Nýfundin myndbönd í lit sýna útför Stalíns frá sjónarhorninu sem Kreml sýndi aldrei

Stalín er enn þriðji vinsælasti rússneski leiðtoginn í Rússlandi. Einræðisherrann lést 1953 en ímynd hans er nú haldið við í auknum mæli. Nýverið fundust litmyndir af Sovétríkjum Stalíns sem aldrei hafa áður litið dagsins ljós.

Martin Manhoff kvikmyndaði útför Stalíns úr glugga sendiráðs Bandaríkjanna við Rauða torgið í Moskvu árið 1953. Hann tók einni fjölda ljósmynda í Sovétríkjunum, sem eru mikilvægar heimildir um sovéskt samfélag á sjötta áratug síðustu aldar.
Martin Manhoff kvikmyndaði útför Stalíns úr glugga sendiráðs Bandaríkjanna við Rauða torgið í Moskvu árið 1953. Hann tók einni fjölda ljósmynda í Sovétríkjunum, sem eru mikilvægar heimildir um sovéskt samfélag á sjötta áratug síðustu aldar.
Auglýsing

Allir íbúar Sov­ét­ríkj­anna voru í losti í mars 1953. Leið­tog­inn ógur­legi Jósef Stalín hafði fengið heila­blóð­fall og lést svo vegna þess viku síðar 5. mars þetta ár.

Íbú­arnir voru í losti, enda var óvíst hvað myndi taka við. Stalín var 74 ára þegar hann dó en þá hafði hann eytt 31 ári við stjórn­völ­inn í komm­ún­ista­rík­inu Sov­ét­ríkj­un­um, hafði tekið við sem aðal­rit­ari Komm­ún­ista­flokks­ins árið 1922 og staðið fyrir blóð­ug­ustu atburðum í sögu Sov­ét­ríkj­anna fyrr og síð­ar.

Á meðan á hreins­unum Stalíns stóð snéri hann Sov­ét­ríkj­un­um, landi öreiga og verka­fólks, gegn íbúum lands­ins og lét taka meira en 600 þús­und manns af lífi fyrir meinta póli­tíska glæpi. Ógn­ar­stjórn Stalíns varð þess utan vald­andi dauða margra millj­óna manns. Það er varla fjöl­skylda í Rúss­landi sem varð ekki fyrir áhrifum af Stalín.

Auglýsing

Hlut­verk Sov­ét­ríkj­anna í Seinni heims­styrj­öld­inni, þar sem meira en 26 millj­ónir Sov­ét­manna létu­st, og þáttur Sov­ét­manna í að hrinda Þýska­landi nas­ista hlaut fljót­lega goð­sagna­kenndan stað í sögu­legu til­liti. Sig­ur­inn varð til­eink­aður Stalín og hann gat í krafti þess orðið enn valda­meiri.

Höfuðstöðvar fjarskiptastofnunar Sovétríkjanna í Moskvu. Brjóstmyndir af Stalín og Lenín prýða bygginguna.

Árið 1953 var Stalín enn kynntur sem alráður leið­togi, jafn­vel þó heilsu hans hafi tekið að hraka hratt og hann orð­inn mjög hrum­ur. Það kom þess vegna almenn­ingi í Sov­ét­ríkj­unum á óvart að Stalín væri dauð­ur.

Út­för leið­tog­ans var haldin 9. mars 1953. Hún var ofboðs­leg í snið­um, þar sem öll dag­skráin var vand­lega fram­kvæmd. Í Sov­ét­ríkj­unum átti ríkið allar kvik­mynda­vélar sem þar var að finna, í það minnsta þær sem festu útför­ina á filmu. Þannig hefur Kreml getað stjórnað því hvernig útförin kom fyrir sjónir þeirra sem ekki voru við­stadd­ir.

Nýfundin upp­taka af útför­inni

Nú er það hins vegar breytt vegna þess að fyrstu óop­in­beru upp­tök­unni af útför Stalíns hefur verið varpað á alnetið. Martin Man­hoff, ofursti í banda­ríska hern­um, kvik­mynd­aði nefni­lega jarð­ar­för­ina úr glugga banda­ríska sendi­ráðs­ins sem þá var til húsa við Rauða torgið í Moskvu.

Á upp­töku Man­hoffs má sjá annað sjón­ar­horn af útför ein­ræð­is­herr­ans en hingað til hefur sést. Opin­berar upp­tökur hafa allar verið klipptar og upp­tök­unum rit­stýrt þannig að þær sýndu aðeins lík­ræður fyr­ir­menna fyrir Stalín.



Mik­il­vægar heim­ildir um lífið í Sov­ét­ríkj­unum

Óop­in­bera upp­takan er hins vegar hrá – stundum er upp­takan mjög hreyfð – og sýnir aðra hlið við­burð­ar­ins: Langar raðir upp­klæddra her­manna, kistu Stalíns hulda rauðum dúk og gríð­ar­lega langar raðir fólks með kransa.

