Eldast tónlistarmenn illa?

Eiríkur Ragnarsson rýnir í gögnin og kemst að því að plötur tón­list­ar­manna verða óvin­sælli eftir því sem aldurinn færist yfir tónlistarmenn.

Auglýsing

Þann 19. sept­em­ber 2013 til­kynnti sam­starfs­kona mín mér það að Jar­vis Cocker úr Pulp ætti 50 ára afmæli. Mín fyrstu við­brögð voru að segja henni að hún gæti nú hætt að kaupa plöt­urnar hans, af því að þær kæmu bara til með að vera leið­in­leg­ar.

Mín upp­lifun er sú að tón­list­ar­fólk eld­ist illa. Tökum Mich­ael Jackson sem dæmi. Off The Wall sem hann gaf út 21 árs er gull. Thriller sem hann gaf út 3 árum seinna er ekki síðri. Bad og Dan­ger­ous voru fínar en History ekk­ert spes og Invicable frekar slök.

Vissu­lega er þetta bara mín upp­lif­un. En ég hef það á til­finn­ing­unni að til sé fólk sem upp­lifir þetta líka. Er til dæmis til sá Metall­ica aðdá­andi sem finnst þeir rokka feitt á St. Anger en frekar slakir á Master of Pupp­ets? Ég efast um það.

Auglýsing

Gam­alt og mið­aldra fólk kemst ekki á met­sölu­listana

En hvað segja gögn­in? Þegar best seldu sóló plötur Banda­ríkj­anna á tíma­bil­inu 1980 til 2000 er skoð­aðar kemur í ljós að neyt­endur níunda og tíunda ára­tug­ar­ins vildu frekar kaupa tón­list sem flutt var af ungum tón­list­ar­mönn­um. Með­al­aldur tón­list­ar­mann­anna við útgáfu var rétt rúm­lega 28 ár. Meira en tveir þriðju þeirra voru undir þrí­tugt og eini tón­list­ar­mað­ur­inn á list­anum yfir fer­tugt var gít­ar­snill­ing­ur­inn Sant­ana (sem var 52 þegar hann sló aftur í gegn með plöt­una Supernatural).

Mynd 1: Aldur sölu­hæstu sóló tón­list­ar­manna Banda­ríkj­anna, 1980 - 2000

Heimild: RIAA

Fólk selur minna þegar það eld­ist

Sú stað­reynd að ungt fólk selji fleiri plötur segir okkur ekki endi­lega að gam­alt fólk geti ekki gefið út vin­sælar plöt­ur. Kannski hafa tón­list­ar­menn­irnir á list­anum gefið út næstum því eins vin­sælar plötur fyrir og eft­ir. Og kannski er engin fylgni með vel­gengni þeirra og aldri.

Til að rann­saka þetta frekar tók ég saman gögn um útgáfu fjög­urra ein­stak­linga á list­anum og athug­aði hvernig sölu­tölur þeirra þró­ast í gegnum tíð­ina. Eins og myndin að neðan sýnir þá er aug­ljóst sam­band á milli ald­urs lista­mann­anna (lá­rétti ásinn) og hversu margar plötur þeir selja (lóð­rétti ásinn). Að með­al­tali minnk­aði plötu­sala um 500 þús­und ein­tök fyrir hvert ár sem leið af ferli tón­list­ar­mann­anna.

Mynd 2: Þegar tón­list­ar­menn eld­ast kaupa færri plöt­urnar þeirra

Heimild: RIAA

Hvers vegna eld­ist tón­list­ar­fólk illa?

Það eru aug­ljós­lega hund­rað miljón mögu­legar ástæður sem geta skýrt þetta. Til dæmis má það vel vera að mark­aðir þró­ist og smekkur neyt­enda breyt­ist. Mögu­lega eiga tón­list­ar­menn sem mót­uð­ust undir öðrum áhrifum ein­fald­lega erfitt með að aðlag­ast nýjum stefnum og straum­um. Og ef þeir geta það þá má það líka vel vera að ungt fólk nenni ekki að hlusta á gam­alt fólk og gam­alt fólk vilji bara hlusta á gömlu lög­in. En mér langar þó að bjóða upp á eina aðra kenn­ingu.

Lög­mál minnk­andi afrakst­urs (e. law of dimin­is­hing ret­urns) er hug­tak sem hag­fræð­ingar þekkja of vel. Ein leið til að útskýra þetta hug­tak er með dæmi um konu með körfu og epla­tré. Hún byrjar að tína stærstu og girni­leg­ustu eplin af tré­nu. Þegar þeir klár­ast þarf hún að tína minni og aðeins lélegri epli. Þeim mun meiri tíma sem hún eyðir í að tína af trénu þeim mun verri verða eplin sem hún tínir (og þeim mun minna fær hún borgað fyrir þau og þeim mun minna afrakstrar hún).

