Mynd: Bára Huld Beck

Þrjú sem voru í lykilhlutverkum í Landsréttarmálinu berjast um tvö sæti í Landsrétti

Dómnefnd hefur komist að þeirri niðurstöðu að þrír af sjö umsækjendum um embætti Landsréttardómara séu jafn hæf og að ekki verði gert upp á milli þeirra. Einn umsækjandi er þegar dómari við réttinn en má ekki dæma. Hinir tveir voru metnir á meðal þeirra hæfustu í aðdraganda þess að Landsréttur var stofnaður, en síðan sniðgengnir.

Dómnefnd um hæfni umsækjenda um embætti dómara við Landsrétt hefur komist að þeirri niðurstöðu að þrír umsækjendur séu hæfastir þeirra sjö sem sóttu um tvö embætti, og að ekki verði gert upp á milli þeirra.

Þeir þrír umsækjendur sem um ræðir voru öll í lykilhlutverkum í Landsréttarmálinu svokallaða, sem snerist um það að þáverandi dómsmálaráðherra, Sigríður Á. Andersen, gerði breytingu á tillögu dómnefndar um þá 15 dómara sem myndu skipa Landsrétt þegar hann hæfi starfsemi í byrjun árs 2018.

Um er að ræða Ástráð Haraldsson og Jón Höskuldsson, sem dómnefnd hafði metið á meðal 15 hæfustu umsækjenda en ráðherrann ákvað að tilnefna ekki, og Ragnheiði Bragadóttur, sem var ekki á meðal þeirra 15 sem voru metin hæfust en var samt skipuð. Alþingi samþykkti tilnefningar ráðherrans í júní 2017. 

Í kjöl­farið hafa íslenskir dóm­stólar úrskurðað að Sig­ríður hafi brotið stjórnsýslulög með atferli sínu. Auk þess kom­st Mann­rétt­inda­­­­dóm­­­­stóll Evr­­­­ópu að þeirri nið­­­­ur­­­­stöðu í mál­inu í mars í fyrra að dóm­­­­ar­­­­arnir fjórir sem voru færðir upp á lista Sig­ríðar væru ólög­­­­lega skip­að­ir, og geti þar með ekki fellt dóma yfir þeim sem fyrir þá koma, enda hafi þeir ekki hlotið rétt­láta máls­­­­með­­­­­­­ferð. Í kjöl­far þess að dómur Mann­rétt­inda­­­­dóm­stóls­ins féll þá sagði Sig­ríður af sér emb­ætti dóms­­­­mála­ráð­herra. 

Því máli var skotið til yfirdeildar Mannréttindadómstólsins sem hefur enn ekki lokið umfjöllun sinni um málið.

Auglýsing

Þau fjögur sem sóttu um embættin tvö voru, auk þeirra þriggja sem metin voru hæfust, Hildur Briem hér­aðs­dóm­ari, Kjartan Bjarni Björg­vins­son hér­aðs­dóm­ari, Stefán Geir Þórisson lögmaður og Jóhannes Rúnar Jóhanns­son lög­maður. Jóhannes Rúnar var einnig á meðal þeirra fjögurra sem dómnefnd mat á meðal 15 hæfustu við upphaflega skipun í Landsrétt, en var ekki á þeim lista sem þáverandi dómsmálaráðherra lagði fyrir Alþingi til samþykktar. 

Stólaleikur

Þeir fjórir dómarar við Landsrétt sem máttu ekki fella dóma eftir að niðurstaða Mannréttindadómstólsins lá fyrir hafa hver á fætur öðrum sótt um lausar stöður við réttinn á þessu ári. Þegar hafa Ásmundur Helgason og Arnfríður Einarsdóttir verið skipuð að nýju af Áslaugu Örnu Sigurbjörnsdóttur dómsmálaráðherra það sem af er árinu 2020. 

Ragnheiður hefur sóst eftir þeim stöðum líka en ekki verið metin jafn hæf og þau Ásmundur og Arnfríður. Sá eini fjórmenninganna sem hafa ekki mátt dæma í málum frá því í fyrra sem hefur ekki sóst eftir að vera skipaður að nýju er Jón Finnbjörnsson, en hann var neðstur þeirra allra sem voru á endanum skipaðir í hæfismatinu sem framkvæmt var 2017. Þar var hann í 30. sæti.

Ástráður hefur einnig sótt um báðar þær stöður en í hvorugt skiptið verið metinn jafn hæfur og þau sem skipuð voru, þrátt fyrir að hafa bætt við sig dómarareynslu sem héraðsdómari frá árinu 2017. Á því er breyting nú.

Ástráður Haraldsson hefur ítrekað sótt um embætti Landsréttardómara.
Mynd: Ríkissáttarsemjari

Í ályktunarorðum í umsögn dómnefndar segir að það sé „niðurstaða dómnefndar að Ástráður Haraldsson, Jón Höskuldsson og Ragnheiður Bragadóttir séu hæfust umsækjenda til að hljóta skipum í tvö embætti dómara við Landsrétt, sem auglýst voru til umsóknar 19. júní, og ekki verði gert upp á milli hæfi þeirra þriggja að því er það varðar.“ Dómnefndina skipuðu: Eiríkur Tómasson, formaður, Halldór Halldórsson, Helga Melkorka Óttarsdóttir, Kristín Benediktsdóttir og Óskar Sigurðsson.

Allir fjórir höfðuðu mál

Þeir fjórir sem Sigríður færði af listanum yfir þá sem voru metnir hæfastir við skipun Landsréttar árið 2017 stefndu allir vegna málsins. Fyrst stefndu Ástráður og Jóhannes Rúnar rík­­­­­­inu vegna ákvörð­unar Sig­ríð­­­­­ar. Hæst­i­­­­­réttur komst að þeirri nið­­­­­ur­­­­­stöðu í des­em­ber 2017 að Sig­ríður hafi brotið gegn stjórnsýslulögum þegar hún ákvað að fara gegn hæfismati dóm­­­­­nefnd­­­­­ar­inn­­­­­ar. Þeir voru þá báðir starf­andi lög­­­­­­­­­­­menn og lögðu ekki fram nein gögn sem gátu sýnt fram á fjár­­­­­­hagstjón vegna ákvörð­unar ráð­herra. 

Auglýsing

Hinir tveir, Jón og Eiríkur Jónsson, höfðuðu líka mál gegn íslenska rík­inu vegna ólög­mætrar skip­unar á Lands­rétt­ar­dóm­ur­um. Í októ­ber 2018 komst hér­aðs­dómur Reykja­víkur að þeirri nið­ur­stöðu að ríkið þyrfti að greiða þeim báðum bæt­ur. Í mars komst Landsréttur að þeirri niðurstöðu í málum þeirra að ákvörðun þáverandi dómsmálaráðherra hefði falið í sér verulega meingerð gegn æru og persónu mannanna tveggja. Skaðabætur til Jóns voru hins vegar felldar niður og Eiríki voru ekki dæmdar neinar bætur, en hann hafði í millitíðinni verið skipaður dómari við Landsrétt. 

Í maí síðastliðnum var greint frá því að Hæstiréttur Íslands hefði fallist á málskotsbeiðni Eiríks og Jóns og mun málið því hljóta endanlega niðurstöðu þar.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar