Í þá tíð... Dauði á veðhlaupabrautinni

Baráttukona fyrir réttindum kvenna lét lífið þegar hún varð fyrir hesti á veðhlaupabraut fyrir rúmri öld síðan. Mikið hefur verið rætt um tilgang hennar, en hún markaði sér þó spor í sögunni.

Emily Davison lést af sárum sínum eftir að hafa hlaupið í veg fyrir veðhlaupahest á fullri ferð.
Emily Davison lést af sárum sínum eftir að hafa hlaupið í veg fyrir veðhlaupahest á fullri ferð.
Auglýsing

Hvað gekk henni til? 

Hvers vegna hljóp hin fer­tuga Emily Dav­ison út á veð­hlaupa­braut­ina þar sem hún varð fyrir hest­inum Anmer? Það veit eng­inn með vissu, en mikið hefur verið rætt um og rýnt í þennan atburð sem átti sér stað hinn 4. júní árið 1913.

Dav­ison ólst upp í London og nam bók­mennta­fræði við háskóla í Oxford. Hún lauk námi en útskrif­að­ist ekki, þar sem Oxford mein­aði konum að útskrif­ast á þessum tíma. Hún fékk þó starf við kennslu eftir að nám­inu lauk.

Auglýsing

Á þessum tíma, um og eftir alda­mótin 1900, voru rétt­indi kvenna í Bret­landi í brennid­epli, en hægt hafði gengið að koma í gegn breyt­ingum til að útvíkka kosn­inga­rétt kvenna og kjör­gengi til jafns við karla. Réttur kvenna var tak­mark­aður við hér­aðs­kosn­ingar og aðeins þær sem greiddu skatt fengu að kjósa.

Davison var kennari áður en hún helgaði lífi sínu réttindabaráttu kvenna. Hún létt sér fátt fyrir brjósti brenna og var fangelsuð níu sinnum, m.a. fyrir grjótkast og íkveikjur.

Árið 1897 voru helstu bar­áttu­hópar fyrir kosn­inga­rétti kvenna sam­ein­aðir í sam­tökin National Union of Women's Suffrage Soci­eties (NUWS­S).  Þau sam­tök unnu ötul­lega að því að vekja athygli á mál­stað sín­um, meðal ann­ars með kröfu­göngum og slíku. Hvorki gekk þó né rak í þeim efnum og smám saman fjar­aði undan umræðu og umfjöllun um kven­rétt­indi í bresku sam­fé­lagi.

Árið 1903 klauf hóp­ur, undir for­ystu Emmeline Pank­hur­st, sig frá NUWSS og stofn­aði Women's Social and Polit­ical Union (WSPU) sem skyldi nota meira afger­andi aðferð­ir. Þremur árum síðar gekk Emily Dav­ison til liðs við hóp­inn og innan skamms sagði hún skilið við kennslu og helg­aði bar­átt­unni líf sitt upp frá því.

WSPU-­konur skipu­lögðu fjöl­mennan bar­áttufund í Hyde park árið 1908, en fengu engin við­brögð frá stjón­völd­um. Upp frá því fóru þær að beita skemmd­ar­verkum í mót­mæla­skyni.

Dav­ison lét ekki sitt eftir liggja og var níu sinnum hand­tekin á næstu árum, fyrir grjót­kast, ólæti og íkveikj­ur. Í fang­elsi beittu súf­fra­gett­urn­ar, eins og þær voru oft kall­að­ar, oft því vopni að fara í hung­ur­verk­fall. Yfir­völd brugð­ust við með því að koma mat ofan í þær með valdi.

Hún virð­ist svo hafa séð tæki­færi til þess að vekja enn frek­ari athygli á mál­staðnum með því að trufla Epsom kapp­reið­arnar sem voru mikið sóttur stór­við­burður á þeim tíma. 

Þegar hlaupið stóð sem hæst lét Dav­ison til skarar skríða. Hún beygði sig undir grind­verk og óð inn á braut­ina í veg fyrir hest­ana sem komu þjót­andi að henni á fullri ferð. Lík­leg kenn­ing er að hún hafi ætlað að koma borða með slag­orð­inu „Votes for Women“ fyrir á einum hest­anna. Ekki er hægt að gefa sér með vissu að hún hafi ákveðið hvaða hest hún hafi ætlað að grípa í, en það var Anmer sem varð fyrir val­inu, hestur í eigu kon­ungs­ins sjálfs.

Anmer keyrði á Dav­ison á fullum krafti. Hest­ur­inn flaug fram­fyrir sig og kastaði knap­an­um, sem hét Her­bert Jones, af baki. 

Svo merki­lega vildi til að atburð­ur­inn var festur á filmu og er eitt fræg­asta frétta­mynd­skeið þessa tíma. 



Dav­ison meidd­ist mikið við árekst­ur­inn, en lifði í fjóra daga á sjúkra­húsi áður en hún lést hinn 8. júní 1913.

Jones fékk heila­hrist­ing við fall­ið, en þó hann hafi náð sér fljótt lík­am­lega, leit­aði slysið á hann alla tíð og árið 1951 svipti hann sig lífi.

Tugir þúsunda fylgdu henni til grafar.

WSPU gerði mikið úr dauða Dav­isons og fylgdu tug­þús­undir henni til hvílu.

Enn er deilt um hvað henni gekk til, en það þykir lík­legt að hún hafi ekki ætlað sér að deyja þarna á braut­inni þar sem hún keypti lest­ar­miða báðar leiðir og hafði skipu­lagt sum­ar­frí með systur sinn­i. 

Eins er ómögu­legt að segja hvort þessi skelfi­legi atburður hafi haft mikil áhrif á rétt­inda­bar­áttu breskra kvenna, en það liðu fimmtán ár þangað til að allar konur yfir 21 árs aldri fengu kosn­inga­rétt með lög­um.

Hvað sem því líð­ur, þá skráði Emily Dav­ison sig ræki­lega í sögu­bæk­urn­ar.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Inga Sæland
Segir sama gamla spillingarkerfið blómstra sem aldrei fyrr
„Hvenær hættir maður að verða hissa á sérhagsmunagæslunni í pólitík?“ spyr formaður Flokks fólksins.
Kjarninn 5. júní 2020
Leirdalur með Leirdalsvatni og Leirdalsá falla í Geitdalsá. Í Leirdal hugsar Arctic Hydro sér upphafslón Geitdalsárrvirkjunar.
„Nýtt virkjanaáhlaup“ á hálendi Austurlands verði stöðvað
Stjórnvöld þurfa að koma í veg fyrir að hálendi Austurlands verði raskað frekar og standa við fyrirheit sem gefin voru um að þar yrði ekki virkjað meira. Þetta kemur fram í tillögu að ályktun sem lögð verður fyrir aðalfund Landverndar á morgun.
Kjarninn 5. júní 2020
Lilja D. Alfreðsdóttir, mennta- og menningarmálaráðherra.
Ráðherra metur næstu skref með lögmönnum
Mennta- og menningarmálaráðherra fer nú yfir úrskurð kærunefndar jafnréttismála með lögmönnum. Hún segir að ekki hafi skipt máli að Páll Magnússon væri framsóknarmaður.
Kjarninn 5. júní 2020
Komufarþegar munu þurfa að greiða sjálfir fyrir sýnatöku frá 1. júlí.
Komufarþegar greiða 15 þúsund fyrir sýnatöku
Sýnataka á landmærum Íslands verður gjaldfrjáls fyrstu tvær vikurnar en frá 1. júlí munu komufarþegar þurfa að greiða 15 þúsund krónur fyrir rannsóknina.
Kjarninn 5. júní 2020
Óvenjulegur sjómannadagur framundan
Vegna COVID-19 faraldursins verður sjómannadagurinn í ár ólíkur því sem Íslendingar eiga að venjast. Þó verður lágmarksdagskrá víða um land með heiðrunum aldinna sjómanna, minningarathöfnum og veittar verða viðurkenningar fyrir björgunarafrek.
Kjarninn 5. júní 2020
Jane Goodall fór á þrítugsaldri inn í skóga Tansaníu og dvaldi þar lengi í hópi simpansa. Rannsóknir hennar gjörbreyttu þekkingu manna á öðrum dýrategundum.
Mannkynið er „búið að vera“ ef það skiptir ekki um kúrs í kjölfar COVID
„Við erum komin að tímamótum í sambandi okkar við náttúruna,“ segir Jane Goodall sem barist hefur verið náttúruvernd í sex áratugi. Hún segir að nú hafi opnast lítill gluggi til að gera róttækar breytingar svo koma megi í veg fyrir frekari hörmungar.
Kjarninn 5. júní 2020
Lilja D. Alfreðsdóttir og Björn Leví Gunnarsson
„Það eru nákvæmlega svona mál sem halda aftur af Íslandi“
Þingmaður Pírata gagnrýnir ákvarðanir mennta- og menningarmálaráðherra. „Svona mál leiða til lélegri niðurstaðna í öllu sem gerist í framhaldinu af því að hæfasta fólkið er ekki að taka ákvarðanirnar.“
Kjarninn 5. júní 2020
Skiljum ekkert eftir
Skiljum ekkert eftir
Skiljum ekkert eftir – Eldhúsið
Kjarninn 5. júní 2020
Meira úr sama flokkiÍ þá tíð...