Nýfundin myndbönd í lit sýna útför Stalíns frá sjónarhorninu sem Kreml sýndi aldrei

Stalín er enn þriðji vinsælasti rússneski leiðtoginn í Rússlandi. Einræðisherrann lést 1953 en ímynd hans er nú haldið við í auknum mæli. Nýverið fundust litmyndir af Sovétríkjum Stalíns sem aldrei hafa áður litið dagsins ljós.

Martin Manhoff kvikmyndaði útför Stalíns úr glugga sendiráðs Bandaríkjanna við Rauða torgið í Moskvu árið 1953. Hann tók einni fjölda ljósmynda í Sovétríkjunum, sem eru mikilvægar heimildir um sovéskt samfélag á sjötta áratug síðustu aldar.
Martin Manhoff kvikmyndaði útför Stalíns úr glugga sendiráðs Bandaríkjanna við Rauða torgið í Moskvu árið 1953. Hann tók einni fjölda ljósmynda í Sovétríkjunum, sem eru mikilvægar heimildir um sovéskt samfélag á sjötta áratug síðustu aldar.
Auglýsing

Allir íbúar Sov­ét­ríkj­anna voru í losti í mars 1953. Leið­tog­inn ógur­legi Jósef Stalín hafði fengið heila­blóð­fall og lést svo vegna þess viku síðar 5. mars þetta ár.

Íbú­arnir voru í losti, enda var óvíst hvað myndi taka við. Stalín var 74 ára þegar hann dó en þá hafði hann eytt 31 ári við stjórn­völ­inn í komm­ún­ista­rík­inu Sov­ét­ríkj­un­um, hafði tekið við sem aðal­rit­ari Komm­ún­ista­flokks­ins árið 1922 og staðið fyrir blóð­ug­ustu atburðum í sögu Sov­ét­ríkj­anna fyrr og síð­ar.

Á meðan á hreins­unum Stalíns stóð snéri hann Sov­ét­ríkj­un­um, landi öreiga og verka­fólks, gegn íbúum lands­ins og lét taka meira en 600 þús­und manns af lífi fyrir meinta póli­tíska glæpi. Ógn­ar­stjórn Stalíns varð þess utan vald­andi dauða margra millj­óna manns. Það er varla fjöl­skylda í Rúss­landi sem varð ekki fyrir áhrifum af Stalín.

Auglýsing

Hlut­verk Sov­ét­ríkj­anna í Seinni heims­styrj­öld­inni, þar sem meira en 26 millj­ónir Sov­ét­manna létu­st, og þáttur Sov­ét­manna í að hrinda Þýska­landi nas­ista hlaut fljót­lega goð­sagna­kenndan stað í sögu­legu til­liti. Sig­ur­inn varð til­eink­aður Stalín og hann gat í krafti þess orðið enn valda­meiri.

Höfuðstöðvar fjarskiptastofnunar Sovétríkjanna í Moskvu. Brjóstmyndir af Stalín og Lenín prýða bygginguna.

Árið 1953 var Stalín enn kynntur sem alráður leið­togi, jafn­vel þó heilsu hans hafi tekið að hraka hratt og hann orð­inn mjög hrum­ur. Það kom þess vegna almenn­ingi í Sov­ét­ríkj­unum á óvart að Stalín væri dauð­ur.

Út­för leið­tog­ans var haldin 9. mars 1953. Hún var ofboðs­leg í snið­um, þar sem öll dag­skráin var vand­lega fram­kvæmd. Í Sov­ét­ríkj­unum átti ríkið allar kvik­mynda­vélar sem þar var að finna, í það minnsta þær sem festu útför­ina á filmu. Þannig hefur Kreml getað stjórnað því hvernig útförin kom fyrir sjónir þeirra sem ekki voru við­stadd­ir.

Nýfundin upp­taka af útför­inni

Nú er það hins vegar breytt vegna þess að fyrstu óop­in­beru upp­tök­unni af útför Stalíns hefur verið varpað á alnetið. Martin Man­hoff, ofursti í banda­ríska hern­um, kvik­mynd­aði nefni­lega jarð­ar­för­ina úr glugga banda­ríska sendi­ráðs­ins sem þá var til húsa við Rauða torgið í Moskvu.

Á upp­töku Man­hoffs má sjá annað sjón­ar­horn af útför ein­ræð­is­herr­ans en hingað til hefur sést. Opin­berar upp­tökur hafa allar verið klipptar og upp­tök­unum rit­stýrt þannig að þær sýndu aðeins lík­ræður fyr­ir­menna fyrir Stalín.



Mik­il­vægar heim­ildir um lífið í Sov­ét­ríkj­unum

Óop­in­bera upp­takan er hins vegar hrá – stundum er upp­takan mjög hreyfð – og sýnir aðra hlið við­burð­ar­ins: Langar raðir upp­klæddra her­manna, kistu Stalíns hulda rauðum dúk og gríð­ar­lega langar raðir fólks með kransa.

Það var Dou­glas Smith, sagn­fræð­ingur í Seattle í Banda­ríkj­un­um, sem fann upp­tök­urnar af útför­inni ásamt hund­ruðum mynda og kvik­mynda sem Martin Man­hoff tók í Sov­ét­ríkj­un­um. Man­hoff-skjala­safnið svo­kall­aða er sjald­séður speg­ill á óvana­leg augna­blik í sögu Rúss­lands.

Kona og barn ganga á horni Bolshoi Devyatinsky pereulok og Novinsky bulvar nærri bandaríska sendiráðinu í Moskvu.

Sundkennsla á óskilgreindum stað.

Þrír guttar við Novospassy-klaustrið í Moskvu.

Flóð á götum Kænugarðs í Úkraínu.

End­ur­reisn ímyndar Stalíns

Stalín er enn í hávegum hafður meðal stuðningsmanna Kommúnistaflokksins í Rússlandi. Nú þegar Rússar líta frá vestr­inu á ný hefur ímynd Stalíns verið end­ur­reist í auknum mæli. Á vef The Moscow Times er sagt frá því að ný söfn hafi verið opnuð og minn­is­varðar reistir til heið­urs ein­ræð­is­herr­an­um. Emb­ætt­is­menn hafi oftar vísað til þess sem þeir telja að hafi verið jákvætt við stjórn Stalíns. Þá hafi Komm­ún­ista­flokkur Rúss­lands, hyllt Stalín sem „ímynd von­ar“ árið 2016.

Í könnun sem gerð var í febr­úar af Levada Center, sjálf­stæðum könn­un­ar­að­ila í Rúss­landi, kom fram að 46 pró­sent Rússa tengja Stalín jákvæðum hug­mynd­um. Stalín er einnig þriðji vin­sæl­asti rúss­neski leið­tog­inn, á eftir Vla­dimír Pútín og Leonid Brezhnev.

Komm­ún­istar eru 42 í Dúmunni, neðri deild rúss­neska þings­ins. Alls sitja þar 450 þing­menn, svo komm­ún­istar eiga um það bill níu pró­sent og eru næst stærsti flokk­ur­inn á þing­inu. Lang flestir þing­menn eru úr flokki Vla­dimírs Pútín, Sam­ein­uðu Rúss­landi eða 343.

Meira úr sama flokkiÍ þá tíð...
None