Verður Mastodon arftaki Twitter?

Notendur á Twitter sem efast um ágæti kaupa ríkasta manns heims á samfélagsmiðlinum hafa fært sig í stórum stíl yfir á Mastodon, dreifstýrðan samfélagsmiðil sem er ekki til sölu. Stofnandi Mastodon er þrítugur Þjóðverji sem vill dreifa ábyrgðinni.

Loðfílar, eða mastódónar, eru einnkennisfígúrur samfélagsmiðilsins Mastodon.
Loðfílar, eða mastódónar, eru einnkennisfígúrur samfélagsmiðilsins Mastodon.
Auglýsing

Fram­tíð Twitter er óljós eftir að kaup auð­kýf­ings­ins Elons Musk gengu loks í gegn eftir mikla þrauta­göngu. Sumum Twitt­er-not­endum lýst ekki á blik­una og eru farnir að leita ann­að, en hvert?

Sam­fé­lags­mið­ill­inn Mastodon gæti verið svar­ið. Virkir not­endur mið­ils­ins eru orðnir yfir ein milljón og hefur meiri­hluti þeirra bæst í hóp­inn eftir að Musk varð eig­andi Twitt­er.

Musk greiddi 44 millj­arða banda­ríkja­dala fyrir Twitt­er. Kaupin gengu ekki snurðu­laust fyrri sig. Musk keypti fyrst hluta­bréf í Twitter í upp­­hafi árs og í byrjun apríl var hlutur hans í fyr­ir­tæk­inu kom­inn yfir níu pró­­sent og var hann þar með orð­inn meðal stærstu hlut­hafa í Twitter og bauðst að taka sæti í stjórn fyr­ir­tæk­is­ins. Hann afþakk­aði boðið og sagði ljóst að sam­­fé­lags­mið­ill­inn gæti hvorki dafnað né þjónað til­­­gangi sínum í núver­andi formi.

Auglýsing

Í kjöl­farið gerði hann yfir­­­tökutil­­boð upp á 44 millj­­arða Banda­­ríkja­dala sem stjórn Twitter hafn­aði í fyrstu en ákvað svo að ganga að. Yfir­­takan komst þó í nokkuð upp­­­nám í maí, áður en hlut­hafar höfðu tekið afstöðu til til­­­boðs­ins, þegar Musk sak­aði Twitter um að standa í vegi fyrir því að hann fengi upp­­lýs­ingar um hversu hátt hlut­­fall not­enda mið­ils­ins eru gervi­­­menni (e. bots).

Í tísti sem hann sendi frá sér greindi hann frá því að kaup hans á sam­­­fé­lags­mið­l­inum hefðu verið sett á ís þar sem hann væri að bíða eftir gögnum sem gætu rök­­­stutt full­yrð­ingar Twitter um að hlut­­­fall gervi­­­­­menna á sam­­­fé­lags­mið­l­inum væri innan við fimm pró­­­sent.

Allt stefndi í að mögu­leg yfir­taka rík­asta manns heim yrði gerð upp fyrir dóm­stólum en í lok októ­ber gekk Musk loks frá kaup­un­um, degi áður en loka­frestur til þess rann út. „Fugl­inn er frjáls!“ tísti Musk. Meðal fyrstu verka hans sem eig­andi Twitter var að segja upp tæp­lega helm­ingi starfs­fólks og leggja mann­rétt­inda­deild fyr­ir­tæk­is­ins nið­ur.

Loð­fílar sem segja sam­fé­lags­miðlun ekki til sölu

„Sam­fé­lags­miðlun sem er ekki til sölu,“ er það sem tekur á móti þeim sem opna heima­síðu Mastodon. Þar er svo hægt að nálg­ast app-ið eða stofna aðgang.

Stofn­andi Mastodon er Þjóð­verj­inn Eugen Rochko. Nafn­ið, Mastodon, er vísun í fíl af útdauðri fíla­ætt­kvísl sem svipar til loð­fíls. Krútt­legar teik­mynda­fíg­urur í formi loð­fíla eru einmitt tákn Mastodon sem bjóða fólk vel­komin á mið­il­inn. Svo er reyndar líka til banda­rísk þung­arokks­hljóm­sveit sem heitir Mastodon.

