Mynd: Bára Huld Beck

Þrjú sem voru í lykilhlutverkum í Landsréttarmálinu berjast um tvö sæti í Landsrétti

Dómnefnd hefur komist að þeirri niðurstöðu að þrír af sjö umsækjendum um embætti Landsréttardómara séu jafn hæf og að ekki verði gert upp á milli þeirra. Einn umsækjandi er þegar dómari við réttinn en má ekki dæma. Hinir tveir voru metnir á meðal þeirra hæfustu í aðdraganda þess að Landsréttur var stofnaður, en síðan sniðgengnir.

Dóm­nefnd um hæfni umsækj­enda um emb­ætti dóm­ara við Lands­rétt hefur kom­ist að þeirri nið­ur­stöðu að þrír umsækj­endur séu hæf­astir þeirra sjö sem sóttu um tvö emb­ætti, og að ekki verði gert upp á milli þeirra.

Þeir þrír umsækj­endur sem um ræðir voru öll í lyk­il­hlut­verkum í Lands­rétt­ar­mál­inu svo­kall­aða, sem sner­ist um það að þáver­andi dóms­mála­ráð­herra, Sig­ríður Á. And­er­sen, gerði breyt­ingu á til­lögu dóm­nefndar um þá 15 dóm­ara sem myndu skipa Lands­rétt þegar hann hæfi starf­semi í byrjun árs 2018.

Um er að ræða Ást­ráð Har­alds­son og Jón Hösk­ulds­son, sem dóm­nefnd hafði metið á meðal 15 hæf­ustu umsækj­enda en ráð­herr­ann ákvað að til­nefna ekki, og Ragn­heiði Braga­dótt­ur, sem var ekki á meðal þeirra 15 sem voru metin hæfust en var samt skip­uð. Alþingi sam­þykkti til­nefn­ingar ráð­herr­ans í júní 2017. 

Í kjöl­farið hafa íslenskir dóm­stólar úrskurðað að Sig­ríður hafi brotið stjórn­sýslu­lög með atferli sínu. Auk þess kom­st Mann­rétt­inda­­­­­dóm­­­­­stóll Evr­­­­­ópu að þeirri nið­­­­­ur­­­­­stöðu í mál­inu í mars í fyrra að dóm­­­­­ar­­­­­arnir fjórir sem voru færðir upp á lista Sig­ríðar væru ólög­­­­­lega skip­að­ir, og geti þar með ekki fellt dóma yfir þeim sem fyrir þá koma, enda hafi þeir ekki hlotið rétt­láta máls­­­­­með­­­­­­­­­ferð. Í kjöl­far þess að dómur Mann­rétt­inda­­­­­dóm­stóls­ins féll þá sagði Sig­ríður af sér emb­ætti dóms­­­­­mála­ráð­herra. 

Því máli var skotið til yfir­deildar Mann­rétt­inda­dóm­stóls­ins sem hefur enn ekki lokið umfjöllun sinni um mál­ið.

Auglýsing

Þau fjögur sem sóttu um emb­ættin tvö voru, auk þeirra þriggja sem metin voru hæfust, Hild­ur Briem hér­­aðs­­dóm­­ari, Kjartan Bjarni Björg­vins­­son hér­­aðs­­dóm­­ari, Stefán Geir Þór­is­son lög­maður og Jóhannes Rúnar Jóhanns­­son lög­­­mað­ur. Jóhannes Rúnar var einnig á meðal þeirra fjög­urra sem dóm­nefnd mat á meðal 15 hæf­ustu við upp­haf­lega skipun í Lands­rétt, en var ekki á þeim lista sem þáver­andi dóms­mála­ráð­herra lagði fyrir Alþingi til sam­þykkt­ar. 

Stóla­leikur

Þeir fjórir dóm­arar við Lands­rétt sem máttu ekki fella dóma eftir að nið­ur­staða Mann­rétt­inda­dóm­stóls­ins lá fyrir hafa hver á fætur öðrum sótt um lausar stöður við rétt­inn á þessu ári. Þegar hafa Ásmundur Helga­son og Arn­fríður Ein­ars­dóttir verið skipuð að nýju af Áslaugu Örnu Sig­ur­björns­dóttur dóms­mála­ráð­herra það sem af er árinu 2020. 

Ragn­heiður hefur sóst eftir þeim stöðum líka en ekki verið metin jafn hæf og þau Ásmundur og Arn­fríð­ur. Sá eini fjór­menn­ing­anna sem hafa ekki mátt dæma í málum frá því í fyrra sem hefur ekki sóst eftir að vera skip­aður að nýju er Jón Finn­björns­son, en hann var neðstur þeirra allra sem voru á end­anum skip­aðir í hæf­is­mat­inu sem fram­kvæmt var 2017. Þar var hann í 30. sæti.

Ást­ráður hefur einnig sótt um báðar þær stöður en í hvor­ugt skiptið verið met­inn jafn hæfur og þau sem skipuð voru, þrátt fyrir að hafa bætt við sig dóm­ara­reynslu sem hér­aðs­dóm­ari frá árinu 2017. Á því er breyt­ing nú.

Ástráður Haraldsson hefur ítrekað sótt um embætti Landsréttardómara.
Mynd: Ríkissáttarsemjari

Í álykt­un­ar­orðum í umsögn dóm­nefndar segir að það sé „nið­ur­staða dóm­nefndar að Ást­ráður Har­alds­son, Jón Hösk­ulds­son og Ragn­heiður Braga­dóttir séu hæfust umsækj­enda til að hljóta skipum í tvö emb­ætti dóm­ara við Lands­rétt, sem aug­lýst voru til umsóknar 19. júní, og ekki verði gert upp á milli hæfi þeirra þriggja að því er það varð­ar.“ Dóm­nefnd­ina skip­uðu: Eiríkur Tóm­as­son, for­mað­ur, Hall­dór Hall­dórs­son, Helga Mel­korka Ótt­ars­dótt­ir, Kristín Bene­dikts­dóttir og Óskar Sig­urðs­son.

Allir fjórir höfð­uðu mál

Þeir fjórir sem Sig­ríður færði af list­anum yfir þá sem voru metnir hæf­astir við skipun Lands­réttar árið 2017 stefndu allir vegna máls­ins. Fyrst stefndu Ást­ráður og Jóhannes Rúnar rík­­­­­­­inu vegna ákvörð­unar Sig­ríð­­­­­­ar. Hæst­i­­­­­­réttur komst að þeirri nið­­­­­­ur­­­­­­stöðu í des­em­ber 2017 að Sig­ríður hafi brotið gegn stjórn­sýslu­lögum þegar hún ákvað að fara gegn hæf­is­mati dóm­­­­­­nefnd­­­­­­ar­inn­­­­­­ar. Þeir voru þá báðir starf­andi lög­­­­­­­­­­­­­menn og lögðu ekki fram nein gögn sem gátu sýnt fram á fjár­­­­­­­hagstjón vegna ákvörð­unar ráð­herra. 

Auglýsing

Hinir tveir, Jón og Eiríkur Jóns­son, höfð­uðu líka mál gegn íslenska rík­­inu vegna ólög­­mætrar skip­unar á Lands­rétt­­ar­­dóm­­ur­­um. Í októ­ber 2018 komst hér­­aðs­­dómur Reykja­víkur að þeirri nið­­ur­­stöðu að ríkið þyrfti að greiða þeim báðum bæt­­ur. Í mars komst Lands­réttur að þeirri nið­ur­stöðu í málum þeirra að ákvörðun þáver­andi dóms­mála­ráð­herra hefði falið í sér veru­lega mein­gerð gegn æru og per­sónu mann­anna tveggja. Skaða­bætur til Jóns voru hins vegar felldar niður og Eiríki voru ekki dæmdar neinar bæt­ur, en hann hafði í milli­tíð­inni verið skip­aður dóm­ari við Lands­rétt. 

Í maí síð­ast­liðnum var greint frá því að Hæsti­réttur Íslands hefði fall­ist á mál­skots­beiðni Eiríks og Jóns og mun málið því hljóta end­an­lega nið­ur­stöðu þar.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar