Minningu og arfleifð Guðrúnar Lárusdóttur haldið á lofti

Frú Guðrún Lárusdóttir afrekaði mikið um ævina en hún endaði snögglega þegar Guðrún lenti í bílslysi með dætrum sínum tveimur. Kjarninn rifjaði upp sögu Guðrúnar.

Auglýsing
Frú Guðrún Lárusdóttir
Frú Guðrún Lárusdóttir

Frú Guð­rún Lár­us­dóttir er talin ein merkasta kona 20. aldar en hún var ótrú­lega fjöl­hæf og virk í sam­fé­lag­inu. Hún var bæj­ar­full­trúi í Reykja­vík 1912 til 1918, 10 barna móð­ir, þjóð­kunn fyrir ýmsa menn­ing­ar­starf­semi, fjöl­les­inn og afkasta­mik­ill rit­höf­undur og alþing­is­maður frá 1930 til dauða­dags, auk þess sem hún var virk í félags­starf­i. Þannig er Guð­rúnu lýst í kynn­ingu á verk­efni Þjóð­ar­bók­hlöð­unnar sem kall­ast En tím­inn skund­aði burt ... 

Sýn­ing um Guð­rún­u opn­aði í dag og munu við­burðir henni tengdir verða í Þjóð­ar­bók­hlöð­unni. Sýn­ing­in mun standa til 10. nóv­em­ber næst­kom­and­i.  Verk­efn­inu er ætlað að draga fram minn­ingu og arf­leifð Guð­rúnar Lár­us­dóttur sem lést í bílslysi í Tungufljóti 1938 þar sem hún drukkn­aði ásamt tveimur dætrum sín­um. 

„Með því að heiðra minn­ingu Guð­rúnar Lár­us­dóttur und­ir­strikum við að bæði ungt fólk og þeir eldri geta lært af konu eins og henni sem tal­aði fyrir góðum málum og sinnti á sér­stakan þátt þeim sem minna máttu sín í þjóð­fé­lag­in­u,“ segir í kynn­ing­unn­i. 

Auglýsing

Hneigð­ist snemma að rit­störfum

Guð­rún Lár­us­dóttir var fædd 8. jan­úar 1880 á Val­þjófs­stað í Fljóts­dal, dóttir Lárusar Hall­dórs­son­ar, pró­fasts og alþing­is­manns og síðar frí­kirkju­prests í Reykja­vík, og Kirstínar Katrínar Pét­urs­dóttur org­an­leik­ara. Guð­rún var þriðja í ald­urs­röð sex systk­ina en tvö elstu börnin lét­ust í bernsku. Árið 1885 flutti fjöl­skyldan til Reyð­ar­fjarðar þar sem faðir Guð­rúnar gerð­ist prestur frí­kirkju­safn­að­ar­ins. 

Hugur Guð­rúnar hneigð­ist snemma til rit­starfa og um ferm­ingu tók hún að gefa út hand­skrifað blað sem gekk milli bæj­anna í sveit­inni. Hún rit­aði um bind­ind­is­mál, kven­frelsi og rétt­inda­mál almennt. Fyrir upp­örvun frá föður sínum tók Guð­rún að þýða úr erlendum málum og munu fyrstu sögur þýddar af henni hafa birst í blað­inu Fram­sókn sem mæðgurnar Sig­ríður Þor­steins­dóttir og Ingi­björg Skapta­dóttir gáfu út á Seyð­is­firði skömmu fyrir alda­mót. 

Trú­mál urðu Guð­rúnu snemma ofar­lega í huga. Haft er eftir henni frá ung­lings­árum að hún vildi hafa fæðst piltur svo hún hefði getað orðið prest­ur. Lög heim­il­uðu hins vegar ekki slíka menntun ungra stúlkna. Frá þessu er greint á vef Kvenna­sögu­safns­ins

Fjöl­skylda Guð­rúnar flutti til Reykja­víkur árið 1899 en þá var Guð­rún tæp­lega tví­tug. Þar kynnt­ist hún manns­efni sínu, Sig­ur­birni Á. Gísla­syni, og gengu þau í hjóna­band árið 1902. Bjuggu þau fyrsta miss­erið í Þing­holts­stræti 3 og síðan í hús­inu númer 11 við sömu götu en frá árinu 1906 að Ási á Sól­völlum og við það hús voru þau oft­ast kennd. Þess má geta að húsið stendur enn og er á mótum Sól­valla­götu og Hofs­valla­götu. Þau eign­uð­ust tíu börn en þrjú þeirra lét­ust á barns­aldri.

Guð­rún var mik­ils­met­inn rit­höf­undur en frum­samdar bækur hennar voru meðal ann­ars Ljós og skuggar I-I­II, Sól­ar­geisl­inn hans, Á heim­leið, Sig­ur, Tvær smá­sög­ur, Brúð­ar­gjöf­in, Fátækt, Þess bera menn sár I-III og Rit­safn I-IV. Þýddar bækur hennar voru Spá­dómar frels­ar­ans, Tómas frændi eftir H.B. Stowe og Móðir og barn.