Auglýsing
Á yfir­borð­inu eru mikil lík­indi með Mastodon og Twitt­er. Not­endur geta skrifað færsl­ur, eða flaut (e. toot), rétt eins og not­endur á Twitter birta tíst (e. tweet). Flaut­unum er hægt að svara, líka við og end­ur­deila, rétt eins og á Twitt­er. Svo geta not­endur að sjálf­sögðu fylgt hvor öðr­um.

En á bak við Twitt­er- og Mastodon-­prófíl­ana liggur mun­ur­inn og það er einmitt ástæðan fyrir því að not­endur leita á Mastodon, en hefur líka valdið rugl­ingi.

Dreif­stýr­ing í stað mið­stýr­ingar

Helsti mun­ur­inn á miðl­unum er hvernig þeir eru hýst­ir. Mastodon er ekki með mið­læga vef­síðu sem er hýst á einum stað í eigu fyr­ir­tækis líkt og Twitt­er.

Eugen Rochko, stofnandi Mastodon. Mynd: Mastodon

Mastodon er lýst sem dreif­stýrð­um, opnum hug­bún­aði (e. open-so­urce). Við skrán­ingu þurfa not­endur að velja sér net­þjón sem hýsir aðgang­inn. Líkja má skrán­ing­unni við val á net­fangi. Mastodon er með nokkra net­þjóna, sem eru í eigu mis­mun­andi fyr­ir­tækja, og því er Mastodon ekki í eigu eins ein­stak­lings eða fyr­ir­tæk­is.

Kveikjan að stofnun mið­ils­ins var einmitt að geta haft sam­skipti á net­inu án þess að ábyrgð og völd væru í höndum eins aðila. Rochko var 23 ára þegar hann stofn­aði Mastodon árið 2016. Hann var orð­inn svekktur og pirr­aður á Twitter og ákvað að taka málin í sínar eigin hend­ur. „Það skiptir mig miklu máli að geta tjáð mig á net­inu við vini mína í stuttum skila­boð­um. Það er mörgum mik­il­vægt, en slík ábyrgð ætti ekki að vera í höndum á stöku fyr­ir­tæki,“ segir Rochko í sam­tali við Time. Hann hætti á Twitter því hann treysti ekki stjórn­un­ar­stíl fyr­ir­tæk­is­ins.

Auglýsing

Fyrstu fjóra dag­ana eftir að Musk varð eig­andi Twitter fjölg­aði not­endum Mastodon um 120 þús­und. Virkir not­endur eru nú í kringum milljón en alls er aðgang­arnir 4,5 millj­ónir tals­ins. Rochko er eini starfs­maður Mastodon, mesta starf­semin fer í gegnum net­þjón­ana.

Rochko segir það jákvætt að finna fyrir við­ur­kenn­ingu á eigin verk­um. „Ég hef barist fyrir því að vekja athygli á að það eru til betri leiðir til að reka sam­fé­lags­miðla en leiðin sem stóru miðl­arnir líkt og Twitter og Face­book ger­a.“

Mastodon virkar ein­hvern veg­inn svona:

Net­þjón­ar:

Við skrán­ingu á mið­il­inn þarf að velja net­þjón sem flokk­aðir eru eftir ýmsum þem­um, svo sem lönd­um, borgum eða áhuga­mál­um, svo sem Bret­land, tækni, tölvu­leikir og svo fram­veg­is. Í raun skiptir ekki máli hvaða net­þjónn er val­inn þar sem hægt er að fylgja not­endum sem velja aðra net­þjóna. En með val­inu er not­and að velja sér ákveðið grunn­sam­fé­lag.

Af hverju net­þjón­ar?

Hér verður þetta svo­lítið flók­ið, en á ein­faldan hátt má lýsa Mastodon með þeim hætti að mið­ill­inn er ekki einn sam­eig­in­legur vett­vangur sem er í eigu ein­stak­lings eða fyr­ir­tæk­is. Not­endur velja á milli mis­mun­andi net­þjóna sem tengj­ast og mynda saman sam­eig­in­legt kerfi, sem er í eigu mis­mun­andi ein­stak­linga og sam­taka. Til­gang­ur­inn er að draga úr mið­stýr­ingu og það er einmitt það sem er að laða not­endur frá Twitter yfir til Mastodon.

Not­end­ur:

Net­þjónn­inn sem val­inn er í byrjun verður hluti af not­enda­nafn­inu. Tækni­blaða­maður BBC, Zoe Klein­man, valdi sér til að mynda not­enda­nafnið zsk. Fullt not­enda­nafn hennar á Mastodon er þá @zsk@ma­stodonapp.uk. Ef not­endur eru á sama net­þjóni er hins vegar nóg að leita eftir nafni við­kom­andi.

