Eldast tónlistarmenn illa?

Eiríkur Ragnarsson rýnir í gögnin og kemst að því að plötur tón­list­ar­manna verða óvin­sælli eftir því sem aldurinn færist yfir tónlistarmenn.

Auglýsing

Þann 19. sept­em­ber 2013 til­kynnti sam­starfs­kona mín mér það að Jar­vis Cocker úr Pulp ætti 50 ára afmæli. Mín fyrstu við­brögð voru að segja henni að hún gæti nú hætt að kaupa plöt­urnar hans, af því að þær kæmu bara til með að vera leið­in­leg­ar.

Mín upp­lifun er sú að tón­list­ar­fólk eld­ist illa. Tökum Mich­ael Jackson sem dæmi. Off The Wall sem hann gaf út 21 árs er gull. Thriller sem hann gaf út 3 árum seinna er ekki síðri. Bad og Dan­ger­ous voru fínar en History ekk­ert spes og Invicable frekar slök.

Vissu­lega er þetta bara mín upp­lif­un. En ég hef það á til­finn­ing­unni að til sé fólk sem upp­lifir þetta líka. Er til dæmis til sá Metall­ica aðdá­andi sem finnst þeir rokka feitt á St. Anger en frekar slakir á Master of Pupp­ets? Ég efast um það.

Auglýsing

Gam­alt og mið­aldra fólk kemst ekki á met­sölu­listana

En hvað segja gögn­in? Þegar best seldu sóló plötur Banda­ríkj­anna á tíma­bil­inu 1980 til 2000 er skoð­aðar kemur í ljós að neyt­endur níunda og tíunda ára­tug­ar­ins vildu frekar kaupa tón­list sem flutt var af ungum tón­list­ar­mönn­um. Með­al­aldur tón­list­ar­mann­anna við útgáfu var rétt rúm­lega 28 ár. Meira en tveir þriðju þeirra voru undir þrí­tugt og eini tón­list­ar­mað­ur­inn á list­anum yfir fer­tugt var gít­ar­snill­ing­ur­inn Sant­ana (sem var 52 þegar hann sló aftur í gegn með plöt­una Supernatural).

Mynd 1: Aldur sölu­hæstu sóló tón­list­ar­manna Banda­ríkj­anna, 1980 - 2000

Heimild: RIAA

Fólk selur minna þegar það eld­ist

Sú stað­reynd að ungt fólk selji fleiri plötur segir okkur ekki endi­lega að gam­alt fólk geti ekki gefið út vin­sælar plöt­ur. Kannski hafa tón­list­ar­menn­irnir á list­anum gefið út næstum því eins vin­sælar plötur fyrir og eft­ir. Og kannski er engin fylgni með vel­gengni þeirra og aldri.

Til að rann­saka þetta frekar tók ég saman gögn um útgáfu fjög­urra ein­stak­linga á list­anum og athug­aði hvernig sölu­tölur þeirra þró­ast í gegnum tíð­ina. Eins og myndin að neðan sýnir þá er aug­ljóst sam­band á milli ald­urs lista­mann­anna (lá­rétti ásinn) og hversu margar plötur þeir selja (lóð­rétti ásinn). Að með­al­tali minnk­aði plötu­sala um 500 þús­und ein­tök fyrir hvert ár sem leið af ferli tón­list­ar­mann­anna.

Mynd 2: Þegar tón­list­ar­menn eld­ast kaupa færri plöt­urnar þeirra

Heimild: RIAA

Hvers vegna eld­ist tón­list­ar­fólk illa?

Það eru aug­ljós­lega hund­rað miljón mögu­legar ástæður sem geta skýrt þetta. Til dæmis má það vel vera að mark­aðir þró­ist og smekkur neyt­enda breyt­ist. Mögu­lega eiga tón­list­ar­menn sem mót­uð­ust undir öðrum áhrifum ein­fald­lega erfitt með að aðlag­ast nýjum stefnum og straum­um. Og ef þeir geta það þá má það líka vel vera að ungt fólk nenni ekki að hlusta á gam­alt fólk og gam­alt fólk vilji bara hlusta á gömlu lög­in. En mér langar þó að bjóða upp á eina aðra kenn­ingu.

