Hagfræði Sjampósins: Svar hagfræðings við spurningum Loga Bergmanns

Eikonimics bendir á að sundlaugar borgarinnar eru líka sjampó.

Auglýsing

Sunnu­dag­inn 29. apríl skrif­aði Logi Berg­mann pistil í Morg­un­blaðið þar sem hann velti fyrir sér hag­fræði sjampós­ins í Vest­ur­bæj­ar­laug­inni. Í grein sinni, sem er stór­skemmti­leg að vanda, fer Logi um víðan völl og segir okkur það að ef hann væri „hag­fræð­ingur þá væri [hann] and­vaka yfir“ sjampó­inu í sturt­unni í Vest­ur­bæj­ar­laug­inni.

En Logi er samt betri hag­fræð­ingur en hann held­ur. Í fyrsta lagi tekur Logi eftir því að ef ekk­ert er rukkað fyrir sjampó þá notar fólk of mikið af því. Þetta er vanda­mál sem hag­fræð­ingar pæla í dag­inn út og inn (til dæmis tal­aði ég um þetta hér fyrir stuttu). Svo sýnir Logi sitt hag­fræði­lega inn­sæi aftur seinna í grein­inni þegar hann stingur upp á því að ein­fald­lega rukka þá sem nota sjampó fyrir það. Ef þessi stefna væri tekin upp, og þeir sund­laug­ar­gestir sem ekki koma með eigið sjampó (ólíkt Loga sem kemur með eigið sjampó), væru rukk­aðir fyrir sjampóið þá er það mögu­legt að sjampó spreð myndi minnka. Sem sagt, hver myndi þá borga sinn skerf og minna sjampó væri skolað út í sjó. Sem er bara nokkuð sann­gjörn og góð útkoma.

Logi heldur áfram að sanna sig og seinna í grein­inni bendir hann á það vanda­mál að ef við byrjum að rukka fyrir sápu, þá eiga mögu­lega ein­hverjir bað­gestir eftir að sleppa því að þvo sér. Og ef það ger­ist þá þurfa aðr­ir, vel sápaðir sund­laug­ar­gest­ir, að baða sig í skít þeir sem tíma ekki tíma að borga fyrir sjampó. Sem er ósann­gjörn og slæm útkoma.

Auglýsing

Í raun­veru­leik­anum er þó spurn­ing hversu mikil áhrif það hefði að rukka fyrir sjampó. Í fyrsta lagi , sam­kvæmt mínum útreikn­ing­um, nemur sjampó í mesta lagi um 1% af heild­ar­út­gjöldum sund­lauga Reykja­vík­ur­borg­ar. Í annan stað, ef sjampónot­endur væru rukk­aðir fyrir fulla lúku, þá myndi það aðeins spara Loga í mesta lagi um 10 krónur í hvert skipti sem hann færi í sund.

Áður en ég útskrifa Loga sem hag­fræð­ing þarf ég að benda honum á nokkur atriði. Seinna í grein­inni talar hann um götu­sóp­un. Logi bendir á það að þegar hann koma heim úr sundi einn dag­inn var ekki búið að sópa gang­stétt­ina fyrir utan heima hjá hon­um. Þar sem hann kann að meta hreinar gang­stéttir þótti honum þetta leið­in­legt og spyr því næst les­and­ann: „Á ég að sópa sjálfur fyrir framan garð­inn minn, þegar ég er búinn að borga fyrir það sjálfur með útsvar­in­u?“ (svarið er já ef það er tíma þíns virði, útsvarið sem þú ert búinn að borga sokk­inn kostn­að­ur). Logi sér þó lausn á þessu vanda­máli sem er sú að Reykja­vík­ur­borg hætti götu­sópun, borg­ar­búar sjái um það sjálfir og í stað­inn borgi minni skatt.Heimild: Ársreikningur Reykjavíkurborgar, Rekstrarvörur og Eikonomics

En þar klikkar Logi á einu: götu­sópun og sjampó er að vissu leyti sama vanda­mál­ið. Það er að segja, ef við hættum að borga borg­inni fyrir að sópa, þá er fullt af fólki sem myndi ekki sópa, og rétt eins og í sund­inu þar sem annar hver sund­gestur væri skíta­pési, væri önnur hver gang­stétt ósóp­uð. Og því ef þessum tveimur mark­aðs­lausnum sem Logi stingur upp á væri beitt, þá þyrfti Logi að labba á skítugum götum á leið sinni í drullu­pott­inn Vest­ur­bæn­um. (Einnig, sem sér­stakur hag­fræði­ráð­gjafi Loga, myndi ég benda honum á þá skala­hag­kvæmni sem eflaust leyn­ist í því að láta borg­ina sópa, en sú útskýr­ing er efni í heila aðra grein.)