Önnur konan kosin til starfa á Alþingi

Guð­rún var bæj­ar­full­trúi í Reykja­vík, sem fyrr seg­ir, frá 1912 til 1918 og í skóla­nefnd jafn­lengi. Hún var fátækra­full­trúi 1912 til 1923 og aftur frá 1930 til ævi­loka 1938. Árið 1930 var Guð­rún Lár­us­dóttir kjörin á þing fyrir Sjálf­stæð­is­flokk­inn. Kjör­tíma­bil fyrstu kon­unnar sem kjörin var til Alþing­is, Ingi­bjargar H. Bjarna­son­ar, var á enda og hún gaf ekki kost á sér til áfram­hald­andi þing­setu. Guð­rún var því önnur kona hér á landi sem kosin var til starfa á Alþing­i. 

Á Alþingi beitti hún sér einkum fyrir braut­ar­gengi ýmissa mann­úð­ar­mála, svo sem stofnun upp­eld­is­heim­ilis fyrir van­gæf börn og ung­linga, stofnun fávita­hælis og drykkju­manna­heim­il­is. Þessi mál hlutu ekki fram­gang á þingi og kom þar margt til: Einkum að þetta voru ekki dæmi­gerð þing­mál á þeim tíma og hún til­heyrði lengst sinnar þing­setu flokki sem ekki átti aðild að stjórn­ar­sam­starfi.

Guð­rún var mjög virk í ýmsum félaga­sam­tök­um. Hún sat í stjórn KFUK frá 1922 og for­maður 1928 til 1938. Þá var hún for­maður Kristni­boðs­fé­lags kvenna í Reykja­vík frá 1926, sömu­leiðis til ævi­loka. Hún var félagi í IOGT frá 1899 og starf­aði þar um hríð. Hún stóð að stofnun Hús­mæðra­fé­lags Reykja­víkur og var fyrsti for­maður þess 1935 til 1938. 

Fréttir af andláti Guðrúnar Lárusdóttur 21. ágúst 1938.Guð­rún drukkn­aði ásamt tveimur dætrum sínum í Tungufljóti þann 20. ágúst 1938. Segir í sam­an­tekt á vegum KGRP að um hafi verið að ræða eitt fyrsta mikla bílslys á Íslandi. Það hafi verið áfall fyrir marga og þótti mikið tjón. Sr. Frið­rik Hall­gríms­son hafi lýst henni svo í lík­ræðu, að hún „sam­ein­aði á aðdá­un­ar­verðan hátt trú­aral­vöru og bjart­sýnt glað­lynd­i.“



Heim­ild­ir:

www.gar­d­ur.is 

www.kvenna­sogu­safn.is

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir.
Ráðherra segir að pakkaferðafrumvarp hennar hafi ekki meirihluta á þingi
Frumvarp Þórdísar Kolbrúnar Reykfjörð Gylfadóttur um að heimila ferðaskrifstofum að borga neytendum í inneignarnótum í stað peninga mun ekki verða afgreitt á Alþingi. Hluti stjórnarþingmanna styður það ekki.
Kjarninn 4. júní 2020
Jón Baldvin Hannibalsson
Varist hræðsluáróður – Handbók um endurheimt þjóðareignar
Kjarninn 4. júní 2020
Katrín Jakobsdóttir, forsætisráðherra.
Hálfur milljarður í þróun á bóluefni frá Íslandi
Framlag Íslands skiptist þannig að 250 milljónir króna fara til bólusetningarbandalagsins Gavi og sama upphæð til CEPI sem er samstarfsvettvangur fyrirtækja og opinberra aðila um viðbúnað gegn farsóttum.
Kjarninn 4. júní 2020
Jenný Ruth Hrafnsdóttir
Hverjir eru þínir bakverðir?
Kjarninn 4. júní 2020
Fosshótel Hellnar er hluti af Íslandshótelum.
722 samtals sagt upp hjá tveimur hótelum og Bláa lóninu
Samtals var 722 starfsmönnum sagt upp í þremur stærstu hópuppsögnum maímánaðar; hjá Bláa lóninu, Flugleiðahóteli og Íslandshóteli. Vinnumálastofnun bárust 23 tilkynningar um hópuppsagnir í maí.
Kjarninn 4. júní 2020
Reynt að brjótast inn í tölvukerfi Reiknistofu bankanna
Brotist var inn í ysta netlag og eru engar vísbendingar um að komist hafi verið inn í kerfi Reiknistofu bankanna og viðskiptavina.
Kjarninn 4. júní 2020
Kristbjörn Árnason
Núverandi ríkisstjórn er ein alvarlegustu mistök stjórnmálanna hin síðustu ár
Leslistinn 4. júní 2020
Kóralrifið mikla hefur fölnað mikið á undanförnum árum.
Kóralrifið mikla heldur áfram að fölna
Fölnun Kóralrifsins mikla í mars síðastliðnum er sú umfangsmesta hingað til. Febrúar síðastliðinn var heitasti mánuður á svæðinu síðan mælingar hófust.
Kjarninn 4. júní 2020
Meira eftir höfundinnBára Huld Beck
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar