Töfrar leikhússins

Leiklistargagnrýnandi Kjarnans fjallar um Dansandi ljóð þar sem Leikhúslistakonur 50+ voru í samstarfi við Þjóðleikhúsið.

Dansandi ljóð
Auglýsing

Leik­hús­lista­konur 50+ í sam­vinnu við Þjóð­leik­hús­ið: Dans­andi ljóð

Ljóð: Gerður Kristný

Leik­stjórn: Edda Þór­ar­ins­dóttir

Tón­list: Mar­grét Kristín Sig­urð­ar­dóttir

Leik­mynd og bún­ing­ar: Helga Björns­son

Höf­undur sviðs­hreyf­inga: Ingi­björg Björns­dóttir og Ásdís Magn­ús­dótt­ir.

Hár­greiðsla og förð­un: Guð­rún Þor­varð­ar­dóttir og Kristín Thors.

Lýs­ing og tækni­stjórn: Magnús Thor­lacius

Leikkon­ur: Bryn­dís Petra Brga­dótt­ir, Helga E. Jóns­dótt­ir, Júlía Hannam, Mar­grét Kristín Sig­urð­ar­dótt­ir, Rósa Guðný Þórs­dótt­ir, Sól­veig Hauks­dótt­ir, Vil­borg Hall­dórs­dóttir og Þórey Sig­þórs­dótt­ir.

Það er löngu orðin stað­reynd, að Leik­hús­lista­konur 50+ hafa lyft grettistaki þegar kemur að því að mis­kunn­ar­laus leik­hús­brans­inn sendi ekki hæfi­leika­fólk og reynslu­bolta í ótíma­bæra útlegð. Það er hrein­lega eins og það séu álög á leik­hús­lista­konum að dæm­ast úr sam­fé­lagi leik­húss­ins um leið og ein­hverjum aldri er náð og eiga þangað aldrei aft­ur­kvæmt. Þetta er mikil sóun á hæfi­leikum og þekk­ingu. Það þarf ekki nema horfa á and­lit þeirra átta leikkvenna sem flytja Dans­andi ljóð til að átta sig á að í þessum konum öllum er að finna kunn­áttu, leikni og þjálfun sem er hrein­lega skaði fyrir leik­húsið að missa. Sjáið and­lit­in, geislandi af þeirri feg­urð sem líf­ið, með­læti og mót­læti færir hverjum ein­stak­lingi – hvaða sögur gætu ekki þessi and­lit sagt, ef leik­hús­stofn­an­irnar bara leyfðu það!

 

Dans­andi ljóð ber einmitt vott um þetta: hér tala raddir kvenna úr þeim heimi, sem ljóð­skáldið Gerður Kristný hefur skapað og það er eng­inn smá­heimur það, allt frá sköpun til hinstu kveðju­stundar spannar hann og er hag­an­lega lag­aður af leik­stjór­an­um, Eddu Þór­ar­ins­dótt­ur, sem hefur auk þess skapað stíl­hreina og heill­andi fal­lega sýn­ingu með aðstoð hreyf­inga Ingi­bjargar Björns­dóttur og Ásdísar Magn­ús­dótt­ur, ein­faldrar leik­myndar og bún­inga Helgu Björns­son og skemmti­legri hár­greiðslu Guð­rúnar Þor­varð­ar­dóttur og förðun Krist­ínar Thors. Auk þess er á stundum not­ast við grímur sem styrkja blæ sýn­ing­ar­inn­ar: hér er ákveðið ritúal á ferð­inni, við fáum inn­sýn í heim kvenna sem af örlæti, elsku og kær­leika miðla okkur sinni sýn; hér er líkt og átta nornir spinni sinn vef og umvefji hann okkur og geri okkur að banda­mönnum sín­um, en rétt eins og þessar átta nornir birt­ast okkur hver með sinni rödd og fasi eru þær þó eins og ein, rödd Kon­unnar sem er frum­kraft­ur­inn í mann­legu lífi. Það er ein­fald­lega fal­legt og hríf­andi.

Auglýsing

Um ljóð Gerðar Kristnýjar þarf ekki að fara mörgum orð­um. Þau hafa fyrir löngu unnið sér þann sess að fátæk­leg orð þess sem hér skrifar fá engu þar við bætt. Þau eru til þess að njóta þeirra, það er auð­velt og sjálf­sagt að gang­ast á vald þeirra og láta þau í senn umlykja sig og fylla. Það er ekki lít­ill unaður fólg­inn í því að verða eitt með ljóðum Gerðar Kristnýjar og Edda leik­stjóri hafði raðað þeim í rök­rétta og eðli­lega frá­sögn.

Ekki kann ég skil á því hvort fjallað hefur verið sér­stak­lega um hversu vel ljóð Gerðar Kristnýjar fara í munni, en sé svo má vel nefna það einu sinni enn. Ljóðin hennar eru ákaf­lega fýsisk, lík­am­leg, og ekki síst þar sem fæð­ist hljóðið sem ber þau áfram, frá ein­stak­lingi til ein­stak­lings, frá mann­eskju til mann­eskju.

Dansandi ljóð Mynd: Aðsend

Og hér er líka að finna einn meg­in­styrk sýn­ing­ar­innar Dans­andi ljóð: hver ein­asta leik­kona á svið­inu hafði full­komið vald á fram­sögn og talanda og það var hrein­asta unun að heyra hvert orð, skilja hverja hugsun án þess að nokkur mis­brestur væri þar á. Hér er komin sér­tæk ástæða af hverju íslensku leik­húsi ber að hafa leik­hús­lista­konur 50+ í vinnu: þær kunna að tala! Þær hafa vald á tal­fær­un­um, vita hvernig á að beita þeim til að koma á fram­færi ekki bara orð­unum sem slíkum og hljóð­un­um, heldur hugs­un­inni sem undir býr og til­finn­ing­unni af þeim sprett­ur.

Það eru töfrar leik­húss­ins sem eru að verki þegar áhorf­andi og áheyr­andi sér og heyrir per­sónu úr öðrum tíma og öðru rúmi tjá sig þannig að það hrísl­ast um mann hroll­ur, sælu eða óhugn­aðar eftir atvik­um, bara af því hvernig röddin hljóm­ar. Það eru nákvæm­lega þessir töfrar sem gefa leik­hús­inu til­vistar­rétt. Og með því að hafna kröftum þess­ara reyndu kvenna er leik­húsið að fyr­ir­gera til­vistar­rétti sín­um. Hver vill sitja undir útblæstri leik­ara sem geta ekki skamm­laust komið frá sér texta eða skiln­ingi?

Dans­andi ljóð er öðrum þræði ritúal eins og nefnt var. Það hvílir helgur blær yfir sýn­ing­unni sem er hvergi ýktur eða ofgerð­ur, ávallt hóf­sam­ur, fagur og mátu­lega hlað­inn hátíð­leik eins og ritúali ber. Þess gætti ekki síst í leik­mynd og bún­ingum og upp­setn­ingu hárs, sem hér gaf öllum flytj­endum við­kunn­an­legan heild­ar­blæ.

En hér er eig­in­lega eina spurn­ingin sem skylt er að velta fyrir sér, ein­fald­lega vegna þess að sýn­ingin býr hugs­an­lega yfir mögu­leikum sem ekki hefur verið færi á að nýta, senni­lega vegna skorts á fé og tíma: ljóð Gerðar Kristnýjar búa yfir frá­sögn, það er óvé­fengj­an­legt. En skyldi vera að hægt væri að búa þeim dramat­ískan bún­ing, þar sem hver hinna sjö leikkvenna fengi hreint og beint per­sónu að skapa, sem ásamt öðrum per­sónum fleytti sög­unni áfram fram bor­inni af vilja og átökum milli per­són­anna? Skýrt skal tekið fram að þessi spurn­ing er ekki sett fram af því Dans­andi ljóð séu ófull­gerð sýn­ing – það er öðru nær! – heldur ein­ungis til að vekja athygli á því, að ljóð Gerðar Kristnýjar virð­ast búa yfir þeim krafti sem veitt per­sónu af holdi og blóði líf, og því nær tal­máli sem þau eru fram sögð, þeim mun áhrifa­rík­ari verða þau. Hér má því ætla að unnt sé að vinna enn frekar með ljóð hennar og í höndum Eddu og hennar hóps væri gaman að sjá hvort slík þróun sé yfir höfuð mögu­leg.