En í dag borgar Logi útsvar, eins og við öll hin, labbar á hreinum götum (á sumr­in) niður í Vest­ur­bæj­ar­laug, þar sem hann baðar sig með vel sáp­uðum sund­laug­ar­gest­um. En það er eitt sem mig langar að benda Loga á, og það er það að sund­laugar Reykja­víkur eru líka sjampó. Það er að segja, þær eru reknar með miklu tapi og sund­laug­ar­gestir í Reykja­vík borga aðeins um 43% af því sem það kostar að reka sund­laugar borg­ar­inn­ar. Og þá væri ekki óeðli­legt að þeir Reyk­vík­ingar sem aldrei fara í sund, en þurfa að borga með sínu útsvari til að halda upp sund­laugum sem við Logi böðum okkur í, myndu spyrja sig: „á ég að borga fyrir það?“

Í upphafi árs 2020

Við á Kjarnanum göngum bjartsýn og einbeitt inn í nýtt ár og þökkum lesendum fyrir það traust sem þeir sýna með því að styrkja Kjarnann. 

Frjáls framlög frá lesendum hafa vaxið jafnt og þétt síðustu árin og eru mikilvæg tekjustoð undir reksturinn. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni og greina kjarnann frá hisminu. 

Við tökum hlutverk okkar sem fjölmiðill í þjónustu almennings alvarlega. Kjarninn birti 409 fréttaskýringar og 2.367 fréttir á árinu 2019. Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar, stærstur hluti þeirra aðsendar greinar. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
„Lúalegt bragð“ að ala á samviskubiti foreldra
Kvenréttindafélag Íslands hefur sent borgarráði opið bréf vegna fyrirhugaðrar styttingar opnunartíma leikskóla í Reykjavíkurborg.
Kjarninn 21. janúar 2020
Þorgerður spyr Katrínu um hverjar skaðabótakröfur stórútgerðarinnar séu
Búið er að leggja fram skriflega fyrirspurn til forsætisráðherra um hversu háa upphæð stórútgerðir eru að krefja íslenska ríkið vegna úthlutunar á makrílkvóta. Kjarninn óskaði fyrst eftir þeim upplýsingum í fyrrasumar en ríkið vill ekki afhenda þær.
Kjarninn 21. janúar 2020
Rúmur hálfur milljarður í utanlandsferðir þingmanna og forseta þingsins á tíu árum
Rúmar 60 milljónir fóru í utanlandsferðir embættis forseta Alþingis og þingmanna árið 2018. Kostnaðurinn var minnstur árið 2009 – rétt eftir hrun.
Kjarninn 21. janúar 2020
Ólafur Örn Nielsen ráðinn aðstoðarforstjóri Opinna kerfa
Nýir fjárfestar komu að Opnum kerfum í fyrra og hana nú ráðið bæði nýjan forstjóra og aðstoðarforstjóra.
Kjarninn 21. janúar 2020
Auður ríkustu konu Afríku byggður á arðráni fátækrar þjóðar
Frá Angóla og víða um Afríku, Evrópu og Mið-Austurlönd, liggur flókið net fjárfestinga í bönkum, olíu, sementi, fjarskiptum, fjölmiðlum og demöntum. Ríkasta kona Afríku segist hafa byggt þetta ævintýralega viðskiptaveldi sitt upp á eigin verðleikum.
Kjarninn 21. janúar 2020
Kvikan
Kvikan
#Megxit, peningaþvætti, spilling og brot Seðlabankans
Kjarninn 21. janúar 2020
Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir er formaður Viðreisnar. Hún er fyrsti flutningsmaður frumvarpsins.
Mælt fyrir frumvarpi sem kúvendir fiskveiðistjórnunarkerfinu
Frumvarp þriggja stjórnarandstöðuflokka um eðlisbreytingu á því umhverfi sem sjávarútvegsfyrirtæki starfa í hérlendis, verður tekið til umræðu á þingi í dag samkvæmt fyrirliggjandi dagskrá.
Kjarninn 21. janúar 2020
Stuðningskonur leikskólanna
Kynjað verðmætamat og leikskólinn
Kjarninn 21. janúar 2020
Meira úr sama flokkiEikonomics