Grænir hvatar og umhverfisskattar verði undirstaða lágkolvetnishagkerfis á Íslandi

Breiðara samstarf verður innan stjórnarráðsins um aðgerðir í loftslagsmálum. Sex ráðherrar undirrituðu samstarfsyfirlýsingu í gær. Grænir hvatar og umhverfisskattar skoðaðir til að ýta undir þróun íslensks samfélags.

Frá undirritun samstarfsyfirlýsingarinnar í gær. Frá vinstri: Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir, Björt Ólafsdóttir, Bjarni Benediktsson, Benedikt Jóhannesson og Jón Gunnarsson.
Frá undirritun samstarfsyfirlýsingarinnar í gær. Frá vinstri: Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir, Björt Ólafsdóttir, Bjarni Benediktsson, Benedikt Jóhannesson og Jón Gunnarsson.
Auglýsing

Rík­is­stjórn Íslands hefur hrundið af stað gerð aðgerða­á­æt­unar í lofts­lags­málum til árs­ins 2030. Við það til­efni var sam­starfs­yf­ir­lýs­ing milli sex ráð­herra um aðgerðir í lofts­lags­málum und­ir­rituð að loknum rík­is­stjórn­ar­fundi í gær.

Það eru nýmæli að svo mörg ráðu­neyti standi form­lega á bak við gerð aðgerða­á­ætl­unar í lofts­lags­málum en hingað til hafa lofts­lags­mál verið á könnu umhverf­is- og auð­linda­ráðu­neyt­is­ins. Umhverf­is­ráðu­neytið hefur svo óskað eftir sam­starfi við önnur ráðu­neyti.

Það voru þau Bjarni Bene­dikts­son for­sæt­is­ráð­herra, Björt Ólafs­dóttir umhverf­is- og auð­linda­ráð­herra, Bene­dikt Jóhann­es­son fjár­mála- og efna­hags­ráð­herra, Jón Gunn­ars­son sam­göngu- og sveit­ar­stjórn­ar­ráð­herra, Þor­gerður Katrín Gunn­ars­dóttir sjáv­ar­út­vegs- og land­bún­að­ar­ráð­herra, og Þór­dís Kol­brún Reyk­fjörð Gylfa­dóttir ferða­mála, iðn­að­ar- og nýsköp­un­ar­ráð­herra sem und­ir­rit­uðu sam­starfs­yf­ir­lýs­ing­una.

­Björt Ólafs­dóttir boð­aði gerð nýrrar aðgerða­á­ætl­unar í við­tali við Kjarn­ann í mars, eftir að Hag­fræði­stofnun Háskóla Íslands hafði skilað skýrslu sinni um stöðu og stefnu Íslands í lofts­lags­mál­um. Staðan er ekki nógu góð og íslensk stjórn­völd þurfa að grípa í taumana til þess að hægt sé að standa við þær skuld­bind­ingar sem þegar hefur verið geng­ist und­ir.

Í fyrra sam­þykkti Ísland Par­ís­ar­samn­ing­inn og undir honum er Ísland í sam­floti með Evr­ópu­sam­bands­ríkjum með mark­mið um að minnka losun um 40 pró­sent árið 2030 miðað við losun árs­ins 1990.

Áætlað er að end­an­legar skuld­bind­ingar Íslands gagn­vart Par­ís­ar­sam­komu­lag­inu verði á bil­inu 35-40 pró­sent minnkun útstreym­is. Enn hafa form­legar við­ræður ekki haf­ist milli Íslands og ESB. Yfir­völd í Brus­sel vilja ekki hefja þær við­ræður fyrr en reglu­verkið í kringum þessi sam­eig­in­legu mark­mið hefur verið frá­gengið og sam­þykkt. Sam­kvæmt heim­ildum Kjarn­ans hefur íslenskum stjórn­völdum verið sagt að sú vinna eigi að klár­ast fyrir árs­lok.

Auglýsing

Síð­ast var gerð aðgerða­á­ætlun í lofts­lags­málum árið 2010 í tíð rík­is­stjórnar Sam­fylk­ing­ar­innar og Vinstri grænna. Sú áætlun er enn í gildi. Í henni er miðað að því að Ísland nái að upp­fylla skuld­bind­ingar sínar gagn­vart fram­haldi Kýótó-­bók­un­ar­innar til 2020. Til við­bótar við aðgerða­á­ætl­un­ina lagði rík­is­stjórn Sig­mundar Dav­íðs Gunn­laugs­sonar fram sókn­ar­á­ætlun í lofts­lags­málum í nóv­em­ber 2015 þar sem lögð var áhersla á valdar aðgerð­ir.

Þings­á­lykt­un­ar­til­laga um orku­skipti í sam­göngum vóg þyngst í sókn­ar­á­ætl­un­inni en hún var aldrei afgreidd af Alþingi. Til­lagan var svo lögð aftur fram af Þór­dísi Kol­brúnu Reyk­fjörð Gylfa­dóttur í vet­ur. Aðrar aðgerðir hafa kom­ist til fram­kvæmda, eins og til dæmis end­ur­heimt vot­lendis en vinna við kort­lagn­ingu og fram­kvæmdir hófust síð­asta sum­ar.

Útstreymi frá Íslandi eykst

Þrátt fyrir þær skuld­bind­ingar sem Ísland hefur geng­ist undir hefur losun gróð­ur­húsa­loft­teg­unda frá Íslandi auk­ist síðan árið 2011.

Útstreymi gróð­­ur­húsa­­loft­teg­unda frá Íslandi jókst um 1,9 pró­­sent á milli ára 2014 og 2015 og hefur útstreymið ekki verið hærra síðan árið 2010.

Útstreymi gróð­­ur­húsa­­loft­teg­unda frá Íslandi jókst um 28 pró­­sent árið 2015 miðað við við­mið­un­­ar­árið 1990. Losun frá Íslandi náði hæstu hæðum árið 2008 vegna stór­auk­inna umsvifa stór­iðju hér á landi. Í kjöl­far efna­hags­­þreng­inga sama ár og vegna auk­inna krafa um föngun kolefnis frá stór­iðju dróst losun saman á árunum 2009, 2010 og 2011 en var svo nokkuð svipuð þar eft­­ir.

Losun frá Íslandi 1990-2015. Hér má sjá þróun losunarinnar. Landnotkun, landbreytingar og skógrækt er ekki í þeim tölum sem hér birtast.

Sé rýnt í þær breyt­ingar sem orðið hafa síðan 1990 má sjá að iðn­­að­­ar­fram­­leiðsla ber ábyrgð á rúm­­lega helm­ingi aukn­ing­­ar­innar til árs­ins 2015. Far­­ar­tæki á landi bera ábyrgð á nærri því fjórð­ungi aukn­ing­­ar­inn­­ar.

Vegna þátt­­töku Íslands í sam­eig­in­­legum mark­aði Evr­­ópu­­sam­­bands­ins með los­un­­ar­heim­ildir fellur um það bil 40 pró­­sent af losun Íslands utan skuld­bind­ing­anna. Það þýðir að stjórn­­völd hér á landi eru ekki skuld­bundin í alþjóða­­samn­ingum til þess að draga úr losun frá álf­ram­­leiðslu, járn­blendi, alþjóða­flugi og fleiri geirum sam­­fé­lags­ins.

Breyta þarf eign­ar­haldi á mála­flokk­inum

Í skýrslu Hag­fræð­i­­stofn­unar Háskóla Íslands um stöðu Íslands í lofts­lags­­málum sem kynnt var í febr­­úar á þessu ári kemur fram að íslensk stjórn­­völd þurfa að grípa til rót­tækra aðgerða ef mark­mið í lofts­lags­­málum eiga að nást.

Björt Ólafsdóttir, umhverfis- og auðlindaráðherra.Í við­tali við Kjarn­ann í mars sagði Björt Ólafs­dóttir að henni þætti mik­il­vægt að fleiri ráðu­neyti eign­uðu sér mála­flokk lofts­lags­mála.

„Ég hef sagt það, og það er mín stað­fasta trú, að ef að við ætlum að ná ein­hverjum árangri í lofts­lags­málum þá verður að vera breytt eign­ar­hald á því stóra verk­efn­i,“ sagði Björt. „Það er ekki þannig að það dugi eitt og sér að hafa umhverf­is­ráð­herra sem er öfl­ugur og vill vel. Ég verð að ná áheyrn fleira fólks og auð­vitað þeirra sem stjórna en ekki síst: Þetta kemur ekki „top-down“. Það mun ekki virka mjög vel ef við segjum bara „ger­iði svona og hinseg­in“.“

Í sam­starfs­yf­ir­lýs­ingu ráð­herrana síðan í gær segir að ný aðgerða­á­ætlun verður unnin undir for­ystu for­sæt­is­ráðu­neyt­is­ins og umhverf­is- og auð­linda­ráðu­neyt­is­ins, og að fjár­mála- og efna­hags­ráðu­neyt­ið, sam­göngu­ráðu­neytið og atvinnu­vega- og nýsköp­un­ar­ráðu­neytið muni taka fullan þátt í gerð henn­ar.