Aug­lýs­ing­ar:

Engar aug­lýs­ingar eru á Mastodon. Það er hins vegar ekk­ert sem kemur í veg fyrir að not­endur aug­lýsi eigin vöru eða fyr­ir­tæki á miðl­in­um.

Kostn­að­ur:

Mastodon er ókeyp­is. En, sumir net­þjónar óska eftir frjálsum fram­lög­um.

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Stewart Rhodes, stofnandi og leiðtogi öfga- og vígasamtakanna The Oath Keepers.
„Maðurinn með leppinn“ sakfelldur fyrir árásina á bandaríska þinghúsið
Leiðtogi vígasveitarinnar Oath Keepers, maðurinn sem er með lepp af því að hann skaut sjálfan sig í augað, hefur verið sakfelldur fyrir árásina á bandaríska þinghúsið í janúar í fyrra. Hann á yfir höfði sér 20 ára fangelsisdóm.
Kjarninn 30. nóvember 2022
Helstu eigendur Samherja Holding eru Kristján Vilhelmsson og Þorsteinn Már Baldvinsson, forstjóri Samherja.
Samherjasamstæðan átti eigið fé upp á tæpa 160 milljarða króna um síðustu áramót
Endurskoðendur Samherja Holding gera ekki lengur fyrirvara við ársreikningi félagsins vegna óvissu um „mála­rekstur vegna fjár­hags­legra uppgjöra sem tengj­ast rekstr­inum í Namib­íu.“ Félagið hagnaðist um 7,9 milljarða króna í fyrra.
Kjarninn 30. nóvember 2022
Ari Trausti Guðmundsson
Flugaska eða gjóska?
Kjarninn 30. nóvember 2022
Vilhjálmur Birgisson er formaður Starfsgreinasambands Íslands.
Samningar við Starfsgreinasambandið langt komnir – Reynt að fá VR um borð
Verið er að reyna að klára gerð kjarasamninga við Starfsgreinasambandið um 20 til 40 þúsund króna launahækkanir, auknar starfsþrepagreiðslur og flýtingu á útgreiðslu hagvaxtarauka. Samningar eiga að gilda út janúar 2024.
Kjarninn 30. nóvember 2022
Bjarni Bjarnason er forstjóri Orkuveitu Reykjavíkur.
Vindorkuver um land allt yrðu mesta umhverfisslys Íslandssögunnar
Forstjóri Orkuveitunnar segir að ef þúsund vindmyllur yrðu reistar um landið líkt og vindorkufyrirtæki áforma „ættum við engu umhverfisslysi til að jafna úr Íslandssögunni. Hér væri reyndar ekki um slys að ræða því myllurnar yrðu reistar af ásetningi.“
Kjarninn 30. nóvember 2022
Halla Hrund Logadóttir orkumálastjóri.
„Matseðill möguleika“ ef stjórnvöld „vilja raunverulega setja orkuskipti í forgang“
Langtímaorkusamningar um annað en orkuskipti geta tafið þau fram yfir sett loftlagsmarkmið Íslands, segir orkumálastjóri. „Þótt stjórnvöld séu með markmið þá eru það orkufyrirtækin sem í raun og veru ákveða í hvað orkan fer.“
Kjarninn 30. nóvember 2022
Katrín Jakobsdóttir, formaður Vinstri grænna og forsætisráðherra, á fundi stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar í morgun.
„Það var mjög óheppilegt að náinn ættingi hafi verið í þessum kaupendahópi“
Forsætisráðherra segir að ekki hafi verið ákveðið hvenær Bankasýsla ríkisins verði lögð niður og hvaða fyrirkomulag taki við þegar selja á hlut í ríkisbanka. Hún hafði ekki séð það fyrir að faðir Bjarna Benediktssonar yrði á meðal kaupenda í ríkisbanka.
Kjarninn 30. nóvember 2022
Á meðal eigna Bríetar er þetta fjölbýlishús á Selfossi.
Leigufélagið Bríet gefur 30 prósent afslátt af leigu í desember
Félag í opinberri eigu sem á um 250 leiguíbúðir um allt land og er ekki rekið með hagnaðarsjónarmið að leiðarljósi ætlar að lækka leigu allra leigutaka frá og með næstu áramótum.
Kjarninn 30. nóvember 2022
Meira eftir höfundinnErla María Markúsdóttir
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar