Hagfræði Sjampósins: Svar hagfræðings við spurningum Loga Bergmanns

Eikonimics bendir á að sundlaugar borgarinnar eru líka sjampó.

Auglýsing

Sunnu­dag­inn 29. apríl skrif­aði Logi Berg­mann pistil í Morg­un­blaðið þar sem hann velti fyrir sér hag­fræði sjampós­ins í Vest­ur­bæj­ar­laug­inni. Í grein sinni, sem er stór­skemmti­leg að vanda, fer Logi um víðan völl og segir okkur það að ef hann væri „hag­fræð­ingur þá væri [hann] and­vaka yfir“ sjampó­inu í sturt­unni í Vest­ur­bæj­ar­laug­inni.

En Logi er samt betri hag­fræð­ingur en hann held­ur. Í fyrsta lagi tekur Logi eftir því að ef ekk­ert er rukkað fyrir sjampó þá notar fólk of mikið af því. Þetta er vanda­mál sem hag­fræð­ingar pæla í dag­inn út og inn (til dæmis tal­aði ég um þetta hér fyrir stuttu). Svo sýnir Logi sitt hag­fræði­lega inn­sæi aftur seinna í grein­inni þegar hann stingur upp á því að ein­fald­lega rukka þá sem nota sjampó fyrir það. Ef þessi stefna væri tekin upp, og þeir sund­laug­ar­gestir sem ekki koma með eigið sjampó (ólíkt Loga sem kemur með eigið sjampó), væru rukk­aðir fyrir sjampóið þá er það mögu­legt að sjampó spreð myndi minnka. Sem sagt, hver myndi þá borga sinn skerf og minna sjampó væri skolað út í sjó. Sem er bara nokkuð sann­gjörn og góð útkoma.

Logi heldur áfram að sanna sig og seinna í grein­inni bendir hann á það vanda­mál að ef við byrjum að rukka fyrir sápu, þá eiga mögu­lega ein­hverjir bað­gestir eftir að sleppa því að þvo sér. Og ef það ger­ist þá þurfa aðr­ir, vel sápaðir sund­laug­ar­gest­ir, að baða sig í skít þeir sem tíma ekki tíma að borga fyrir sjampó. Sem er ósann­gjörn og slæm útkoma.

Auglýsing

Í raun­veru­leik­anum er þó spurn­ing hversu mikil áhrif það hefði að rukka fyrir sjampó. Í fyrsta lagi , sam­kvæmt mínum útreikn­ing­um, nemur sjampó í mesta lagi um 1% af heild­ar­út­gjöldum sund­lauga Reykja­vík­ur­borg­ar. Í annan stað, ef sjampónot­endur væru rukk­aðir fyrir fulla lúku, þá myndi það aðeins spara Loga í mesta lagi um 10 krónur í hvert skipti sem hann færi í sund.

Áður en ég útskrifa Loga sem hag­fræð­ing þarf ég að benda honum á nokkur atriði. Seinna í grein­inni talar hann um götu­sóp­un. Logi bendir á það að þegar hann koma heim úr sundi einn dag­inn var ekki búið að sópa gang­stétt­ina fyrir utan heima hjá hon­um. Þar sem hann kann að meta hreinar gang­stéttir þótti honum þetta leið­in­legt og spyr því næst les­and­ann: „Á ég að sópa sjálfur fyrir framan garð­inn minn, þegar ég er búinn að borga fyrir það sjálfur með útsvar­in­u?“ (svarið er já ef það er tíma þíns virði, útsvarið sem þú ert búinn að borga sokk­inn kostn­að­ur). Logi sér þó lausn á þessu vanda­máli sem er sú að Reykja­vík­ur­borg hætti götu­sópun, borg­ar­búar sjái um það sjálfir og í stað­inn borgi minni skatt.Heimild: Ársreikningur Reykjavíkurborgar, Rekstrarvörur og Eikonomics

En þar klikkar Logi á einu: götu­sópun og sjampó er að vissu leyti sama vanda­mál­ið. Það er að segja, ef við hættum að borga borg­inni fyrir að sópa, þá er fullt af fólki sem myndi ekki sópa, og rétt eins og í sund­inu þar sem annar hver sund­gestur væri skíta­pési, væri önnur hver gang­stétt ósóp­uð. Og því ef þessum tveimur mark­aðs­lausnum sem Logi stingur upp á væri beitt, þá þyrfti Logi að labba á skítugum götum á leið sinni í drullu­pott­inn Vest­ur­bæn­um. (Einnig, sem sér­stakur hag­fræði­ráð­gjafi Loga, myndi ég benda honum á þá skala­hag­kvæmni sem eflaust leyn­ist í því að láta borg­ina sópa, en sú útskýr­ing er efni í heila aðra grein.)

En í dag borgar Logi útsvar, eins og við öll hin, labbar á hreinum götum (á sumr­in) niður í Vest­ur­bæj­ar­laug, þar sem hann baðar sig með vel sáp­uðum sund­laug­ar­gest­um. En það er eitt sem mig langar að benda Loga á, og það er það að sund­laugar Reykja­víkur eru líka sjampó. Það er að segja, þær eru reknar með miklu tapi og sund­laug­ar­gestir í Reykja­vík borga aðeins um 43% af því sem það kostar að reka sund­laugar borg­ar­inn­ar. Og þá væri ekki óeðli­legt að þeir Reyk­vík­ingar sem aldrei fara í sund, en þurfa að borga með sínu útsvari til að halda upp sund­laugum sem við Logi böðum okkur í, myndu spyrja sig: „á ég að borga fyrir það?“

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Ingrid Kuhlman
Dánaraðstoð: Óttinn við misnotkun er ástæðulaus
Kjarninn 4. desember 2021
Guðni Th. Jóhannesson, forseti Íslands, ásamt Agnesi M. Sigurðardóttur, biskup Íslands.
Sóknargjöld lækka um 215 milljónir króna milli ára
Milljarðar króna renna úr ríkissjóði til trúfélaga á hverju ári. Langmest fer til þjóðkirkjunnar og í fyrra var ákveðið að hækka tímabundið einn tekjustofn trúfélaga um 280 milljónir króna. Nú hefur sú tímabundna hækkun verið felld niður.
Kjarninn 4. desember 2021
Íbúðafjárfesting hefur dregist saman á árinu, á sama tíma og verð hefur hækkað og auglýstum íbúðum á sölu hefur fækkað.
Mikill samdráttur í íbúðafjárfestingu í ár
Fjárfestingar í uppbyggingu íbúðarhúsnæðis hefur dregist saman á síðustu mánuðum, samhliða mikilli verðhækkun og fækkun íbúða á sölu. Samkvæmt Hagstofu er búist við að íbúðafjárfesting verði rúmlega 8 prósentum minni í ár heldur en í fyrra.
Kjarninn 4. desember 2021
„Ég fór með ekkert á milli handanna nema lífið og dóttur mína“
Þolandi heimilisofbeldis – umkomulaus í ókunnugu landi og á flótta – bíður þess að íslensk stjórnvöld sendi hana og unga dóttur hennar úr landi. Hún flúði til Íslands fyrr á þessu ári og hefur dóttir hennar náð að blómstra eftir komuna hingað til lands.
Kjarninn 4. desember 2021
Kynferðisleg áreitni og ofbeldi í álverunum og verklag þeirra
Alls hafa 27 tilkynningar borist álfyrirtækjunum þremur, Fjarðaáli, Norðuráli og Rio Tinto á síðustu fjórum árum. Kjarninn kannaði þá verkferla sem málin fara í innan fyrirtækjanna.
Kjarninn 4. desember 2021
Inga Sæland er hæstánægð með nýja vinnuaðstöðu Flokks fólksins og ljóst er á henni að það skemmir ekki fyrir að Miðflokkurinn neyðist til að kveðja vinnuaðstöðuna vegna mjög dvínandi þingstyrks.
Inga Sæland tekur yfir skrifstofur Miðflokksins og kallar það „karma“
„Hvað er karma, ef það er ekki þetta?“ segir Inga Sæland um flutninga þingflokks Flokks fólksins yfir í skrifstofuhúsnæði Alþingis þar sem níu manna þingflokkur Miðflokksins, sem í dag er einungis tveggja manna, var áður til húsa.
Kjarninn 3. desember 2021
Pawel Bartoszek
Samráðið er raunverulegt
Kjarninn 3. desember 2021
Ásmundur Einar Daðason mun taka við málinu gegn Hafdísi Helgu Ólafsdóttur af Lilju Alfreðsdóttur. Hér eru þau saman á kosningavöku Framsóknarflokksins í september.
Ásmundur Einar tekur við málarekstri Lilju gegn Hafdísi
Nýr mennta- og barnamálaráðherra Framsóknarflokksins hefur fengið í fangið mál sem varðar brot forvera hans í embætti og samflokkskonu gegn jafnréttislögum. Það bíður hans að taka ákvörðun um hvort málarekstri fyrir Landsrétti skuli haldið til streitu.
Kjarninn 3. desember 2021
Meira úr sama flokkiEikonomics