur Þór Þórðarson var viðstaddur fund utanríkisráðherra aðildarríkja NATO. Krafa um aukin framlög til bandalagsins báru hæst. Ísland greiðir minnst allra til NATO.

Guðlaugur Þór Þórðarson utanríkisráðherra heilsar bandaríska kollega sínum Rex Tillerson á fundi utanríkisráðherra bandalagsins.
Guðlaugur Þór Þórðarson utanríkisráðherra heilsar bandaríska kollega sínum Rex Tillerson á fundi utanríkisráðherra bandalagsins.
Auglýsing

Guð­laugur Þór Þórð­ar­son utan­rík­is­ráð­herra sótti ráð­stefnu utan­rík­is­ráð­herra aðild­ar­ríkja Atl­ants­hafs­banda­lags­ins (NATO) í Berlín í dag. Á fund­inum ítrek­aði Rex Tiller­son, utan­rík­is­ráð­herra Banda­ríkj­anna, það sem Don­ald Trump, for­seti Banda­ríkj­anna, hefur sagt um að önnur aðild­ar­ríki verði að leggja meira af mörkum til banda­lags­ins.

„Mark­mið okkar ætti að vera að ákveða að í lok árs hafi öll aðild­ar­ríkin mætt skuld­bind­ingum sínum varð­andi fram­lög til varn­ar­mála eða útbúið áætl­anir sem skýra hvernig skuld­bind­ing­unum verði mætt,“ sagði Tiller­son sem sat í dag sinn fyrsta NATO-fund eftir að hafa verið gerður að utan­rík­is­ráð­herra í vet­ur.

„Banda­lags­þjóðir verða að sýna í verki að þær deili holl­ustu Banda­ríkj­anna,“ sagði Tiller­son enn frem­ur. Undir þetta tóku bresk stjórn­völd í dag.

Boris Johnson, utanríkisráðherra Bretlands, og Rex Tillerson, utanríkisráðherra Bandaríkjanna, ræddu saman fyrir fundinn.Utan­rík­is­ráð­herra Þýska­lands, Sig­mar Gabriel, sagði á fund­inum að mark­miðið um að tvö pró­sent af rík­is­út­gjöldum fari til varn­ar­mála væri hvorki nokkuð sem hægt væri að upp­fylla né eft­ir­sókn­ar­vert.

„Tvö pró­sent þýða hern­að­ar­út­gjöld sem nema 70 millj­örðum evra. Ég þekki engan þýskan stjórn­mála­mann sem telur það mögu­legt eða eft­ir­sókn­ar­vert,“ sagði Gabriel.

Þýska­land hefur staðið í þeirri mein­ingu að til þess­ara tveggja pró­senta sem aðild­ar­ríki NATO hafa skuld­bundið sig til að eyða í varn­ar­mál telj­ist einnig þró­un­ar­að­stoð hvers­konar í stríðs­hrjáðum lönd­um. Jens Stol­ten­berg, fram­kvæmda­stjóri NATO, lét hins vegar hafa eftir sér í dag að slíkt gæti ekki geng­ið.

„Rík­is­er­ind­rekst­ur, þró­un­ar­að­stoð og efna­hags­legur stuðn­ingur geta verið mik­il­væg tól til þess að koma jafn­vægi á svæði í heim­in­um,“ sagði Stol­ten­berg og benti á að til væru við­mið um þró­un­ar­að­stoð, sem væru aðskilin skuld­bind­ingum um útgjöld til varn­ar­mála. „Þetta eru tveir ólíkir hlut­ir, jafn­vel þó bæði sé mik­il­vægt.“

Auglýsing

Tvö pró­sent, takk

Sam­kvæmt þeim skuld­bind­ingum sem NATO-­ríkin 28 hafa öll geng­ist við þá þurfa banda­lags­þjóðir að eyða meira en tveimur pró­sentum af vergri lands­fram­leiðslu sinni í varn­ar­mál. Þjóð­irnar hafa enn fremur frest til árs­ins 2024 til að ná þessu mark­miði.

Guðlaugur Þór og Tillerson eru báðir nýliðar í hópi utanríkisráðherra NATO-ríkjanna. Þeir tóku báðir við embættum sínum í janúar. Þeir stilltu sér upp fyrir ljósmyndara íslenska utanríkisráðuneytisins.Í frétta­til­kynn­ingu frá íslenska utan­rík­is­ráðu­neyt­inu er haft eftir Guð­laugi Þór að mik­ill sam­hljómur hafi verið á fund­inum og „ljóst banda­lagið er og verður horn­steinn í sam­starfi lýð­ræð­is­ríkja beggja vegna Atl­ants­hafs­ins“.

Í til­kynn­ing­unni er einnig tæpt á kröfum Banda­ríkj­anna og Bret­lands um aukin fram­lög til varn­ar­mála. „Nýr utan­rík­is­ráð­herra Banda­ríkj­anna, Rex Tiller­son, var skýr í þessa veru og hvatti jafn­framt önnur ríki til að leggja meira að mörk­um. Ísland hefur aukið fram­lög sín til varn­ar­mála og þátt­töku í störfum Atl­ants­hafs­banda­lags­ins og við munum halda áfram á sömu braut,“ segir Guð­laug­ur.

Banda­ríkin eyða mest, Ísland minnst

Ísland hefur aukið fram­lög til varn­ar­mála síðan í fyrra því á þessu ári er gert ráð fyrir að rík­is­sjóður greiði 400 millj­ónum meira til varn­ar­mála en í fyrra. Kjarn­inn fjall­aði um fram­lög til NATO 20. mars síð­ast­lið­inn.

Sam­­kvæmt nýjasta yfir­­lit­inu yfir útgjöld til banda­lags­ins sem gefið var út á vef NATO 13. mars síð­­ast­lið­inn kemur fram að mið­­gildi hlut­­falls­ins sem aðild­­ar­­ríkin eyða í varn­­ar­­mál árið 2016 hafi verið 1,21 pró­­sent.

Af ríkj­unum 28 þá eyða Banda­­ríkin lang mestu eða 3,61 pró­­sent af vergri lands­fram­­leiðslu. Sé hlut­­fall þess fés sem eytt er í varn­­ar­­mál meðal ríkja NATO borið saman þá sést grein­i­­lega að Banda­­ríkin eyða lang mestu.

Þau fimm ríki sem eyða meira en tveimur pró­­sent af heild­­ar­út­­­gjöldum eru Banda­­rík­­in, Bret­land, Grikk­land, Eist­land og Pól­land. Sam­an­­borið við árið 2009 þá hafa þau aðild­­ar­­ríki sem eiga landa­­mæri að Rús­s­landi aukið varn­­ar­­mála­út­­­gjöld sín mest. Það eru Pól­land, Eist­land, Lett­land og Lit­háen.

Ísland er eina aðild­­ar­­ríkið sem ekki er talið með í töflum útgjalda­yf­­ir­lits­ins enda hefur Ísland engan her. Hér á landi fer utan­­­rík­­is­ráðu­­neytið með varn­­ar­­mál og sam­­skipti við NATO. Á fjár­­lögum árs­ins 2017 er gert ráð fyrir að utan­­­rík­­is­ráðu­­neytið fái fjár­­heim­ildir til sam­­starfs um örygg­is- og varn­­ar­­mál. Heild­­ar­­gjöld rík­­is­ins vegna þeirra eru 1.549,7 millj­­ónir króna. Það er fjár­­­magnað með rekstr­­ar­­tekjum sem munu nema að upp­­hæð 109,4 millj­­ónum króna og rest­in, 1.440,3 millj­­ón­ir, koma úr rík­­is­­sjóði.

Séu fjár­lög árs­ins í ár borin saman við fjár­lög árs­ins 2016 má sjá að fram­lög úr rík­is­sjóði til varn­ar­mála hafa hækkað um rétt tæpar 400 millj­ónir króna á milli ára. Þrátt fyrir það er hlut­fall útgjalda til varn­ar­mála fjarri því að vera full­nægj­andi sam­kvæmt kröfum Banda­ríkj­anna; var um 0,006 pró­sent af vergri lands­fram­leiðslu árið 2016.

Árshækkun fasteignaverðs nú 1,3 prósent
Verulega hefur dregið úr hækkunum á fasteignamarkaði að undanförnu.
Kjarninn 21. maí 2019
Viðar: Ég vona innilega að þú fyrir hönd Hörpu aflýsir viðburðinum
Framkvæmdastjóri Eflingar vill að Harpan aflýsi viðburði sem á að fara fram 23. maí þar sem þekktur hægri öfgamaður á að koma fram.
Kjarninn 21. maí 2019
Ingibjörg Ýr Jóhannsdóttir
Að borða fíl
Kjarninn 21. maí 2019
Meirihluti landsmanna telur að vel hafi tekist til við gerð kjarasamninga
Rúmlega 60 prósent landsmanna telur að vel hafi tekist til við gerð kjarasamninga VR og Eflingar við Samtök atvinnulífsins. Þá telja sjö af hverjum tíu að stéttarfélögunum sé að þakka að vel hafi tekist til við gerð samningana.
Kjarninn 21. maí 2019
Björn Leví Gunnarsson, þingmaður Pírata.
Björn Leví: Rökstuddur grunur um að Ásmundur hafi dregið sér fé
Þingmaður Pírata endurtók orð Þórhildar Sunnu sem siðanefnd Alþingis þóttu brotleg í pontu Alþingis í dag. Steingrímur J. Sigfússon, forseti Alþingis, taldi þau ekki við hæfi.
Kjarninn 21. maí 2019
Píratar ekki alltaf vinsælustu krakkarnir á kaffistofu Alþingis
Þórhildur Sunna Ævarsdóttir segist telja að eftirlitsstofnanir séu mögulega viljandi undirfjármagnaðar. Það sé erfitt að vera að slást í því að auka gagnsæi og traust, en láta svo slá á puttana á sér þegar bent sé á að rannsaka þurfi meint misferli.
Kjarninn 21. maí 2019
Kynntu aðgerðir stjórnvalda gegn mansali og félagslegu undirboði
Forsætisráðherra, dómsmálaráðherra og félags- og barnamálaráðherra kynntu sameiginlega aðgerðir stjórnvalda gegn mansali og félagslegu undirboði á ríkisstjórnarfundi í morgun.
Kjarninn 21. maí 2019
Hæstiréttur vísar frá endurupptökubeiðni Jóns Ásgeirs
Hæstiréttur féllst í morgun á kröfu saksóknara um að vísa frá endurupptökubeiðni Jóns Ásgeirs Jóhannessonar og Tryggva Jónssonar í einum anga af Baugs-málinu svokallaða.
Kjarninn 21. maí 2019
Meira eftir höfundinnBirgir Þór Harðarson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None