Mín kenn­ing gengur út á það að tón­list­ar­menn séu ekki svo ólíkir kon­unni í dæm­inu að ofan. Sköp­un­ar­gáfa er þeirra auð­lind og ég held, að eins og svo margar auð­lind­ir, sé hún af skornum skammti. Tón­list­ar­menn byrja þess vegna feril sinn á því að semja og gefa út sín bestu lög. Þegar fram líða stundir ganga þeir á sköp­un­ar­gáf­una og þurfa að gefa þess vegna út verri lög þegar líða fer á fer­il­inn þeirra.

Gögnin styðja við þessa kenn­ingu, plötur tón­list­ar­manna verða óvin­sælli með aldr­in­um. En að sjálf­sögðu gætu minnk­andi afrakstur aðeins útskýrt hluta af þessu sam­bandi. Og hver veit, kannski skýrir þetta hug­tak ekk­ert af þessu sam­bandi. Kannski verða tón­list­ar­menn bara latir og nenna ekki að eyða eins miklum tíma í verkin sín. Og kannski verðum við bara löt og hættum að nenna að hlusta á ný lög.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Tilgangur minnisblaðsins „að ýja að því að það séu öryrkjarnir sem frekastir eru á fleti“
Öryrkjabandalag Íslands segir fjármálaráðherra fara með villandi tölur í minnisblaði sínu.
Kjarninn 28. október 2020
Árni Stefán Árnason
Dýravernd – hallærisleg vanþekking lögmanns – talað gegn stjórnarskrá
Kjarninn 28. október 2020
Frá mótmælum á Austurvelli í fyrra.
Meirihluti vill tillögur Stjórnlagaráðs til grundvallar nýrri stjórnarskrá
Meirihluti er hlynntur því að tillögur Stjórnlagaráðs verði lagðar til grundvallar nýrri stjórnarskrá, samkvæmt nýrri skoðanakönnun frá Maskínu. Um það bil 2/3 kjósenda VG segjast hlynnt því, en minnihluti kjósenda hinna ríkisstjórnarflokkanna.
Kjarninn 28. október 2020
Orri Hauksson, forstjóri Símans.
Sjónvarpstekjur Símans hafa aukist um nær allan hagnað félagsins á árinu 2020
Færri ferðamenn skila minni tekjum af reikiþjónustu. Tekjur vegna sjónvarpsþjónustu hafa hins vegar vaxið um 14 prósent milli ára og starfsmönnum fækkað um 50 frá áramótum. Þetta er meðal þess sem kemur fram í nýju uppgjöri Símans.
Kjarninn 28. október 2020
Bjarni Benediktsson er fjármála- og efnahagsráðherra.
Bjarni segir kökumyndband Öryrkjabandalagsins vera misheppnað
Fjármála- og efnahagsráðherra segir það rangt að öryrkjar fái sífellt minni sneið af efnahagskökunni sem íslenskt samfélag baki. ÖBÍ segir ríkisstjórnina hafa ákveðið að auka fátækt sinna skjólstæðinga.
Kjarninn 28. október 2020
Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir.
Útlit fyrir að sóttvarnalæknir leggi til hertar aðgerðir
Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir er ekki ánægður með stöðu faraldursins og ætlar að skila minnisblaði með tillögum að breyttum sóttvarnaraðgerðum til Svandísar Svavarsdóttur heilbrigðisráðherra fljótlega.
Kjarninn 28. október 2020
Alls segjast um 40 prósent kjósenda að þeir myndu kjósa stjórnarflokkanna þrjá.
Samfylking stækkar, Sjálfstæðisflokkur tapar og Vinstri græn ekki verið minni frá 2016
Fylgi Vinstri grænna heldur áfram að dala og mælist nú tæplega helmingur af því sem flokkurinn fékk í síðustu kosningum. Flokkur forsætisráðherra yrði minnsti flokkurinn á þingi ef kosið yrði í dag.
Kjarninn 28. október 2020
Neytendastofa er með aðsetur í Borgartúni.
Unnið að því að leggja niður Neytendastofu
Stjórnvöld sjá fyrir sér að hugsanlega verði hægt að færa öll verkefni frá Neytendastofu á næsta ári og leggja stofnunina niður, með mögulegum sparnaði fyrir ríkissjóð. Stofnunin tók til starfa árið 2005 og fær tæpar 240 milljónir úr ríkissjóði í ár.
Kjarninn 28. október 2020
Meira úr sama flokkiEikonomics