Eldast tónlistarmenn illa?

Eiríkur Ragnarsson rýnir í gögnin og kemst að því að plötur tón­list­ar­manna verða óvin­sælli eftir því sem aldurinn færist yfir tónlistarmenn.

Auglýsing

Þann 19. sept­em­ber 2013 til­kynnti sam­starfs­kona mín mér það að Jar­vis Cocker úr Pulp ætti 50 ára afmæli. Mín fyrstu við­brögð voru að segja henni að hún gæti nú hætt að kaupa plöt­urnar hans, af því að þær kæmu bara til með að vera leið­in­leg­ar.

Mín upp­lifun er sú að tón­list­ar­fólk eld­ist illa. Tökum Mich­ael Jackson sem dæmi. Off The Wall sem hann gaf út 21 árs er gull. Thriller sem hann gaf út 3 árum seinna er ekki síðri. Bad og Dan­ger­ous voru fínar en History ekk­ert spes og Invicable frekar slök.

Vissu­lega er þetta bara mín upp­lif­un. En ég hef það á til­finn­ing­unni að til sé fólk sem upp­lifir þetta líka. Er til dæmis til sá Metall­ica aðdá­andi sem finnst þeir rokka feitt á St. Anger en frekar slakir á Master of Pupp­ets? Ég efast um það.

Auglýsing

Gam­alt og mið­aldra fólk kemst ekki á met­sölu­listana

En hvað segja gögn­in? Þegar best seldu sóló plötur Banda­ríkj­anna á tíma­bil­inu 1980 til 2000 er skoð­aðar kemur í ljós að neyt­endur níunda og tíunda ára­tug­ar­ins vildu frekar kaupa tón­list sem flutt var af ungum tón­list­ar­mönn­um. Með­al­aldur tón­list­ar­mann­anna við útgáfu var rétt rúm­lega 28 ár. Meira en tveir þriðju þeirra voru undir þrí­tugt og eini tón­list­ar­mað­ur­inn á list­anum yfir fer­tugt var gít­ar­snill­ing­ur­inn Sant­ana (sem var 52 þegar hann sló aftur í gegn með plöt­una Supernatural).

Mynd 1: Aldur sölu­hæstu sóló tón­list­ar­manna Banda­ríkj­anna, 1980 - 2000

Heimild: RIAA

Fólk selur minna þegar það eld­ist

Sú stað­reynd að ungt fólk selji fleiri plötur segir okkur ekki endi­lega að gam­alt fólk geti ekki gefið út vin­sælar plöt­ur. Kannski hafa tón­list­ar­menn­irnir á list­anum gefið út næstum því eins vin­sælar plötur fyrir og eft­ir. Og kannski er engin fylgni með vel­gengni þeirra og aldri.

Til að rann­saka þetta frekar tók ég saman gögn um útgáfu fjög­urra ein­stak­linga á list­anum og athug­aði hvernig sölu­tölur þeirra þró­ast í gegnum tíð­ina. Eins og myndin að neðan sýnir þá er aug­ljóst sam­band á milli ald­urs lista­mann­anna (lá­rétti ásinn) og hversu margar plötur þeir selja (lóð­rétti ásinn). Að með­al­tali minnk­aði plötu­sala um 500 þús­und ein­tök fyrir hvert ár sem leið af ferli tón­list­ar­mann­anna.

Mynd 2: Þegar tón­list­ar­menn eld­ast kaupa færri plöt­urnar þeirra

Heimild: RIAA

Hvers vegna eld­ist tón­list­ar­fólk illa?

Það eru aug­ljós­lega hund­rað miljón mögu­legar ástæður sem geta skýrt þetta. Til dæmis má það vel vera að mark­aðir þró­ist og smekkur neyt­enda breyt­ist. Mögu­lega eiga tón­list­ar­menn sem mót­uð­ust undir öðrum áhrifum ein­fald­lega erfitt með að aðlag­ast nýjum stefnum og straum­um. Og ef þeir geta það þá má það líka vel vera að ungt fólk nenni ekki að hlusta á gam­alt fólk og gam­alt fólk vilji bara hlusta á gömlu lög­in. En mér langar þó að bjóða upp á eina aðra kenn­ingu.

Lög­mál minnk­andi afrakst­urs (e. law of dimin­is­hing ret­urns) er hug­tak sem hag­fræð­ingar þekkja of vel. Ein leið til að útskýra þetta hug­tak er með dæmi um konu með körfu og epla­tré. Hún byrjar að tína stærstu og girni­leg­ustu eplin af tré­nu. Þegar þeir klár­ast þarf hún að tína minni og aðeins lélegri epli. Þeim mun meiri tíma sem hún eyðir í að tína af trénu þeim mun verri verða eplin sem hún tínir (og þeim mun minna fær hún borgað fyrir þau og þeim mun minna afrakstrar hún).

Mín kenn­ing gengur út á það að tón­list­ar­menn séu ekki svo ólíkir kon­unni í dæm­inu að ofan. Sköp­un­ar­gáfa er þeirra auð­lind og ég held, að eins og svo margar auð­lind­ir, sé hún af skornum skammti. Tón­list­ar­menn byrja þess vegna feril sinn á því að semja og gefa út sín bestu lög. Þegar fram líða stundir ganga þeir á sköp­un­ar­gáf­una og þurfa að gefa þess vegna út verri lög þegar líða fer á fer­il­inn þeirra.

Gögnin styðja við þessa kenn­ingu, plötur tón­list­ar­manna verða óvin­sælli með aldr­in­um. En að sjálf­sögðu gætu minnk­andi afrakstur aðeins útskýrt hluta af þessu sam­bandi. Og hver veit, kannski skýrir þetta hug­tak ekk­ert af þessu sam­bandi. Kannski verða tón­list­ar­menn bara latir og nenna ekki að eyða eins miklum tíma í verkin sín. Og kannski verðum við bara löt og hættum að nenna að hlusta á ný lög.

630 milljónum úthlutað í geðheilbrigðisþjónustu
Svandís Svavarsdóttir heilbrigðisráðherra tilkynnti í gær hvernig 630 milljónum króna af fjárlögum ársins verður ráðstafað til að efla geðheilbrigðisþjónustu á landsvísu. Fyrsta stigs þjónusta heilsugæslunnar verður efld með aukinni aðkomu sálfræðinga.
Kjarninn 22. febrúar 2019
Öryggisventillinn
Frumvarp um þjóðarsjóð, sem ávaxtar ávinning íslenska ríkisins af orkuauðlindum, er komið fram og í meðferð á þingi. Málið er umdeilt, og ekki einhugur um það hjá stjórnarflokkunum.
Kjarninn 22. febrúar 2019
Teatime búið að setja Hyperspeed í loftið
Íslenska leikjafyrirtækið Teatime, sem stofnað var af frumkvöðlinum Þorsteini Friðrikssyni, hefur sett nýjan leik í loftið hefur vakið mikla athygli í fjölmiðlum í Bandaríkjunum.
Kjarninn 22. febrúar 2019
Samningnefnd Eflingar samþykkir að kjósa um vinnustöðvun
Atkvæðagreiðslunni skal lokið eigi síðar en kl.22:00, fimmtudaginn 28. febrúar næstkomandi.
Kjarninn 21. febrúar 2019
Segir tal um blaðamenn sem „óvini fólksins“ hættulegt
Útgefandi New York Times segir í bréfi sem birt hefur verið á vef stórblaðsins að hann hafi ítrekað bent Bandaríkjaforseta á að hætta að tala niður frjálsa fjölmiðla og blaðamenn.
Kjarninn 21. febrúar 2019
Aðgerðaáætlun sögð miða að verkföllum í ferðaþjónustu
Í fréttum RÚV kom fram að verkalýðshreyfingin sé að búa sig undir verkföll.
Kjarninn 21. febrúar 2019
Þröstur Ólafsson
Ég er einn af þeim
Kjarninn 21. febrúar 2019
Það verður nóg að gera á skrifstofu ríkissáttasemjara á næstunni.
Starfsgreinasambandið vísar kjaradeilu til ríkissáttasemjara
Ekki verður komist lengri að sinni í viðræðum Starfsgreinasambands Íslands við atvinnurekendur og því hefur kjaradeilu þeirra verið vísað til ríkissáttasemjara.
Kjarninn 21. febrúar 2019
Meira úr sama flokkiEikonomics