Hagfræði Sjampósins: Svar hagfræðings við spurningum Loga Bergmanns

Eikonimics bendir á að sundlaugar borgarinnar eru líka sjampó.

Auglýsing

Sunnu­dag­inn 29. apríl skrif­aði Logi Berg­mann pistil í Morg­un­blaðið þar sem hann velti fyrir sér hag­fræði sjampós­ins í Vest­ur­bæj­ar­laug­inni. Í grein sinni, sem er stór­skemmti­leg að vanda, fer Logi um víðan völl og segir okkur það að ef hann væri „hag­fræð­ingur þá væri [hann] and­vaka yfir“ sjampó­inu í sturt­unni í Vest­ur­bæj­ar­laug­inni.

En Logi er samt betri hag­fræð­ingur en hann held­ur. Í fyrsta lagi tekur Logi eftir því að ef ekk­ert er rukkað fyrir sjampó þá notar fólk of mikið af því. Þetta er vanda­mál sem hag­fræð­ingar pæla í dag­inn út og inn (til dæmis tal­aði ég um þetta hér fyrir stuttu). Svo sýnir Logi sitt hag­fræði­lega inn­sæi aftur seinna í grein­inni þegar hann stingur upp á því að ein­fald­lega rukka þá sem nota sjampó fyrir það. Ef þessi stefna væri tekin upp, og þeir sund­laug­ar­gestir sem ekki koma með eigið sjampó (ólíkt Loga sem kemur með eigið sjampó), væru rukk­aðir fyrir sjampóið þá er það mögu­legt að sjampó spreð myndi minnka. Sem sagt, hver myndi þá borga sinn skerf og minna sjampó væri skolað út í sjó. Sem er bara nokkuð sann­gjörn og góð útkoma.

Logi heldur áfram að sanna sig og seinna í grein­inni bendir hann á það vanda­mál að ef við byrjum að rukka fyrir sápu, þá eiga mögu­lega ein­hverjir bað­gestir eftir að sleppa því að þvo sér. Og ef það ger­ist þá þurfa aðr­ir, vel sápaðir sund­laug­ar­gest­ir, að baða sig í skít þeir sem tíma ekki tíma að borga fyrir sjampó. Sem er ósann­gjörn og slæm útkoma.

Auglýsing

Í raun­veru­leik­anum er þó spurn­ing hversu mikil áhrif það hefði að rukka fyrir sjampó. Í fyrsta lagi , sam­kvæmt mínum útreikn­ing­um, nemur sjampó í mesta lagi um 1% af heild­ar­út­gjöldum sund­lauga Reykja­vík­ur­borg­ar. Í annan stað, ef sjampónot­endur væru rukk­aðir fyrir fulla lúku, þá myndi það aðeins spara Loga í mesta lagi um 10 krónur í hvert skipti sem hann færi í sund.

Áður en ég útskrifa Loga sem hag­fræð­ing þarf ég að benda honum á nokkur atriði. Seinna í grein­inni talar hann um götu­sóp­un. Logi bendir á það að þegar hann koma heim úr sundi einn dag­inn var ekki búið að sópa gang­stétt­ina fyrir utan heima hjá hon­um. Þar sem hann kann að meta hreinar gang­stéttir þótti honum þetta leið­in­legt og spyr því næst les­and­ann: „Á ég að sópa sjálfur fyrir framan garð­inn minn, þegar ég er búinn að borga fyrir það sjálfur með útsvar­in­u?“ (svarið er já ef það er tíma þíns virði, útsvarið sem þú ert búinn að borga sokk­inn kostn­að­ur). Logi sér þó lausn á þessu vanda­máli sem er sú að Reykja­vík­ur­borg hætti götu­sópun, borg­ar­búar sjái um það sjálfir og í stað­inn borgi minni skatt.Heimild: Ársreikningur Reykjavíkurborgar, Rekstrarvörur og Eikonomics

En þar klikkar Logi á einu: götu­sópun og sjampó er að vissu leyti sama vanda­mál­ið. Það er að segja, ef við hættum að borga borg­inni fyrir að sópa, þá er fullt af fólki sem myndi ekki sópa, og rétt eins og í sund­inu þar sem annar hver sund­gestur væri skíta­pési, væri önnur hver gang­stétt ósóp­uð. Og því ef þessum tveimur mark­aðs­lausnum sem Logi stingur upp á væri beitt, þá þyrfti Logi að labba á skítugum götum á leið sinni í drullu­pott­inn Vest­ur­bæn­um. (Einnig, sem sér­stakur hag­fræði­ráð­gjafi Loga, myndi ég benda honum á þá skala­hag­kvæmni sem eflaust leyn­ist í því að láta borg­ina sópa, en sú útskýr­ing er efni í heila aðra grein.)

En í dag borgar Logi útsvar, eins og við öll hin, labbar á hreinum götum (á sumr­in) niður í Vest­ur­bæj­ar­laug, þar sem hann baðar sig með vel sáp­uðum sund­laug­ar­gest­um. En það er eitt sem mig langar að benda Loga á, og það er það að sund­laugar Reykja­víkur eru líka sjampó. Það er að segja, þær eru reknar með miklu tapi og sund­laug­ar­gestir í Reykja­vík borga aðeins um 43% af því sem það kostar að reka sund­laugar borg­ar­inn­ar. Og þá væri ekki óeðli­legt að þeir Reyk­vík­ingar sem aldrei fara í sund, en þurfa að borga með sínu útsvari til að halda upp sund­laugum sem við Logi böðum okkur í, myndu spyrja sig: „á ég að borga fyrir það?“

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Tilgangur minnisblaðsins „að ýja að því að það séu öryrkjarnir sem frekastir eru á fleti“
Öryrkjabandalag Íslands segir fjármálaráðherra fara með villandi tölur í minnisblaði sínu.
Kjarninn 28. október 2020
Árni Stefán Árnason
Dýravernd – hallærisleg vanþekking lögmanns – talað gegn stjórnarskrá
Kjarninn 28. október 2020
Frá mótmælum á Austurvelli í fyrra.
Meirihluti vill tillögur Stjórnlagaráðs til grundvallar nýrri stjórnarskrá
Meirihluti er hlynntur því að tillögur Stjórnlagaráðs verði lagðar til grundvallar nýrri stjórnarskrá, samkvæmt nýrri skoðanakönnun frá Maskínu. Um það bil 2/3 kjósenda VG segjast hlynnt því, en minnihluti kjósenda hinna ríkisstjórnarflokkanna.
Kjarninn 28. október 2020
Orri Hauksson, forstjóri Símans.
Sjónvarpstekjur Símans hafa aukist um nær allan hagnað félagsins á árinu 2020
Færri ferðamenn skila minni tekjum af reikiþjónustu. Tekjur vegna sjónvarpsþjónustu hafa hins vegar vaxið um 14 prósent milli ára og starfsmönnum fækkað um 50 frá áramótum. Þetta er meðal þess sem kemur fram í nýju uppgjöri Símans.
Kjarninn 28. október 2020
Bjarni Benediktsson er fjármála- og efnahagsráðherra.
Bjarni segir kökumyndband Öryrkjabandalagsins vera misheppnað
Fjármála- og efnahagsráðherra segir það rangt að öryrkjar fái sífellt minni sneið af efnahagskökunni sem íslenskt samfélag baki. ÖBÍ segir ríkisstjórnina hafa ákveðið að auka fátækt sinna skjólstæðinga.
Kjarninn 28. október 2020
Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir.
Útlit fyrir að sóttvarnalæknir leggi til hertar aðgerðir
Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir er ekki ánægður með stöðu faraldursins og ætlar að skila minnisblaði með tillögum að breyttum sóttvarnaraðgerðum til Svandísar Svavarsdóttur heilbrigðisráðherra fljótlega.
Kjarninn 28. október 2020
Alls segjast um 40 prósent kjósenda að þeir myndu kjósa stjórnarflokkanna þrjá.
Samfylking stækkar, Sjálfstæðisflokkur tapar og Vinstri græn ekki verið minni frá 2016
Fylgi Vinstri grænna heldur áfram að dala og mælist nú tæplega helmingur af því sem flokkurinn fékk í síðustu kosningum. Flokkur forsætisráðherra yrði minnsti flokkurinn á þingi ef kosið yrði í dag.
Kjarninn 28. október 2020
Neytendastofa er með aðsetur í Borgartúni.
Unnið að því að leggja niður Neytendastofu
Stjórnvöld sjá fyrir sér að hugsanlega verði hægt að færa öll verkefni frá Neytendastofu á næsta ári og leggja stofnunina niður, með mögulegum sparnaði fyrir ríkissjóð. Stofnunin tók til starfa árið 2005 og fær tæpar 240 milljónir úr ríkissjóði í ár.
Kjarninn 28. október 2020
Meira úr sama flokkiEikonomics