Framtíð Lúkasjenkó óviss

Vaxandi mótmæli í Hvíta-Rússlandi og þrýstingur frá nágrannalöndum tefla framtíð forseta landsins, Alexander Lúkasjenkó, í tvísýnu. Nú hefur Pútín boðist til þess að senda rússneska herinn inn í landið ef þörf krefur.

Frá mótmælagöngu í Minsk í Hvíta-Rússlandi í gær
Frá mótmælagöngu í Minsk í Hvíta-Rússlandi í gær
Auglýsing

Umdeild úrslit for­seta­kosn­inga í Hvíta-Rúss­landi hafa leitt til mót­mæla­bylgju þar í landi gegn sitj­andi for­seta, Alex­ander Lúk­asjenkó. Rík­is­stjórnir ann­arra Evr­ópu­landa, þar á meðal Íslands, hafa einnig gagn­rýnt fram­ferði for­set­ans, sem hefur setið í emb­ætti í 26 ár og hefur nær algjört ein­ræð­is­vald yfir land­inu. Á laug­ar­dag­inn bauð svo Pútín fram hern­að­ar­að­stoð sína, en óvíst er hvort rúss­neski her­inn verði not­aður gegn mót­mæl­end­um. 

Mann­rétt­indi fótum troðin

Lúk­asjenkó tók við völdum í fyrstu lýð­ræð­is­legu kosn­ingum Hvíta-Rúss­lands árið 1994, en landið hafði þá verið sjálf­stætt í þrjú ár eftir fall Sov­ét­ríkj­anna. Útlit er fyrir að kosn­ing­arnar hafi einnig verið þær síð­ustu sem voru haldnar með lýð­ræð­is­legum hætti í land­inu, en erlendar eft­ir­lits­stofn­anir hafa gefið öllum kosn­ingum í Hvíta-Rúss­landi frá árinu 1995 fall­ein­kunn. 

Á valda­tíð sinni hefur Lúk­asjenkó haldið völdum með lög­reglu­sveitum sem berja niður til­raunir til frið­sam­legra mót­mæla og fang­elsa blaða­menn sem gagn­rýna rík­is­stjórn­ina. Sam­kvæmt nýj­ustu skýrslu Human Rights Watch um landið er tján­ing­ar­frelsi, félaga­frelsi og frelsi fjöl­miðla þar mjög tak­mark­að, en Hvíta-Rúss­land er einnig eina Evr­ópu­landið þar sem dauða­refs­ing er enn stund­uð. 

Með stjórn­ar­skrár­breyt­ingum árið 2012 kom afnam Lúk­asjenkó svo tak­mörk á valda­tíð for­seta og getur hann því setið í emb­ætti sínu til dauða­dags. 

Svetl­ana Tsika­novska­ja

Síð­ustu for­seta­kosn­ingar í land­inu voru haldnar fyrir viku síð­an, en sam­kvæmt opin­berum tölum frá kosn­inga­stjórn Hvíta-Rúss­lands fékk Lúk­asjenkó yfir 80 pró­sent allra greiddra atkvæða. Úrslitin eru þó víða dregin í efa, en sam­kvæmt BBC bentu skoð­ana­kann­anir til þess að helsti keppi­nautur for­set­ans, Svetl­ana Tsika­novska­ja, væri með 70-80 pró­senta fylg­i.  

Auglýsing
Tsika­novska­ja, sem er fyrrum ensku­kenn­ari og var heima­vinn­andi hús­móðir þangað til fyrir stuttu, var óvæntur keppi­nautur Lúk­asjenkó, en hún ákvað að bjóða sig fram í stað eig­in­manns síns sem var hand­tek­inn rétt eftir að hann til­kynnti fram­boð sitt til for­seta. Helsta stefnu­mál hennar að frelsa alla póli­tíska fanga lands­ins, þar á meðal eig­in­mann sinn, og efna til lýð­ræð­is­legra kosn­inga innan fárra mán­aða.

Fram­boð­i Tsika­novska­ja var vel tekið af stjórn­ar­and­stæð­ing­um, en sam­kvæmt umfjöllun New York Times er nær öruggt að hún hafi í raun og veru unnið kosn­ing­arn­ar. Hins vegar lýsti Lúk­asjenkó yfir sigri og Tsika­novska­ja flúði til Lit­há­en, þar sem hún taldi að líf sitt og barna sinna væru í hættu í heima­landi henn­ar.

Brugð­ist við mót­mælum með hörku

Frá mótmælum í Minsk í síðustu viku.Í kjöl­far úrslita kosn­ing­anna síð­asta sunnu­dag hafa sprottið upp fjölda­mót­mæli víðs vegar um Hvíta-Rúss­land. Sam­kvæmt vefnum Polit­ico voru mót­mælin í smærra lagi í fyrstu en hafa svo stækkað með hverjum deg­in­um. Í gær voru svo stærstu mót­mælin haldin en þá komu um 200 þús­und manns saman í miðbæ Minsk, höf­uð­borgar lands­ins, og kröfð­ust afsagnar Lúk­asjenkó. 

Mót­mæl­unum hefur oft verið mætt af hörku, en fyrr í vik­unni voru rúm­lega sjö þús­und mót­mæl­endur hand­teknir auk þess sem tveimur var ban­að. 

Lög­reglu­of­beldið for­dæmt

Guð­laugur Þór Þórð­ar­son utan­rík­is­ráð­herra for­dæmdi, ásamt hinum þjóð­ar­leið­togum Norð­ur­land­anna og Eystra­salts­ríkj­anna, lög­reglu­of­beldi hví­trúss­nesku rík­is­stjórn­ar­innar með sam­eig­in­legri yfir­lýs­ingu sem gefin var út síð­asta þriðju­dag. Evr­ópu­sam­bandið sam­þykkti einnig að setja við­skipta­þving­anir á þá sem eru ábyrgir fyrir við­brögðum hví­trúss­neskra stjórn­valda síð­asta föstu­dag. 

Atburðir síð­ustu viku hafa líka dregið úr stuðn­ingi við Lúk­asjenkó innan rík­is­stjórnar Hvíta-Rúss­lands, en sendi­herra lands­ins í Slóvak­íu, Ígor Leskenja, lýsti yfir stuðn­ingi við mót­mæl­endur í mynd­bands­upp­töku sem birt var í gær. Einnig greinir Polit­ico frá því að hví­trúss­neskir her­menn og lög­reglu­menn  hafi dreift mynd­böndum af sér að henda ein­kenn­is­bún­ingum sínum í ruslið. 

Vanda­málin „bráðum leyst“

Vladimir Pútín RússlandsforsetiLúk­asjenkó á sér þó einn hauk í horni, en það er Vladímír Pútín for­seti Rúss­lands. Löndin tvö eru með­limir í banda­lagi fyrrum Sov­ét­ríkj­anna, sem kallað er CIS, ásamt Armen­íu, Rúm­en­íu, Mold­óvu og ýmsum Mið-Asíu­ríkj­um. Sam­kvæmt yfir­lýs­ingu frá yfir­völdum Rúss­lands í Kreml Full­viss­aði Pútín Lúk­asjenkó á laug­ar­dag­inn að hern­að­ar­banda­lag ríkj­anna tveggja yrði heiðrað og bauð hann fram hern­að­ar­að­stoð ef utan­að­kom­andi ógn steðj­aði að Hvíta-Rúss­land­i. 

Hins vegar er enn óvíst hvort Pútín telji hví­trúss­neska mót­mæl­endur vera utan­að­kom­andi ógn, en yfir­völd í Kreml sögðu slíka ógn steðja að land­inu núna.Í sím­tal­inu sagð­ist Pútín einnig vera „full­viss“ um að núver­andi ástand „yrði bráðum leyst“.



Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Janet Yellen, tilnefndur fjármálaráðherra Bandaríkjanna.
Yellen sýnir á spilin
Janet Yellen, tilnefndur fjármálaráðherra Bandaríkjanna, vill þrepaskiptara skattkerfi og auka fjárútlát ríkissjóðs til að aðstoða launþega í kreppunni. Hún er líka harðorð í garð efnahagsstefnu kínverskra stjórnvalda og vill takmarka notkun rafmynta.
Kjarninn 24. janúar 2021
Magga Stína syngur Megas ... á vínyl
Til stendur að gefa út tónleika Möggu Stínu í Eldborg, þar sem hún syngur lög Megasar, út á tvöfaldri vínylplötu. Safnað er fyrir útgáfunni á Karolina Fund.
Kjarninn 24. janúar 2021
Helga Dögg Sverrisdóttir
Bætum kynfræðsluna en látum lestrargetu drengja eiga sig
Kjarninn 24. janúar 2021
Ný útlán banka til fyrirtækja umfram uppgreiðslur voru um átta milljarðar í fyrra
Ný útlán til atvinnufyrirtækja landsins á nýliðnu ári voru innan við tíu prósent þess sem þau voru árið 2019 og 1/27 af því sem þau voru árið 2018.
Kjarninn 24. janúar 2021
Býst við að 19 þúsund manns flytji hingað á næstu fimm árum
Mannfjöldaspá Hagstofu gerir ráð fyrir að fjöldi aðfluttra umfram brottfluttra á næstu fimm árum muni samsvara íbúafjölda Akureyrar.
Kjarninn 24. janúar 2021
Guðlaugur Þór Þórðarson, utanríkisráðherra.
Áfram gakk – En eru allir í takt?
Fulltrúar atvinnulífsins taka vel í skýra stefnumörkun utanríkisráðherra í átt að eflingu utanríkisviðskipta. Þó er kallað eftir heildstæðari mennta- og atvinnustefnu sem væri grundvöllur fjölbreyttara atvinnulífs og öflugri útflutningsgreina.
Kjarninn 24. janúar 2021
Pylsuvagn á Ráðhústorginu árið 1954.
Hundrað ára afmæli Cafe Fodkold
Árið 1921 hafði orðið skyndibiti ekki verið fundið upp. Réttur sem íbúum Kaupmannahafnar stóð þá, í fyrsta sinn, til boða að seðja hungrið með, utandyra standandi upp á endann, varð síðar eins konar þjóðareinkenni Dana. Og heitir pylsa.
Kjarninn 24. janúar 2021
Helga Vala Helgadóttir, þingmaður Samfylkingarinnar.
„Birtingarmynd af eindæma skilningsleysi stjórnvalda“
Þingmaður Samfylkingarinnar segir að félags- og barnamálaráðherra hafi tekist að hækka flækjustigið svo mikið varðandi sérstakan styrk til íþrótta- og tómstundastarfs barna frá tekjulágum heimilum að foreldrar geti ekki nýtt sér styrkinn.
Kjarninn 23. janúar 2021
Meira eftir höfundinnJónas Atli Gunnarsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar