ráðherrarþrírjgaaskj.jpg

Ekki á hreinu hvernig setning um fjármagn til rannsóknar á Samherja rataði inn í tilkynningu ríkisstjórnar

Dómsmálaráðuneytið segist standa við að sakamál hafi ekki lotið pólitískum afskiptum þrátt fyrir að ríkisstjórn Íslands hafi gefið út tilkynningu um sértæka fjármögnun rannsóknar á Samherjamálinu í nóvember 2019. Ráðuneytið getur ekki svarað því hvernig setning þar um hafi ratað í umrædda tilkynningu og segir að „nokkrar mannabreytingar hafi orðið síðan þetta var“.

„Nokkrar manna­breyt­ingar hafa orðið síðan þetta var á flestum stöðum og því virð­ist ekki alveg á hreinu hvernig þessi setn­ing rataði inn í til­kynn­ingu eftir rík­is­stjórn­ar­fund. Þær til­kynn­ingar koma frá for­sæt­is­ráðu­neyt­i.“ 

Þetta segir í svari dóms­mála­ráðu­neyt­is­ins við fyr­ir­spurn Kjarn­ans um úr hvaða ráðu­neyti setn­ing úr til­kynn­ingu rík­is­stjórnar Íslands frá 19. nóv­em­ber 2019, eigi upp­runa sinn. Setn­ingin er eft­ir­far­andi: „Þá verður hugað sér­stak­lega að fjár­mögnun rann­sóknar hér­aðs­sak­sókn­ara í tengslum við rann­sókn emb­ætt­is­ins á Sam­herj­a­mál­in­u“.

Ástæða fyr­ir­spurn­ar­innar var sú að Jón Gunn­ars­son dóms­mála­ráð­herra full­yrti í nýlegu svari við skrif­legri fyr­ir­spurn á Alþingi að með­ferð til­tek­inna saka­mála lúti ekki póli­tískum afskiptum þrátt fyrir að rík­is­stjórnin með ofan­greindri til­kynn­ingu heitið sér­stakri fjár­mögnun fyrir tveimur og hálfu ári vegna rann­sóknar á Sam­herja fyrir meint mútu­brot, skatta­snið­göngu og pen­inga­þvætti, meðal ann­ars í tengslum við starf­semi sam­stæð­unnar í Namib­íu, Íslandi og í þekktum skatta­skjól­u­m. 

Kjarn­inn greindi frá því 6. júní síð­ast­lið­inn að Jón stæði við þessa full­yrð­ingu þrátt fyrir að rík­is­stjórn skipuð sömu flokkum og nú stjórna land­inu hafi með opin­berri til­kynn­ingu heitið fjár­magni í rann­sókn á sér­stöku saka­máli. Í svari sem barst Kjarn­anum frá dóms­mála­ráðu­neyt­inu í aðdrag­anda birt­ingu þeirrar umfjöll­unar sagði ein­fald­lega: „Setn­ingin sem vísað er í frá 19. nóv. 2019 á ekki upp­runa sinn í minn­is­blöðum frá dóms­mála­ráðu­neyt­inu í tengslum við þann fund.“

Í fyr­ir­spurn sem Kjarn­inn sendi í kjöl­farið var spurt hvort það þýddi að umrædd setn­ing ætti upp­runa sinn í öðru ráðu­neyti en dóms­mála­ráðu­neyt­inu. Sam­kvæmt svar­inu sem bar­st, og birt er í upp­hafi þess­arar umfjöll­un­ar, virð­ist það ekki alveg á hreinu hvernig umrædd setn­ingin rataði inn í til­kynn­ingu rík­is­stjórn­ar­inn­ar, meðal ann­ars vegna manna­breyt­inga í ráðu­neyt­inu. Áslaug Arna Sig­ur­björns­dótt­ir, flokks­systir núver­andi ráð­herra, var dóms­mála­ráð­herra þegar til­kynn­ingin var send út.

