Mynd: Pexels.com

Rannsóknir sýna stórfelld skattsvik í 64 Panamamálum

Búið er að vísa 64 málum sem tengjast Panamaskjölunum til héraðssaksóknara til refsimeðferðar. Alls er rannsókn lokið í 96 málum sem tengjast skjölunum og sjö mál er enn í ferli. Undandregnir skattstofnar í þeim málum sem búið er að rannsaka eru 16,4 milljarðar króna. Þorri fjármunanna var falin í skattaskjólum.

Embætti skattrannsóknarstjóra hefur lokið rannsókn í alls 96 málum sem eiga uppruna sinn í svonefndum Panamaskjölum. Af þeim hefur alls 64 málum verið vísað til refsimeðferðar hjá héraðssaksóknara, farið var fram á sektarkröfu fyrir yfirskattanefnd í 17 málum, refsimeðferð í tveimur málum er lokið með sektargerð hjá skattrannsóknarstjóra og ekki var hlutast til um refsimeðferð í 13 málum. 

Rannsókn tveggja annarra mála á lokastigi og áætlað er að rannsókn fimm mála til viðbótar verði lokið fyrir áramót. Alls eru Panamamálin hjá embætti skattrannsóknarstjóra, þau sem rannsókn er lokið í og þau sem rannsókn stendur yfir á, alls 103 talsins. 

Þetta kemur fram í svarið Bryndísar Kristjánsdóttur skattrannsóknarstjóra við fyrirspurn Kjarnans um málið.

Þar segir enn fremur að í þeim 96 málum sem að lokið er með þeirri niðurstöðu að fjármunum hafi verið skotið undan skatti eru undandregnir skattstofnar um 16,4 milljarðar króna. Áætlaðir undandregnir skattstofnar í þeim sjö málum sem er ólokið eru um 2,2 milljarðar króna. 

Keyptu gögn af huldumanni

Árið 2015 keypti íslenska ríkið skattaskjólsgögn um 500 félög í eigu um 400 Íslendinga af huldumanni. Gögnin komu frá lögmannsstofu í Panama, Mossack Fonseca & Co, sem hafði unnið umtalsvert fyrir íslensku bankanna á árunum fyrir hrun. Alls voru greiddar 37 milljónir króna fyrir gögnin, en upphaflega vildi seljandinn fá 150 milljónir króna. 

Ári síðar, í apríl 2016, greindu fjölmiðlar víða um heim frá afrakstri vinnu sinnar úr gagnaleka sem þekktur varð sem Panamaskjölin. Um var að ræða skjöl úr sama ranni og þau sem skattrannsóknarstjóri hafði keypt. Þ.e. frá Mossack Fonseca. 

Auglýsing

Þar kom meðal annars fram að skattaskjólaeign Íslendinga var enn umfangsmeiri en áður hafði verið ýjað að. Alls er þar að finna upplýsingar um 600 Íslendinga sem tengjast um 800 aflandsfélögum. Fyrir liggur að mestu er um að ræða viðskiptavini Landsbanka Íslands sem stunduðu aflandsviðskipti. Ekki liggur fyrir hvaða milligönguliði Kaupþing og Glitnir notuðu helst, en samkvæmt viðmælendum Kjarnans sem þekktu vel til í starfsemi íslensku bankanna fyrir hrun er ljóst að fjöldi aflandsfélaga sem stofnuð voru fyrir íslenska viðskiptavini eru mörg þúsund talsins. Því eru mörg þeirra enn óuppgötvuð. 

Allt að 810 milljarðar króna á aflandssvæðum

Það kom til að mynda í ljós í byrjun jan­úar 2017 þegar gerð var opin­ber skýrsla starfs­hóps sem skoð­aði umfang aflandseigna Íslend­inga, sem unnin var sem viðbragð við birtingu Panamaskjalana, og áætl­­aði hversu miklu eig­endur slíkra eigna hefðu stungið undan skatti.

Þar sagði að stökkbreyting hefði orðið á flæði fjár til aflands- og lágskattasvæða á fyrsta áratug þessarar aldar, og fjöldi aflandsfélaga í eigu Íslendinga hefði fertugfaldast frá árinu 1999 og fram að hruni. Eignir í stýringu íslensku bankanna í Lúxemborg 46-földuðust á sama tímabili. Uppsafnað umfang eigna Íslendinga á aflandssvæðum frá árinu 1990 til 2015 nam einhvers staðar á bilinu 350 til 810 milljörðum króna, og tekjutap hins opinbera á árunum 2006 til 2014 vegna þessa nam líklega um 56 milljörðum króna, samkvæmt skýrslunni. 

Tugir mála felld niður

Kjarninn greindi frá því í í lok árs 2017 að alls 66 skattsvikamál sem héraðssaksóknari hafði haft til meðferðar hefðu verið felld niður. Undandregin skattstofn í þeim var samanlagt 9,7 milljarðar króna. Hluti þeirra mála voru svokölluð Panamamál sem ratað höfðu til embættisins frá skattarannsóknarstjóra, en ekki öll. 

Auglýsing

Ástæðan fyrir þess­ari stöðu var rof í máls­með­ferð sem varð vegna þess að ákæru­valdið og íslenskir dóm­stólar voru að bíða eftir nið­ur­stöðu í máli Jóns Ásgeirs Jóhann­es­sonar og Tryggva Jóns­sonar fyrir Mann­rétt­inda­dóm­stól Evr­ópu, og síðan bið eftir því hvernig Hæsti­réttur túlk­aði þá nið­ur­stöðu.

Málin voru felld niður vegna þess að máls­með­ferð þeirra hjá ann­ars vegar skatt­yf­ir­völdum og hins vegar hér­aðs­sak­sókn­ara var ekki nægi­lega sam­tvinnuð í efni og tíma, aðal­lega vegna þess að þeim var slegið á frest vegna þess að beðið var nið­ur­stöðu máls sem var til með­ferðar hjá Mann­rétt­inda­dóm­stóli Evr­ópu.

Sam­kvæmt heim­ildum Kjarn­ans voru mál íslenskra sjó­manna sem störf­uðu hjá íslenskum útgerðum erlendis, meðal annars Sjólaskipum, á meðal þeirra mála sem felld voru nið­ur. Hin meintu brot mann­anna fólust í því að þeir greiddu ekki skatt af launum sínum á Íslandi á meðan að þeir unnu hjá íslenskum útgerðum í Afr­íku, þótt þeir hafi átt heim­il­is­­festi hér. Alls voru 33 þeirra mála sem hafa verið látin niður falla vegna tekna sem urðu til vegna starfa erlend­is. Um tugi millj­óna króna var um að ræða í van­fram­töldum tekjum í hverju til­felli fyrir sig.

En stóru töl­urnar í mál­unum sem voru látin niður falla voru í málum af öðrum toga. Um­fangs­mesta málið snerist um van­fram­taldar tekjur og fjár­magnstekjur vegna greiðslna frá erlendu félagi, vaxta­greiðslna og hluta­bréfa­við­skipta upp á sam­tals um 2,2 milljarða króna. Annað stórt mál snerist um van­fram­taldar tekjur upp á 876 millj­ónir króna vegna kaupa á hluta­bréfum á lægra verði en gang­verði, óheim­ilar úthlut­unar úr lög­að­ila og van­fram­tal­inna stjórn­ar­launa.

Auglýsing

Þá voru felld niður stór mál sem snérust um tekjur vegna óheim­ilar úthlut­unar úr félögum og vegna fram­virkra samn­inga. Þar voru van­fram­taldar tekjur og fjár­magnstekjur upp á mörg hund­ruð millj­ónir króna í ein­stökum mál­um.

Sjólaskipasystkinin ákærð

Það mál úr Panamaskjölunum sem ákært hefur verið í., og hefur vakið mesta athygli, er gegn systkinunum sem áttu áðurnefnda útgerð, Sjólaskip. Systkinin, tveir bræður og tvær systur, voru ákærð fyrir umfangsmikil skattsvik fyrr á þessu ári. Þau seldu fyrirtækið, sem stundaði veiðar við strendur Afríku, til Samherja árið 2007 á 12 milljarða króna og málið snýst meðal annars um skattalega meðferð þeirrar upphæðar. 

Nöfn systk­in­anna fjög­urra, þeirra Guð­mundar Stein­ars Jóns­son­ar, Har­aldar Reynis Jóns­son­ar, Ragn­heiðar Jónu Jóns­dóttur og Berg­lindar Bjarkar Jóns­dótt­ur, var að finna í Panama­skjöl­unum.

Frétta­tím­inn greindi frá því í nóv­em­ber árið 2016 að skatt­rann­sókn­ar­stjóri hefði kært við­skipti systk­in­anna í skatta­skjól­inu Tortólu, sem tilheyrir Bresku Jómfrúareyjunum, til hér­aðs­sak­sókn­ara. Í frétt blaðs­ins kom meðal ann­ars fram að aflands­fé­lögin á Tortólu hefðu verið notuð til að greiða kredit­korta­reikn­inga fjöl­skyldu­með­lima.

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar