Hagfræði Sjampósins: Svar hagfræðings við spurningum Loga Bergmanns

Eikonimics bendir á að sundlaugar borgarinnar eru líka sjampó.

Auglýsing

Sunnudaginn 29. apríl skrifaði Logi Bergmann pistil í Morgunblaðið þar sem hann velti fyrir sér hagfræði sjampósins í Vesturbæjarlauginni. Í grein sinni, sem er stórskemmtileg að vanda, fer Logi um víðan völl og segir okkur það að ef hann væri „hagfræðingur þá væri [hann] andvaka yfir“ sjampóinu í sturtunni í Vesturbæjarlauginni.

En Logi er samt betri hagfræðingur en hann heldur. Í fyrsta lagi tekur Logi eftir því að ef ekkert er rukkað fyrir sjampó þá notar fólk of mikið af því. Þetta er vandamál sem hagfræðingar pæla í daginn út og inn (til dæmis talaði ég um þetta hér fyrir stuttu). Svo sýnir Logi sitt hagfræðilega innsæi aftur seinna í greininni þegar hann stingur upp á því að einfaldlega rukka þá sem nota sjampó fyrir það. Ef þessi stefna væri tekin upp, og þeir sundlaugargestir sem ekki koma með eigið sjampó (ólíkt Loga sem kemur með eigið sjampó), væru rukkaðir fyrir sjampóið þá er það mögulegt að sjampó spreð myndi minnka. Sem sagt, hver myndi þá borga sinn skerf og minna sjampó væri skolað út í sjó. Sem er bara nokkuð sanngjörn og góð útkoma.

Logi heldur áfram að sanna sig og seinna í greininni bendir hann á það vandamál að ef við byrjum að rukka fyrir sápu, þá eiga mögulega einhverjir baðgestir eftir að sleppa því að þvo sér. Og ef það gerist þá þurfa aðrir, vel sápaðir sundlaugargestir, að baða sig í skít þeir sem tíma ekki tíma að borga fyrir sjampó. Sem er ósanngjörn og slæm útkoma.

Auglýsing

Í raunveruleikanum er þó spurning hversu mikil áhrif það hefði að rukka fyrir sjampó. Í fyrsta lagi , samkvæmt mínum útreikningum, nemur sjampó í mesta lagi um 1% af heildarútgjöldum sundlauga Reykjavíkurborgar. Í annan stað, ef sjampónotendur væru rukkaðir fyrir fulla lúku, þá myndi það aðeins spara Loga í mesta lagi um 10 krónur í hvert skipti sem hann færi í sund.

Áður en ég útskrifa Loga sem hagfræðing þarf ég að benda honum á nokkur atriði. Seinna í greininni talar hann um götusópun. Logi bendir á það að þegar hann koma heim úr sundi einn daginn var ekki búið að sópa gangstéttina fyrir utan heima hjá honum. Þar sem hann kann að meta hreinar gangstéttir þótti honum þetta leiðinlegt og spyr því næst lesandann: „Á ég að sópa sjálfur fyrir framan garðinn minn, þegar ég er búinn að borga fyrir það sjálfur með útsvarinu?“ (svarið er já ef það er tíma þíns virði, útsvarið sem þú ert búinn að borga sokkinn kostnaður). Logi sér þó lausn á þessu vandamáli sem er sú að Reykjavíkurborg hætti götusópun, borgarbúar sjái um það sjálfir og í staðinn borgi minni skatt.Heimild: Ársreikningur Reykjavíkurborgar, Rekstrarvörur og Eikonomics

En þar klikkar Logi á einu: götusópun og sjampó er að vissu leyti sama vandamálið. Það er að segja, ef við hættum að borga borginni fyrir að sópa, þá er fullt af fólki sem myndi ekki sópa, og rétt eins og í sundinu þar sem annar hver sundgestur væri skítapési, væri önnur hver gangstétt ósópuð. Og því ef þessum tveimur markaðslausnum sem Logi stingur upp á væri beitt, þá þyrfti Logi að labba á skítugum götum á leið sinni í drullupottinn Vesturbænum. (Einnig, sem sérstakur hagfræðiráðgjafi Loga, myndi ég benda honum á þá skalahagkvæmni sem eflaust leynist í því að láta borgina sópa, en sú útskýring er efni í heila aðra grein.)

En í dag borgar Logi útsvar, eins og við öll hin, labbar á hreinum götum (á sumrin) niður í Vesturbæjarlaug, þar sem hann baðar sig með vel sápuðum sundlaugargestum. En það er eitt sem mig langar að benda Loga á, og það er það að sundlaugar Reykjavíkur eru líka sjampó. Það er að segja, þær eru reknar með miklu tapi og sundlaugargestir í Reykjavík borga aðeins um 43% af því sem það kostar að reka sundlaugar borgarinnar. Og þá væri ekki óeðlilegt að þeir Reykvíkingar sem aldrei fara í sund, en þurfa að borga með sínu útsvari til að halda upp sundlaugum sem við Logi böðum okkur í, myndu spyrja sig: „á ég að borga fyrir það?“

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Fjallahjólabrautin við Austurkór var eitt verkefna sem valið var til framkvæmda af íbúum í íbúðalýðræðisverkefninu Okkar Kópavogur í fyrra.
Kópavogsbær skoðar flötu fjallahjólabrautina betur eftir holskeflu athugasemda
Kópavogsbær hefur boðað að fjallahjólabraut við Austurkór í Kópavogi verði tekin til nánari skoðunar, eftir fjölda athugasemda frá svekktum íbúum þess efnis að brautin gagnist lítið við fjallahjólreiðar.
Kjarninn 24. júlí 2021
Með stafrænum kórónuveirupassa fæst QR kóði sem sýna þarf á hinum ýmsu stöðum.
Munu þurfa að framvísa kórónuveirupassa til að fara út að borða
Evrópska bólusetningarvottorðið hefur verið notað vegna ferðalaga innan álfunnar síðan í upphafi mánaðar. Í Danmörku hefur fólk þurft að sýna sambærilegt vottorð til að sækja samkomustaði og svipað er nú uppi á teningnum á Ítalíu og í Frakklandi.
Kjarninn 24. júlí 2021
Eldgosið í Geldingadölum hefur verið mikið sjónarspil. Nú virðist það í rénun.
Ráðherra veitir nafni nýja hraunsins formlega blessun sína
Eins og lög gera ráð fyrir hefur Lilja Dögg Alfreðsdóttir mennta- og menningarmálaráðherra staðfest nafngift nýja hraunsins í landi Grindavíkurbæjar. Fagradalshraun mun það heita um ókomna framtíð.
Kjarninn 24. júlí 2021
Ferðamenn við Skógafoss.
Lágur smitfjöldi talinn mikilvægur fyrir heilsu og hagsmuni ferðaþjónustu
Ótti við að lenda á rauðum listum sóttvarnayfirvalda í Evrópu og Bandaríkjunum var tekinn inn í heildarhagsmunamat ríkisstjórnarinnar varðandi nýjar sóttvarnaráðstafanir innanlands. Á morgun verður mannlífið heft á ný vegna veirunnar.
Kjarninn 24. júlí 2021
Einkabílaeign á Ísland er hlutfallslega sú hæsta í Evrópu.
Getur Ísland keyrt sig út úr loftslagsvandanum?
Orkuskipti í samgöngum er eitt helsta framlag íslenskra stjórnvalda í baráttunni við loftslagshamfarir. Rafbílar eru hins vegar ekki sú töfralausn sem oft er haldið fram. Vandamálið er ekki bensíndrifnir bílar heldur bíladrifin menning.
Kjarninn 24. júlí 2021
Daði Már Kristófersson
Gölluð greinargerð um fyrningu aflaheimilda
Kjarninn 24. júlí 2021
Nýútskrifaðir sjúkraþjálfarar hafa sem sakir standa ekki kost á því að starfa á einkareknum stofum innan greiðsluþátttökukerfis hins opinbera fyrr en eftir tveggja ára starf í greininni.
Nýútskrifaðir sjúkraþjálfarar byrja að veita þjónustu án greiðsluþátttöku ríkisins
Á nokkrum sjúkraþjálfarastofum er nú hægt að bóka þjónustu nýútskrifaðra sjúkraþjálfara, en þá þarf að greiða fullt verð fyrir tímann, vegna ákvæðis í reglugerð heilbrigðisráðherra. Tveir eigendur stofa segja þetta ekki gott fyrir skjólstæðinga.
Kjarninn 24. júlí 2021
Ríkisstjórnin fundaði á Egilsstöðum í dag. Mynd úr safni.
200 manna samkomutakmarkanir til 13. ágúst
Í mesta lagi 200 manns mega koma saman frá miðnætti á morgun og þar til 13. ágúst og eins metra regla verður í gildi. Barir og veitingahús þurfa að loka á miðnætti.
Kjarninn 23. júlí 2021
Meira úr sama flokkiEikonomics