Lög­mál minnk­andi afrakst­urs (e. law of dimin­is­hing ret­urns) er hug­tak sem hag­fræð­ingar þekkja of vel. Ein leið til að útskýra þetta hug­tak er með dæmi um konu með körfu og epla­tré. Hún byrjar að tína stærstu og girni­leg­ustu eplin af tré­nu. Þegar þeir klár­ast þarf hún að tína minni og aðeins lélegri epli. Þeim mun meiri tíma sem hún eyðir í að tína af trénu þeim mun verri verða eplin sem hún tínir (og þeim mun minna fær hún borgað fyrir þau og þeim mun minna afrakstrar hún).

Mín kenn­ing gengur út á það að tón­list­ar­menn séu ekki svo ólíkir kon­unni í dæm­inu að ofan. Sköp­un­ar­gáfa er þeirra auð­lind og ég held, að eins og svo margar auð­lind­ir, sé hún af skornum skammti. Tón­list­ar­menn byrja þess vegna feril sinn á því að semja og gefa út sín bestu lög. Þegar fram líða stundir ganga þeir á sköp­un­ar­gáf­una og þurfa að gefa þess vegna út verri lög þegar líða fer á fer­il­inn þeirra.

Gögnin styðja við þessa kenn­ingu, plötur tón­list­ar­manna verða óvin­sælli með aldr­in­um. En að sjálf­sögðu gætu minnk­andi afrakstur aðeins útskýrt hluta af þessu sam­bandi. Og hver veit, kannski skýrir þetta hug­tak ekk­ert af þessu sam­bandi. Kannski verða tón­list­ar­menn bara latir og nenna ekki að eyða eins miklum tíma í verkin sín. Og kannski verðum við bara löt og hættum að nenna að hlusta á ný lög.

1. maí kröfuganga 2018.
Mótmæla harðlega aðgerðum Icelandair gegn flugfreyjum og flugþjónum
Forystumenn stærstu stéttarfélaga landsins mótmæla harðlega þeim aðgerðum sem stjórn Icelandair hyggst ráðast í gegn flugfreyjum og flugþjónum sem starfa hjá fyrirtækinu.
Kjarninn 24. september 2018
Katrín Jakobsdóttir, forsætisráðherra.
Almenningur hvattur í stefnumótun
Vísinda- og tækniráð Íslands efnir til opins samráðs við almenning og hagsmunaaðila um skilgreiningu þeirra framtíðaráskorana sem vísindi og rannsóknir ættu markvisst að takast á við.
Kjarninn 24. september 2018
Brett Kavanaugh
Konan sem sakar Brett Kavanaugh um kynferðisbrot ber vitni á fimmtudaginn
Vitnisburður Christine Bla­sey Ford fer fram næstkomandi fimmtudag gegn Brett Kavanaugh. Önnur kona hefur nú stigið fram og sakað hann um kynferðisbrot.
Kjarninn 24. september 2018
Berglind Hafsteinsdóttir, formaður Flugfreyjufélags Íslands.
Segir þvingunaraðgerðir Icelandair aðför að kvennastétt
Formaður Flugfreyjufélags Íslands segir það sorglegt að sitja árið 2018 og skrifa um aðför að kvennastétt en Icelandair setti flug­freyjum og flug­þjónum þá afar­kosti á dögunum að velja á milli þess að fara í fulla vinnu ellegar missa vinnuna.
Kjarninn 24. september 2018
Læknar deila við Svandísi
Svandís Svavarsdóttir heilbrigðisráðherra hefur sent yfirlýsingu frá ráðuneytinu þar sem hún sér sig knúna til að leiðrétta fullyrðingar í grein þriggja lækna sem halda því fram að ráðherra ætli sér að færa þjónustu sérgreinalækna inn á göngudeildir.
Kjarninn 24. september 2018
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið – Vanlíðan ungmenna í hamingjusamasta landi í heimi
Kjarninn 24. september 2018
Íbúðalánasjóður vill endurskilgreina viðmið um hvað sé hæfilegt leiguverð
Þau leigufélög sem eru með lán frá Íbúðalánasjóði eru að rukka leigu í samræmi við markaðsleigu eða aðeins undir henni. Íbúðalánasjóður segir markaðsleigu hins vegar ekki vera réttmætt viðmið og vill endurskilgreina hvað sé hæfilegt leiguverð.
Kjarninn 24. september 2018
ESB krefst rannsóknar á Danske Bank
Stærsti banki Danmerkur er nú í vondum málum vegna ásakana um peningaþvætti.
Kjarninn 24. september 2018
Meira úr sama flokkiEikonomics