Eina sem ráðu­neytið telur sig geta gert til að upp­lýsa um hvaðan setn­ingin kom er að benda á til­kynn­ingin í heild hafi komið frá for­sæt­is­ráðu­neyt­inu, sem var þá eins og nú stýrt af Katrínu Jak­obs­dótt­ur. „Hér í dóms­mála­ráðu­neyt­inu eru emb­ætt­is­menn sem tengj­ast þessum mála­flokki mjög með­vit­aðir um það að gera hvorki fyr­ir­spurnir né eiga sam­skipti um ein­stök saka­mál, dóms­mál eða annað sem farið er með í stofn­unum sem heyra undir ráðu­neytið nema þegar slíkt er gert í skil­greindum og form­legum far­veg­i.  Dóms­mála­ráðu­neytið og ráð­herra standa því við það að saka­mál hafa ekki lotið og eiga ekki að lúta póli­tískum afskipt­u­m.“

Fengu aukið fjár­magn í kjöl­far til­kynn­ing­ar­innar

Á títt­nefndum rík­is­stjórn­ar­fundi í nóv­em­ber 2019 voru sam­­þykktar sjö tölu­­settar aðgerðir rík­­is­­stjórn­­­ar­innar í heild til að auka traust á íslensku atvinn­u­­lífi í kjöl­far þess að Sam­herj­­a­­málið var opin­berað í Kveik og Stund­inni viku áður, 12. nóv­­em­ber 2019.

Sjötta aðgerðir sner­ist um varnir gegn hags­muna­á­­rekstrum og mút­u­brot­um og þar var að finna setn­ing­una um að sér­stak­lega yrði hugað að fjár­mögnun rann­sóknar hér­aðs­sak­sókn­ara á Sam­herj­a­mál­inu.

Sjö­unda aðgerðin sneri svo að því að rík­­is­­stjórnin hefði fjallað um Sam­herj­­a­­málið með til­­liti til alþjóða­­sam­­skipta og sagt að utan­­­rík­­is­ráðu­­neytið væri að fylgj­­ast „með umfjöllun erlendis og hefur und­ir­­búið við­brögð vegna hugs­an­­legs orð­­spor­s­hnekk­­is.“

Tveimur dögum eftir ofan­­­greindan rík­­­is­­­stjórn­­­­­ar­fund, 21. nóv­­­em­ber 2019, sendi Ólafur Þór Hauks­­­son hér­­­aðs­sak­­­sókn­­­ari minn­is­­­blað til dóms­­­mála­ráð­herra þar sem hann lagði til að starfs­­­mönnum emb­ætt­is­ins yrði fjölg­að. Þótt Sam­herj­­­a­­­málið sé ekki sér­­­stak­­­lega nefnt í minn­is­­­blað­inu kemur þar fram að þáver­andi starfs­­­manna­­­fjöldi dugi ekki til að sinna öllum þeim rann­­­sókn­­­ar­verk­efnum sem emb­ættið hafi á hend­i. 

Emb­ætti hér­­­aðs­sak­­­sókn­­­ara, Skatt­­­ur­inn og skatt­rann­­­sókn­­­ar­­­stjóri fengu svo 200 millj­­­óna króna auka­fjár­­­veit­ingu á árinu 2020. 

Kjarn­inn hefur opin­berað að á Íslandi séu átta manns hið minnsta með rétt­­­ar­­­stöðu sak­­­born­ing við rann­­­sókn emb­ættis hér­­­aðs­sak­­­sókn­­­ara á meintu pen­inga­þvætti, mút­­u­greiðslum og skatta­snið­­­göngu Sam­herj­­­a­­­sam­­­stæð­unn­­­ar. Á meðal þeirra er Þor­­­steinn Már Bald­vins­­­son, for­­­stjóri Sam­herja, en allir hinir annað hvort starfa fyrir sam­­­stæð­una eða hafa gert það. Kjarn­inn greindi frá því í októ­ber 2021 að rann­­­­sókn á meintum skatta­laga­brotum Sam­herj­­­­a­­­­sam­­­­stæð­unnar hefði færst yfir til emb­ættis hér­­­­aðs­sak­­­­sókn­­­­ara skömmu áður.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar