Hagfræði Sjampósins: Svar hagfræðings við spurningum Loga Bergmanns

Eikonimics bendir á að sundlaugar borgarinnar eru líka sjampó.

Auglýsing

Sunnu­dag­inn 29. apríl skrif­aði Logi Berg­mann pistil í Morg­un­blaðið þar sem hann velti fyrir sér hag­fræði sjampós­ins í Vest­ur­bæj­ar­laug­inni. Í grein sinni, sem er stór­skemmti­leg að vanda, fer Logi um víðan völl og segir okkur það að ef hann væri „hag­fræð­ingur þá væri [hann] and­vaka yfir“ sjampó­inu í sturt­unni í Vest­ur­bæj­ar­laug­inni.

En Logi er samt betri hag­fræð­ingur en hann held­ur. Í fyrsta lagi tekur Logi eftir því að ef ekk­ert er rukkað fyrir sjampó þá notar fólk of mikið af því. Þetta er vanda­mál sem hag­fræð­ingar pæla í dag­inn út og inn (til dæmis tal­aði ég um þetta hér fyrir stuttu). Svo sýnir Logi sitt hag­fræði­lega inn­sæi aftur seinna í grein­inni þegar hann stingur upp á því að ein­fald­lega rukka þá sem nota sjampó fyrir það. Ef þessi stefna væri tekin upp, og þeir sund­laug­ar­gestir sem ekki koma með eigið sjampó (ólíkt Loga sem kemur með eigið sjampó), væru rukk­aðir fyrir sjampóið þá er það mögu­legt að sjampó spreð myndi minnka. Sem sagt, hver myndi þá borga sinn skerf og minna sjampó væri skolað út í sjó. Sem er bara nokkuð sann­gjörn og góð útkoma.

Logi heldur áfram að sanna sig og seinna í grein­inni bendir hann á það vanda­mál að ef við byrjum að rukka fyrir sápu, þá eiga mögu­lega ein­hverjir bað­gestir eftir að sleppa því að þvo sér. Og ef það ger­ist þá þurfa aðr­ir, vel sápaðir sund­laug­ar­gest­ir, að baða sig í skít þeir sem tíma ekki tíma að borga fyrir sjampó. Sem er ósann­gjörn og slæm útkoma.

Auglýsing

Í raun­veru­leik­anum er þó spurn­ing hversu mikil áhrif það hefði að rukka fyrir sjampó. Í fyrsta lagi , sam­kvæmt mínum útreikn­ing­um, nemur sjampó í mesta lagi um 1% af heild­ar­út­gjöldum sund­lauga Reykja­vík­ur­borg­ar. Í annan stað, ef sjampónot­endur væru rukk­aðir fyrir fulla lúku, þá myndi það aðeins spara Loga í mesta lagi um 10 krónur í hvert skipti sem hann færi í sund.

Áður en ég útskrifa Loga sem hag­fræð­ing þarf ég að benda honum á nokkur atriði. Seinna í grein­inni talar hann um götu­sóp­un. Logi bendir á það að þegar hann koma heim úr sundi einn dag­inn var ekki búið að sópa gang­stétt­ina fyrir utan heima hjá hon­um. Þar sem hann kann að meta hreinar gang­stéttir þótti honum þetta leið­in­legt og spyr því næst les­and­ann: „Á ég að sópa sjálfur fyrir framan garð­inn minn, þegar ég er búinn að borga fyrir það sjálfur með útsvar­in­u?“ (svarið er já ef það er tíma þíns virði, útsvarið sem þú ert búinn að borga sokk­inn kostn­að­ur). Logi sér þó lausn á þessu vanda­máli sem er sú að Reykja­vík­ur­borg hætti götu­sópun, borg­ar­búar sjái um það sjálfir og í stað­inn borgi minni skatt.Heimild: Ársreikningur Reykjavíkurborgar, Rekstrarvörur og Eikonomics

En þar klikkar Logi á einu: götu­sópun og sjampó er að vissu leyti sama vanda­mál­ið. Það er að segja, ef við hættum að borga borg­inni fyrir að sópa, þá er fullt af fólki sem myndi ekki sópa, og rétt eins og í sund­inu þar sem annar hver sund­gestur væri skíta­pési, væri önnur hver gang­stétt ósóp­uð. Og því ef þessum tveimur mark­aðs­lausnum sem Logi stingur upp á væri beitt, þá þyrfti Logi að labba á skítugum götum á leið sinni í drullu­pott­inn Vest­ur­bæn­um. (Einnig, sem sér­stakur hag­fræði­ráð­gjafi Loga, myndi ég benda honum á þá skala­hag­kvæmni sem eflaust leyn­ist í því að láta borg­ina sópa, en sú útskýr­ing er efni í heila aðra grein.)

En í dag borgar Logi útsvar, eins og við öll hin, labbar á hreinum götum (á sumr­in) niður í Vest­ur­bæj­ar­laug, þar sem hann baðar sig með vel sáp­uðum sund­laug­ar­gest­um. En það er eitt sem mig langar að benda Loga á, og það er það að sund­laugar Reykja­víkur eru líka sjampó. Það er að segja, þær eru reknar með miklu tapi og sund­laug­ar­gestir í Reykja­vík borga aðeins um 43% af því sem það kostar að reka sund­laugar borg­ar­inn­ar. Og þá væri ekki óeðli­legt að þeir Reyk­vík­ingar sem aldrei fara í sund, en þurfa að borga með sínu útsvari til að halda upp sund­laugum sem við Logi böðum okkur í, myndu spyrja sig: „á ég að borga fyrir það?“

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Tap TM á þriðja ársfjórðungi nam 251 milljón króna
TM tapaði 251 millj­ón krón­a á þriðja árs­fjórðungi þessa árs. Forstjórinn segir að tapið megi að öllu leyti rekja til fjárfestingastarfsemi.
Kjarninn 23. október 2019
Sigurgeir Finnsson
Leikhús fáránleikans: Um opinn aðgang og útgáfu fræðigreina
Kjarninn 23. október 2019
Rusl og blautþurrkur í skólphreinsistöð í Klettagörðum
Mikið magn af rusli og blautklútum í skólphreinsistöð í Klettagörðum
Umhverfisstofnun minnir fólk enn og aftur á að henda ekki öðru en pappír í klósettin.
Kjarninn 23. október 2019
Már Guðmundsson
Fjárfestingarleiðin og peningaþvætti
Kjarninn 23. október 2019
Vilhjálmur Birgisson, for­maður Verka­lýðs­fé­lags Akra­ness.
Hafna ásökunum Vilhjálms um að Landsvirkjun sé að „slátra“ Elkem
Landvirkjun hafnar því að sýna stóriðjufyrirtækjum óbilgirni með því að selja raforku á hærra verði til þeirra en áður. Vilhjálmur Birgisson vill að Landsvirkjun dragi úr arðsemi sinni til að bæta rekstrarskilyrði Elkem og Norðuráls á Grundartanga.
Kjarninn 23. október 2019
Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, formaður Miðflokksins.
Helmingur þjóðar hefur litlar áhyggjur af orkupakkanum
Mun fleiri Íslendingar hafa litlar eða engar áhyggjur af áhrifum þriðja orkupakka ESB á hagsmuni þjóðarinnar en þeir sem áhyggjur hafa. Miðflokkurinn sker sig úr en 90 prósent stuðningsmanna flokksins hafa áhyggjur af áhrifum orkupakkans.
Kjarninn 23. október 2019
Bjarni Ármannsson er forstjóri Iceland Seafood.
Bréf í Iceland Seafood skráð á markað á þriðjudag
Iceland Seafood verður tuttugasta félagið á Aðalmarkaði Kauphallar Íslands þegar bréf í félaginu verða tekin til viðskipta eftir helgi.
Kjarninn 23. október 2019
Dagur Hjartarson
Samtök atvinnu, lífs og dauða
Kjarninn 23. október 2019
Meira úr sama flokkiEikonomics