Hagfræði Sjampósins: Svar hagfræðings við spurningum Loga Bergmanns

Eikonimics bendir á að sundlaugar borgarinnar eru líka sjampó.

Auglýsing

Sunnu­dag­inn 29. apríl skrif­aði Logi Berg­mann pistil í Morg­un­blaðið þar sem hann velti fyrir sér hag­fræði sjampós­ins í Vest­ur­bæj­ar­laug­inni. Í grein sinni, sem er stór­skemmti­leg að vanda, fer Logi um víðan völl og segir okkur það að ef hann væri „hag­fræð­ingur þá væri [hann] and­vaka yfir“ sjampó­inu í sturt­unni í Vest­ur­bæj­ar­laug­inni.

En Logi er samt betri hag­fræð­ingur en hann held­ur. Í fyrsta lagi tekur Logi eftir því að ef ekk­ert er rukkað fyrir sjampó þá notar fólk of mikið af því. Þetta er vanda­mál sem hag­fræð­ingar pæla í dag­inn út og inn (til dæmis tal­aði ég um þetta hér fyrir stuttu). Svo sýnir Logi sitt hag­fræði­lega inn­sæi aftur seinna í grein­inni þegar hann stingur upp á því að ein­fald­lega rukka þá sem nota sjampó fyrir það. Ef þessi stefna væri tekin upp, og þeir sund­laug­ar­gestir sem ekki koma með eigið sjampó (ólíkt Loga sem kemur með eigið sjampó), væru rukk­aðir fyrir sjampóið þá er það mögu­legt að sjampó spreð myndi minnka. Sem sagt, hver myndi þá borga sinn skerf og minna sjampó væri skolað út í sjó. Sem er bara nokkuð sann­gjörn og góð útkoma.

Logi heldur áfram að sanna sig og seinna í grein­inni bendir hann á það vanda­mál að ef við byrjum að rukka fyrir sápu, þá eiga mögu­lega ein­hverjir bað­gestir eftir að sleppa því að þvo sér. Og ef það ger­ist þá þurfa aðr­ir, vel sápaðir sund­laug­ar­gest­ir, að baða sig í skít þeir sem tíma ekki tíma að borga fyrir sjampó. Sem er ósann­gjörn og slæm útkoma.

Auglýsing

Í raun­veru­leik­anum er þó spurn­ing hversu mikil áhrif það hefði að rukka fyrir sjampó. Í fyrsta lagi , sam­kvæmt mínum útreikn­ing­um, nemur sjampó í mesta lagi um 1% af heild­ar­út­gjöldum sund­lauga Reykja­vík­ur­borg­ar. Í annan stað, ef sjampónot­endur væru rukk­aðir fyrir fulla lúku, þá myndi það aðeins spara Loga í mesta lagi um 10 krónur í hvert skipti sem hann færi í sund.

Áður en ég útskrifa Loga sem hag­fræð­ing þarf ég að benda honum á nokkur atriði. Seinna í grein­inni talar hann um götu­sóp­un. Logi bendir á það að þegar hann koma heim úr sundi einn dag­inn var ekki búið að sópa gang­stétt­ina fyrir utan heima hjá hon­um. Þar sem hann kann að meta hreinar gang­stéttir þótti honum þetta leið­in­legt og spyr því næst les­and­ann: „Á ég að sópa sjálfur fyrir framan garð­inn minn, þegar ég er búinn að borga fyrir það sjálfur með útsvar­in­u?“ (svarið er já ef það er tíma þíns virði, útsvarið sem þú ert búinn að borga sokk­inn kostn­að­ur). Logi sér þó lausn á þessu vanda­máli sem er sú að Reykja­vík­ur­borg hætti götu­sópun, borg­ar­búar sjái um það sjálfir og í stað­inn borgi minni skatt.Heimild: Ársreikningur Reykjavíkurborgar, Rekstrarvörur og Eikonomics

En þar klikkar Logi á einu: götu­sópun og sjampó er að vissu leyti sama vanda­mál­ið. Það er að segja, ef við hættum að borga borg­inni fyrir að sópa, þá er fullt af fólki sem myndi ekki sópa, og rétt eins og í sund­inu þar sem annar hver sund­gestur væri skíta­pési, væri önnur hver gang­stétt ósóp­uð. Og því ef þessum tveimur mark­aðs­lausnum sem Logi stingur upp á væri beitt, þá þyrfti Logi að labba á skítugum götum á leið sinni í drullu­pott­inn Vest­ur­bæn­um. (Einnig, sem sér­stakur hag­fræði­ráð­gjafi Loga, myndi ég benda honum á þá skala­hag­kvæmni sem eflaust leyn­ist í því að láta borg­ina sópa, en sú útskýr­ing er efni í heila aðra grein.)

En í dag borgar Logi útsvar, eins og við öll hin, labbar á hreinum götum (á sumr­in) niður í Vest­ur­bæj­ar­laug, þar sem hann baðar sig með vel sáp­uðum sund­laug­ar­gest­um. En það er eitt sem mig langar að benda Loga á, og það er það að sund­laugar Reykja­víkur eru líka sjampó. Það er að segja, þær eru reknar með miklu tapi og sund­laug­ar­gestir í Reykja­vík borga aðeins um 43% af því sem það kostar að reka sund­laugar borg­ar­inn­ar. Og þá væri ekki óeðli­legt að þeir Reyk­vík­ingar sem aldrei fara í sund, en þurfa að borga með sínu útsvari til að halda upp sund­laugum sem við Logi böðum okkur í, myndu spyrja sig: „á ég að borga fyrir það?“

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
„Við höfum staðið við það sem lofað var,“ sagði Bjarni Benediktsson um opinberar fjárfestingar á þingi í dag.
Kennir sveitarfélögum um samdrátt í opinberri fjárfestingu
Þingmaður Viðreisnar segir ríkisstjórnina ekki hafa efnt loforð um aukna innviðafjárfestingu. Fjármálaráðherra segir sveitarfélögin bera ábyrgð á því að opinber fjárfesting hafi dregist saman en tölur frá Samtökum Iðnaðarins segja aðra sögu.
Kjarninn 4. mars 2021
Mjólkursamsalan er í markaðsráðandi stöðu hérlendis.
Hæstiréttur: MS misnotaði markaðsráðandi stöðu og á að greiða 480 milljónir í ríkissjóð
Tæplega áratugalangri deilu, sem hófst þegar fyrrverandi forstjóri Mjólku fékk óvart sendan reikning sem hann átti ekki að fá, er lokið. Niðurstaða æðsta dómstóls landsins er að Mjólkursamsalan hafi brotið alvarlega gegn samkeppnislögum.
Kjarninn 4. mars 2021
Samtök iðnaðarins héldu sitt árlega Iðnþing í dag. Myndin er af svonefndu Húsi atvinnulífsins í Borgartúni.
Auka þurfi gjaldeyristekjur um 1,4 milljarða á viku næstu fjögur ár
Samtök iðnaðarins telja að til þess að skapa „góð efnahagsleg lífsgæði“ á Íslandi þurfi landsframleiðsla að aukast um 545 milljarða króna á næstu fjórum árum. Þau kalla eftir því að ríkisfjármálum verði beitt af fullum þunga til að skapa viðspyrnu.
Kjarninn 4. mars 2021
Guðmundur Ragnarsson
Hvar eru störfin?
Kjarninn 4. mars 2021
Spútnik V bóluefnið er komið í áfangamat hjá Lyfjastofnun Evrópu.
Spútnik V komið í áfangamat hjá Lyfjastofnun Evrópu
Rússneska bóluefnið Spútnik V er komið í áfangamat hjá sérfræðinganefnd Lyfjastofnunar Evrópu. Nýlegar niðurstöður sem voru birtar í Lancet gefa til kynna að bóluefnið veiti 91,6 prósent vörn gegn COVID-19 og sé laust við alvarlegar aukaverkanir.
Kjarninn 4. mars 2021
Sigurður Páll Jónsson þingmaður Miðflokksins er fyrsti flutningsmaður tillögunnar.
Félag flugmanna telur hugmyndir Miðflokks um varaflugvöll í Skagafirði óraunhæfar
Það er „með öllu óraunhæft“ að byggja upp Alexandersflugvöll í Skagafirði eins og þingflokkur Miðflokksins telur vert að kanna, að mati Félags íslenskra atvinnuflugmanna. Bent er á að aðrir flugvellir, sem séu í reglulegri notkun, þurfi viðhald.
Kjarninn 4. mars 2021
Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir og Alma Möller landlæknir.
„Góðar líkur“ á að veiran hafi verið upprætt innanlands
Sóttvarnalæknir segir að þó að góðar líkur séu á því að veiran hafi verið upprætt innanlands sé nauðsynlegt að halda vöku sinni því aðeins eitt afbrigði, einn einstaklingur, getur sett faraldur af stað. 90 hafa greinst með breska afbrigðið hér á landi.
Kjarninn 4. mars 2021
Kynnti vísbendingar um ferðavilja fyrir ríkisstjórn
Ráðherra ferðamála fór á ríkisstjórnarfundi á þriðjudag yfir þær vísbendingar sem eru til staðar um ferðavilja erlendra og innlendra ferðamanna næstu misserin. Kjarninn fékk samantekt á minnisblaði sem ráðherra kynnti frá ráðuneytinu.
Kjarninn 4. mars 2021
Meira úr sama flokkiEikonomics