Eldast tónlistarmenn illa?

Eiríkur Ragnarsson rýnir í gögnin og kemst að því að plötur tón­list­ar­manna verða óvin­sælli eftir því sem aldurinn færist yfir tónlistarmenn.

Auglýsing

Þann 19. sept­em­ber 2013 til­kynnti sam­starfs­kona mín mér það að Jar­vis Cocker úr Pulp ætti 50 ára afmæli. Mín fyrstu við­brögð voru að segja henni að hún gæti nú hætt að kaupa plöt­urnar hans, af því að þær kæmu bara til með að vera leið­in­leg­ar.

Mín upp­lifun er sú að tón­list­ar­fólk eld­ist illa. Tökum Mich­ael Jackson sem dæmi. Off The Wall sem hann gaf út 21 árs er gull. Thriller sem hann gaf út 3 árum seinna er ekki síðri. Bad og Dan­ger­ous voru fínar en History ekk­ert spes og Invicable frekar slök.

Vissu­lega er þetta bara mín upp­lif­un. En ég hef það á til­finn­ing­unni að til sé fólk sem upp­lifir þetta líka. Er til dæmis til sá Metall­ica aðdá­andi sem finnst þeir rokka feitt á St. Anger en frekar slakir á Master of Pupp­ets? Ég efast um það.

Auglýsing

Gam­alt og mið­aldra fólk kemst ekki á met­sölu­listana

En hvað segja gögn­in? Þegar best seldu sóló plötur Banda­ríkj­anna á tíma­bil­inu 1980 til 2000 er skoð­aðar kemur í ljós að neyt­endur níunda og tíunda ára­tug­ar­ins vildu frekar kaupa tón­list sem flutt var af ungum tón­list­ar­mönn­um. Með­al­aldur tón­list­ar­mann­anna við útgáfu var rétt rúm­lega 28 ár. Meira en tveir þriðju þeirra voru undir þrí­tugt og eini tón­list­ar­mað­ur­inn á list­anum yfir fer­tugt var gít­ar­snill­ing­ur­inn Sant­ana (sem var 52 þegar hann sló aftur í gegn með plöt­una Supernatural).

Mynd 1: Aldur sölu­hæstu sóló tón­list­ar­manna Banda­ríkj­anna, 1980 - 2000

Heimild: RIAA

Fólk selur minna þegar það eld­ist

Sú stað­reynd að ungt fólk selji fleiri plötur segir okkur ekki endi­lega að gam­alt fólk geti ekki gefið út vin­sælar plöt­ur. Kannski hafa tón­list­ar­menn­irnir á list­anum gefið út næstum því eins vin­sælar plötur fyrir og eft­ir. Og kannski er engin fylgni með vel­gengni þeirra og aldri.

Til að rann­saka þetta frekar tók ég saman gögn um útgáfu fjög­urra ein­stak­linga á list­anum og athug­aði hvernig sölu­tölur þeirra þró­ast í gegnum tíð­ina. Eins og myndin að neðan sýnir þá er aug­ljóst sam­band á milli ald­urs lista­mann­anna (lá­rétti ásinn) og hversu margar plötur þeir selja (lóð­rétti ásinn). Að með­al­tali minnk­aði plötu­sala um 500 þús­und ein­tök fyrir hvert ár sem leið af ferli tón­list­ar­mann­anna.

Mynd 2: Þegar tón­list­ar­menn eld­ast kaupa færri plöt­urnar þeirra

Heimild: RIAA

Hvers vegna eld­ist tón­list­ar­fólk illa?

Það eru aug­ljós­lega hund­rað miljón mögu­legar ástæður sem geta skýrt þetta. Til dæmis má það vel vera að mark­aðir þró­ist og smekkur neyt­enda breyt­ist. Mögu­lega eiga tón­list­ar­menn sem mót­uð­ust undir öðrum áhrifum ein­fald­lega erfitt með að aðlag­ast nýjum stefnum og straum­um. Og ef þeir geta það þá má það líka vel vera að ungt fólk nenni ekki að hlusta á gam­alt fólk og gam­alt fólk vilji bara hlusta á gömlu lög­in. En mér langar þó að bjóða upp á eina aðra kenn­ingu.

Lög­mál minnk­andi afrakst­urs (e. law of dimin­is­hing ret­urns) er hug­tak sem hag­fræð­ingar þekkja of vel. Ein leið til að útskýra þetta hug­tak er með dæmi um konu með körfu og epla­tré. Hún byrjar að tína stærstu og girni­leg­ustu eplin af tré­nu. Þegar þeir klár­ast þarf hún að tína minni og aðeins lélegri epli. Þeim mun meiri tíma sem hún eyðir í að tína af trénu þeim mun verri verða eplin sem hún tínir (og þeim mun minna fær hún borgað fyrir þau og þeim mun minna afrakstrar hún).

