Í þá tíð... Dauði á veðhlaupabrautinni

Baráttukona fyrir réttindum kvenna lét lífið þegar hún varð fyrir hesti á veðhlaupabraut fyrir rúmri öld síðan. Mikið hefur verið rætt um tilgang hennar, en hún markaði sér þó spor í sögunni.

Emily Davison lést af sárum sínum eftir að hafa hlaupið í veg fyrir veðhlaupahest á fullri ferð.
Emily Davison lést af sárum sínum eftir að hafa hlaupið í veg fyrir veðhlaupahest á fullri ferð.
Auglýsing

Hvað gekk henni til? 

Hvers vegna hljóp hin fertuga Emily Davison út á veðhlaupabrautina þar sem hún varð fyrir hestinum Anmer? Það veit enginn með vissu, en mikið hefur verið rætt um og rýnt í þennan atburð sem átti sér stað hinn 4. júní árið 1913.

Davison ólst upp í London og nam bókmenntafræði við háskóla í Oxford. Hún lauk námi en útskrifaðist ekki, þar sem Oxford meinaði konum að útskrifast á þessum tíma. Hún fékk þó starf við kennslu eftir að náminu lauk.

Auglýsing

Á þessum tíma, um og eftir aldamótin 1900, voru réttindi kvenna í Bretlandi í brennidepli, en hægt hafði gengið að koma í gegn breytingum til að útvíkka kosningarétt kvenna og kjörgengi til jafns við karla. Réttur kvenna var takmarkaður við héraðskosningar og aðeins þær sem greiddu skatt fengu að kjósa.

Davison var kennari áður en hún helgaði lífi sínu réttindabaráttu kvenna. Hún létt sér fátt fyrir brjósti brenna og var fangelsuð níu sinnum, m.a. fyrir grjótkast og íkveikjur.

Árið 1897 voru helstu baráttuhópar fyrir kosningarétti kvenna sameinaðir í samtökin National Union of Women's Suffrage Societies (NUWSS).  Þau samtök unnu ötullega að því að vekja athygli á málstað sínum, meðal annars með kröfugöngum og slíku. Hvorki gekk þó né rak í þeim efnum og smám saman fjaraði undan umræðu og umfjöllun um kvenréttindi í bresku samfélagi.

Árið 1903 klauf hópur, undir forystu Emmeline Pankhurst, sig frá NUWSS og stofnaði Women's Social and Political Union (WSPU) sem skyldi nota meira afgerandi aðferðir. Þremur árum síðar gekk Emily Davison til liðs við hópinn og innan skamms sagði hún skilið við kennslu og helgaði baráttunni líf sitt upp frá því.

WSPU-konur skipulögðu fjölmennan baráttufund í Hyde park árið 1908, en fengu engin viðbrögð frá stjónvöldum. Upp frá því fóru þær að beita skemmdarverkum í mótmælaskyni.

Davison lét ekki sitt eftir liggja og var níu sinnum handtekin á næstu árum, fyrir grjótkast, ólæti og íkveikjur. Í fangelsi beittu súffragetturnar, eins og þær voru oft kallaðar, oft því vopni að fara í hungurverkfall. Yfirvöld brugðust við með því að koma mat ofan í þær með valdi.

Hún virðist svo hafa séð tækifæri til þess að vekja enn frekari athygli á málstaðnum með því að trufla Epsom kappreiðarnar sem voru mikið sóttur stórviðburður á þeim tíma. 

Þegar hlaupið stóð sem hæst lét Davison til skarar skríða. Hún beygði sig undir grindverk og óð inn á brautina í veg fyrir hestana sem komu þjótandi að henni á fullri ferð. Líkleg kenning er að hún hafi ætlað að koma borða með slagorðinu „Votes for Women“ fyrir á einum hestanna. Ekki er hægt að gefa sér með vissu að hún hafi ákveðið hvaða hest hún hafi ætlað að grípa í, en það var Anmer sem varð fyrir valinu, hestur í eigu konungsins sjálfs.

Anmer keyrði á Davison á fullum krafti. Hesturinn flaug framfyrir sig og kastaði knapanum, sem hét Herbert Jones, af baki. 

Svo merkilega vildi til að atburðurinn var festur á filmu og er eitt frægasta fréttamyndskeið þessa tíma. 


Davison meiddist mikið við áreksturinn, en lifði í fjóra daga á sjúkrahúsi áður en hún lést hinn 8. júní 1913.

Jones fékk heilahristing við fallið, en þó hann hafi náð sér fljótt líkamlega, leitaði slysið á hann alla tíð og árið 1951 svipti hann sig lífi.

Tugir þúsunda fylgdu henni til grafar.

WSPU gerði mikið úr dauða Davisons og fylgdu tugþúsundir henni til hvílu.

Enn er deilt um hvað henni gekk til, en það þykir líklegt að hún hafi ekki ætlað sér að deyja þarna á brautinni þar sem hún keypti lestarmiða báðar leiðir og hafði skipulagt sumarfrí með systur sinni. 

Eins er ómögulegt að segja hvort þessi skelfilegi atburður hafi haft mikil áhrif á réttindabaráttu breskra kvenna, en það liðu fimmtán ár þangað til að allar konur yfir 21 árs aldri fengu kosningarétt með lögum.

Hvað sem því líður, þá skráði Emily Davison sig rækilega í sögubækurnar.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Ari
„Vægi loftslagsmálanna minnkar ekki þessa dagana“
Þingmaður VG segir að ef Íslendingar standi við það sem þeir hafa samþykkt af áætlunum um loftslagsmál og geri aðeins betur hafi þeir að minnsta kosti staðið við sinn skerf í málaflokknum.
Kjarninn 8. maí 2021
Brynjar Níelsson, þingmaður Sjálfstæðisflokksins.
Býður sig fram í 2. sæti – stefnir á að verða í framvarðasveit flokksins í Reykjavík
Brynjar Níelsson ætlar að bjóða fram krafta sína fyrir Sjálfstæðisflokkinn fyrir næstu kosningar en hann hefur verið á þingi síðan 2013.
Kjarninn 8. maí 2021
Nichole Leigh Mosty
Ég vil tala um innflytjendur.
Leslistinn 8. maí 2021
Jón Sigurðsson
Ein uppsprettulind mennskunnar
Kjarninn 8. maí 2021
Þorsteinn Már Baldvinsson, forstjóri Samherja, er einn þeirra sex sem eru með stöðu sakbornings í rannsókn héraðssaksóknara á viðskiptaháttum fyrirtækisins.
Fjallað um rannsókn á Samherja í skráningarlýsingu Síldarvinnslunnar
Hlutafjárútboð Síldarvinnslunnar hefst á mánudag. Á meðal þeirra sem ætla að selja hlut í útgerðinni í því er Samherji, sem verður þó áfram stærsti eigandi Síldarvinnslunnar. Fjallað er um rannsókn yfirvalda á Samherja í skráningarlýsingu.
Kjarninn 8. maí 2021
Nornahár og nornatár
Eigendur Icelandic Lava Show í Vík í Mýrdal skrifa reglulega hraunmola á Kjarnann. Þetta er sá fimmti. Markmiðið er að útskýra hin ýmsu fyrirbæri íslenskrar eldvirkni á einfaldan og áhugaverðan hátt.
Kjarninn 8. maí 2021
Þögnin rofin á ný
Hundruð íslenskra kvenna hafa í vikunni stigið fram opinberlega með sínar erfiðustu minningar, í kjölfar þess að stuðningsbylgja reis upp með þjóðþekktum manni sem tvær konur segja að brotið hafi á sér. Lærði samfélagið lítið af fyrri #metoo-bylgjunni?
Kjarninn 8. maí 2021
Benedikt Gíslason, bankastjóri Arion banka.
Arion banki að ná markmiðum sínum og ætlar að dæla fé til hluthafa á næstu árum
Umfram eigið fé Arion banka var 41 milljarður króna í lok mars síðastliðins. Bankinn ætlar að greiða hluthöfum sínum út um 50 milljarða króna á næstu árum. Hann hefur nú náð markmiði sínu um arðsemi tvo ársfjórðunga í röð.
Kjarninn 8. maí 2021
Meira úr sama flokkiÍ þá tíð...