Ekki verður svo skilið við Dans­andi ljóð en vikið sé að tón­list­inni. Hún féll að öllu leyti vel að efni og formi sýn­ing­ar­innar og ekki varð betur fundið en gætti áhrifa frá meðal ann­ars ómstríðum tónum Kurt Weill og Hans Eisler – gaman að því. Tón­list, texti og túlkun mynd­aði í með­förum list­rænna stjórn­enda mark­vissa og með­vit­aða heild og það er í raun ekk­ert eftir en óska Dans­andi ljóðum margra og góðra líf­daga og vona að sem flestir rati í Þjóð­leik­hús­kjall­ar­ann til að leyfa ljóðum Gerðar Kristnýjar og gjörn­ingi Eddu og leik­hús­lista­kvenna 50+ hrísl­ast um sig og veita sér sýn inn í margræðan heim.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Eilífðarefnin finnast í regnvatni alls staðar um heiminn. Uppruni þeirra er oftast á vesturlöndum en það eru fátækari íbúar heims sem þurfa að súpa seyðið af því.
Regnvatn nánast alls staðar á jarðríki óhæft til drykkjar
Okkur finnst mörgum rigningin góð en vegna athafna mannanna er ekki lengur öruggt að drekka regnvatn víðast hvar í veröldinni, samkvæmt nýrri rannsókn.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Fleiri farþegar fóru um Flugstöð Leifs Eiríkssonar í júlí síðastliðinum en í sama mánuði árið 2019.
Flugið nær fyrri styrk
Júlí var metmánuður í farþegaflutningum hjá Play og Icelandair þokast nær þeim farþegatölum sem sáust fyrir kórónuveirufaraldur. Farþegafjöldi um Keflavíkurflugvöll var meiri í júlí síðastliðnum en í sama mánuði árið 2019.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Verðfall á mörkuðum erlendis er lykilbreyta í þróun eignarsafns íslenskra lífeyrissjóða. Myndin tengist fréttinni ekki beint.
Eignir lífeyrissjóðanna lækkuðu um 361 milljarða á fyrri hluta ársins
Fallandi hlutabréfaverð, jafn innanlands sem erlendis, og styrking krónunnar eru lykilþættir í því að eignir íslensku lífeyrissjóðanna hafa lækkað umtalsvert það sem af er ári. Eignirnar hafa vaxið mikið á síðustu árum. Í fyrra jukust þær um 36 prósent.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Uppþornað stöðuvatn í norðurhluta Ungverjalands.
Enn ein hitabylgjan og skuggalegur vatnsskortur vofir yfir
Það er ekki aðeins brennandi heitt heldur einnig gríðarlega þurrt með tilheyrandi hættu á gróðureldum víða í Evrópu. En það er þó vatnsskorturinn sem veldur mestum áhyggjum.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Þrjár af hverjum fjórum krónum umfram skuldir bundnar í steypu
Lektor í fjármálum segir ekki ólíklegt að húsnæðisverð muni lækka hérlendis. Það hafi gerst eftir bankahrunið samhliða mikilli verðbólgu. Alls hefur hækkun á fasteignaverði aukið eigið fé heimila landsins um 3.450 milljarða króna frá 2010.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Fylgistap ríkisstjórnarflokkanna minna en nær allra annarra stjórna eftir bankahrun
Einungis ein ríkisstjórn sem setið hefur frá 2009 hefur mælst með meira fylgi tíu mánuðum eftir að hún tók við völdum en hún fékk í kosningunum sem færði henni þau völd. Sú ríkisstjórn beið afhroð í kosningum rúmum þremur árum síðar.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Gylfi Zoega er annar höfundur greinar sem birtist í nýjasta tölublaði Vísbendingar.
„Hægt væri að banna Airbnb í þéttbýli þegar skortur er á íbúðarhúsnæði“
Ef fleiri flytja til landsins en frá því verður til flókið samspil hagstærða sem valda breytingum á eftirspurn og/ eða framboði á húsnæði með tilheyrandi verðhækkunum eða lækkunum. Tveir hagfræðingar leggja til að kerfinu verði breytt.
Kjarninn 7. ágúst 2022
Arnar Jónsson leikari áformar að gefa út plötu með eigin upplestri á ljóðum úr ólíkum áttum, sem hann segist vilja veita framhaldslíf.
Landskunnur leikari gefur út ljóðaplötu
„Ljóðið hefur fylgt mér frá því ég var pjakkur fyrir norðan og allar götur síðan,“ segir Arnar Jónsson leikari, sem hefur undanfarin ár safnað saman sínum uppáhaldsljóðum og hyggst nú gefa út eigin upplestur á þeim, bæði á vínyl og rafrænt.
Kjarninn 7. ágúst 2022
Meira úr sama flokkiFólk