Mín kenn­ing gengur út á það að tón­list­ar­menn séu ekki svo ólíkir kon­unni í dæm­inu að ofan. Sköp­un­ar­gáfa er þeirra auð­lind og ég held, að eins og svo margar auð­lind­ir, sé hún af skornum skammti. Tón­list­ar­menn byrja þess vegna feril sinn á því að semja og gefa út sín bestu lög. Þegar fram líða stundir ganga þeir á sköp­un­ar­gáf­una og þurfa að gefa þess vegna út verri lög þegar líða fer á fer­il­inn þeirra.

Gögnin styðja við þessa kenn­ingu, plötur tón­list­ar­manna verða óvin­sælli með aldr­in­um. En að sjálf­sögðu gætu minnk­andi afrakstur aðeins útskýrt hluta af þessu sam­bandi. Og hver veit, kannski skýrir þetta hug­tak ekk­ert af þessu sam­bandi. Kannski verða tón­list­ar­menn bara latir og nenna ekki að eyða eins miklum tíma í verkin sín. Og kannski verðum við bara löt og hættum að nenna að hlusta á ný lög.

Í upphafi árs 2020

Við á Kjarnanum göngum bjartsýn og einbeitt inn í nýtt ár og þökkum lesendum fyrir það traust sem þeir sýna með því að styrkja Kjarnann. 

Frjáls framlög frá lesendum hafa vaxið jafnt og þétt síðustu árin og eru mikilvæg tekjustoð undir reksturinn. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni og greina kjarnann frá hisminu. 

Við tökum hlutverk okkar sem fjölmiðill í þjónustu almennings alvarlega. Kjarninn birti 409 fréttaskýringar og 2.367 fréttir á árinu 2019. Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar, stærstur hluti þeirra aðsendar greinar. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
„Lúalegt bragð“ að ala á samviskubiti foreldra
Kvenréttindafélag Íslands hefur sent borgarráði opið bréf vegna fyrirhugaðrar styttingar opnunartíma leikskóla í Reykjavíkurborg.
Kjarninn 21. janúar 2020
Þorgerður spyr Katrínu um hverjar skaðabótakröfur stórútgerðarinnar séu
Búið er að leggja fram skriflega fyrirspurn til forsætisráðherra um hversu háa upphæð stórútgerðir eru að krefja íslenska ríkið vegna úthlutunar á makrílkvóta. Kjarninn óskaði fyrst eftir þeim upplýsingum í fyrrasumar en ríkið vill ekki afhenda þær.
Kjarninn 21. janúar 2020
Rúmur hálfur milljarður í utanlandsferðir þingmanna og forseta þingsins á tíu árum
Rúmar 60 milljónir fóru í utanlandsferðir embættis forseta Alþingis og þingmanna árið 2018. Kostnaðurinn var minnstur árið 2009 – rétt eftir hrun.
Kjarninn 21. janúar 2020
Ólafur Örn Nielsen ráðinn aðstoðarforstjóri Opinna kerfa
Nýir fjárfestar komu að Opnum kerfum í fyrra og hana nú ráðið bæði nýjan forstjóra og aðstoðarforstjóra.
Kjarninn 21. janúar 2020
Auður ríkustu konu Afríku byggður á arðráni fátækrar þjóðar
Frá Angóla og víða um Afríku, Evrópu og Mið-Austurlönd, liggur flókið net fjárfestinga í bönkum, olíu, sementi, fjarskiptum, fjölmiðlum og demöntum. Ríkasta kona Afríku segist hafa byggt þetta ævintýralega viðskiptaveldi sitt upp á eigin verðleikum.
Kjarninn 21. janúar 2020
Kvikan
Kvikan
#Megxit, peningaþvætti, spilling og brot Seðlabankans
Kjarninn 21. janúar 2020
Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir er formaður Viðreisnar. Hún er fyrsti flutningsmaður frumvarpsins.
Mælt fyrir frumvarpi sem kúvendir fiskveiðistjórnunarkerfinu
Frumvarp þriggja stjórnarandstöðuflokka um eðlisbreytingu á því umhverfi sem sjávarútvegsfyrirtæki starfa í hérlendis, verður tekið til umræðu á þingi í dag samkvæmt fyrirliggjandi dagskrá.
Kjarninn 21. janúar 2020
Stuðningskonur leikskólanna
Kynjað verðmætamat og leikskólinn
Kjarninn 21. janúar 2020
Meira úr sama flokkiEikonomics