Mark­miðið verður að velja þær aðgerðir sem „eru hag­kvæm­astar og skila fjöl­þættum ávinn­ingi auk minnk­andi los­un­ar, s.s. minni loft­meng­un, end­ur­heimt jarð­vegs og gróð­urs, auk­inni nýsköpun og jákvæðri ímynd atvinnu­greina og Íslands.“

Bjarni BenediktssonÍ yfir­lýs­ing­unni segja ráð­herr­arnir að helstu tæki­færi Íslands til þess að draga úr losun liggi í sam­göng­um, sjáv­ar­út­vegi, land­bún­aði og land­notk­un. „Raf­væð­ing bíla­flot­ans er til að mynda raun­hæf leið til að nýta inn­lenda græna orku á hag­kvæman hátt og sjávar­út­veg­ur­inn hefur mikla mögu­leika á að draga frekar úr losun í gegnum til að mynda orku­skipti og tækni­lausnir við veið­ar.“

Athygl­is­vert er að í sam­starfs­yf­ir­lýs­ing­unni er sagt að sér­stök áhersla verði lögð á að „skoða hvar hægt er að beita grænum hvötum og umhverf­is­sköttum til að ýta undir þróun íslensks sam­fé­lags í átt að lág­kolefn­is­hag­kerf­i“.

Þetta eru kannski ekki nýmæli en viss stefnu­breyt­ing frá því að sókn­ar­á­ætlun síð­ustu rík­is­stjórnar var lögð fram. Í til­efni af sókn­ar­á­ætl­un­inni sagði Sig­rún Magn­ús­dóttir, umhverf­is- og auð­linda­ráð­herra í síð­ustu rík­is­stjórn, að ekki stæði til að beita skatta­legum hvötum til þess að knýja á um aðgerðir í lofts­lags­mál­um.

Hér á landi gilda þegar reglur um kolefn­is­skatta, mis­mun­andi verð­flokka bif­reiða­gjalda eftir útblæstri og olíu­gjald.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Hvítir karlar fóru „á veiðar“ og skutu svartan pilt
„Það er svartur maður að hlaupa niður götuna,“ segir móður og másandi maður við neyðarlínuna. Nokkrum mínútum síðar liggur ungur karlmaður í blóði sínu á götunni. Hann hafði verið skotinn þrisvar.
Kjarninn 27. maí 2020
Hanna Katrín Friðriksson, þingflokksformaður Viðreisnar.
Sláandi niðurstöður könnunar kalli á afgerandi viðbrögð af hálfu forseta Alþingis
Þingflokksformaður Viðreisnar segir að sú staða sem uppi er á Alþingi sé ekki eingöngu óboðleg þeim einstaklingum sem um ræðir, heldur sverti ímynd Alþingis og hafi hamlandi áhrif á getu og vilja fólks til þess að starfa á vettvangi stjórnmálanna.
Kjarninn 27. maí 2020
Úlfar Þormóðsson
Hvurs er hvað?
Kjarninn 27. maí 2020
Bjarni Benediktsson er fjármála- og efnahagsráðherra.
Ríkissjóður fær 76 milljarða króna lánaða á 0,625 prósent vöxtum
Nálægt sjöföld umframeftirspurn var eftir því að kaupa skuldabréfaútgáfu íslenska ríkisins. Af þeim mikla áhuga leiddi til þess að hægt var að fá enn lægri vexti en stefnt hafði verið að.
Kjarninn 27. maí 2020
Úr Hæstarétti Íslands.
Benedikt Bogason nýr varaforseti Hæstaréttar
Hæstaréttardómarar kusu sér nýjan varaforseta á fundi sem haldinn var í dag.
Kjarninn 27. maí 2020
Margrét Pála Valdimarsdóttir kann því vel að vinna heima.
Aukin afköst í fjarvinnu og meiri frítími
Að þurfa ekki að keyra til vinnu og að getað tekið æfingu í stofunni eru meðal þeirra kosta sem Margrét Pála Valdimarsdóttir, ráðgjafi hjá Íslandsbanka, sér við fjarvinnu. Starfsfólks bankans mun héðan í frá að jafnaði vinna heima einn dag í viku.
Kjarninn 27. maí 2020
Kristján Þór Júlíusson, sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra.
Langfæstir ánægðir með Kristján Þór
Mest ánægja er með störf Katrínar Jakobsdóttur forsætisráðherra en minnst með störf sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra.
Kjarninn 27. maí 2020
Bjarni Benediktsson hefur lagt fram frumvarp um breytingu á lögum um opinber fjármál.
Óvíst að efnahagsleg óvissa verði minni í haust en nú
Frumvarp fjármálaráðherra gerir ráð fyrir að endurskoðuð fjármálastefna og uppfærð fjármálaáætlun verði lögð fram á sama tíma og fjárlög 1. október. Fjármálaráð gerir athugasemd við að stefnumörkunin færist öll á einn tímapunkt.
Kjarninn 27. maí 2020
Meira eftir höfundinnBirgir Þór Harðarson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None