Það var Dou­glas Smith, sagn­fræð­ingur í Seattle í Banda­ríkj­un­um, sem fann upp­tök­urnar af útför­inni ásamt hund­ruðum mynda og kvik­mynda sem Martin Man­hoff tók í Sov­ét­ríkj­un­um. Man­hoff-skjala­safnið svo­kall­aða er sjald­séður speg­ill á óvana­leg augna­blik í sögu Rúss­lands.

Kona og barn ganga á horni Bolshoi Devyatinsky pereulok og Novinsky bulvar nærri bandaríska sendiráðinu í Moskvu.

Sundkennsla á óskilgreindum stað.

Þrír guttar við Novospassy-klaustrið í Moskvu.

Flóð á götum Kænugarðs í Úkraínu.

End­ur­reisn ímyndar Stalíns

Stalín er enn í hávegum hafður meðal stuðningsmanna Kommúnistaflokksins í Rússlandi. Nú þegar Rússar líta frá vestr­inu á ný hefur ímynd Stalíns verið end­ur­reist í auknum mæli. Á vef The Moscow Times er sagt frá því að ný söfn hafi verið opnuð og minn­is­varðar reistir til heið­urs ein­ræð­is­herr­an­um. Emb­ætt­is­menn hafi oftar vísað til þess sem þeir telja að hafi verið jákvætt við stjórn Stalíns. Þá hafi Komm­ún­ista­flokkur Rúss­lands, hyllt Stalín sem „ímynd von­ar“ árið 2016.

Í könnun sem gerð var í febr­úar af Levada Center, sjálf­stæðum könn­un­ar­að­ila í Rúss­landi, kom fram að 46 pró­sent Rússa tengja Stalín jákvæðum hug­mynd­um. Stalín er einnig þriðji vin­sæl­asti rúss­neski leið­tog­inn, á eftir Vla­dimír Pútín og Leonid Brezhnev.

Komm­ún­istar eru 42 í Dúmunni, neðri deild rúss­neska þings­ins. Alls sitja þar 450 þing­menn, svo komm­ún­istar eiga um það bill níu pró­sent og eru næst stærsti flokk­ur­inn á þing­inu. Lang flestir þing­menn eru úr flokki Vla­dimírs Pútín, Sam­ein­uðu Rúss­landi eða 343.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Inga Sæland
Segir sama gamla spillingarkerfið blómstra sem aldrei fyrr
„Hvenær hættir maður að verða hissa á sérhagsmunagæslunni í pólitík?“ spyr formaður Flokks fólksins.
Kjarninn 5. júní 2020
Leirdalur með Leirdalsvatni og Leirdalsá falla í Geitdalsá. Í Leirdal hugsar Arctic Hydro sér upphafslón Geitdalsárrvirkjunar.
„Nýtt virkjanaáhlaup“ á hálendi Austurlands verði stöðvað
Stjórnvöld þurfa að koma í veg fyrir að hálendi Austurlands verði raskað frekar og standa við fyrirheit sem gefin voru um að þar yrði ekki virkjað meira. Þetta kemur fram í tillögu að ályktun sem lögð verður fyrir aðalfund Landverndar á morgun.
Kjarninn 5. júní 2020
Lilja D. Alfreðsdóttir, mennta- og menningarmálaráðherra.
Ráðherra metur næstu skref með lögmönnum
Mennta- og menningarmálaráðherra fer nú yfir úrskurð kærunefndar jafnréttismála með lögmönnum. Hún segir að ekki hafi skipt máli að Páll Magnússon væri framsóknarmaður.
Kjarninn 5. júní 2020
Komufarþegar munu þurfa að greiða sjálfir fyrir sýnatöku frá 1. júlí.
Komufarþegar greiða 15 þúsund fyrir sýnatöku
Sýnataka á landmærum Íslands verður gjaldfrjáls fyrstu tvær vikurnar en frá 1. júlí munu komufarþegar þurfa að greiða 15 þúsund krónur fyrir rannsóknina.
Kjarninn 5. júní 2020
Óvenjulegur sjómannadagur framundan
Vegna COVID-19 faraldursins verður sjómannadagurinn í ár ólíkur því sem Íslendingar eiga að venjast. Þó verður lágmarksdagskrá víða um land með heiðrunum aldinna sjómanna, minningarathöfnum og veittar verða viðurkenningar fyrir björgunarafrek.
Kjarninn 5. júní 2020
Jane Goodall fór á þrítugsaldri inn í skóga Tansaníu og dvaldi þar lengi í hópi simpansa. Rannsóknir hennar gjörbreyttu þekkingu manna á öðrum dýrategundum.
Mannkynið er „búið að vera“ ef það skiptir ekki um kúrs í kjölfar COVID
„Við erum komin að tímamótum í sambandi okkar við náttúruna,“ segir Jane Goodall sem barist hefur verið náttúruvernd í sex áratugi. Hún segir að nú hafi opnast lítill gluggi til að gera róttækar breytingar svo koma megi í veg fyrir frekari hörmungar.
Kjarninn 5. júní 2020
Lilja D. Alfreðsdóttir og Björn Leví Gunnarsson
„Það eru nákvæmlega svona mál sem halda aftur af Íslandi“
Þingmaður Pírata gagnrýnir ákvarðanir mennta- og menningarmálaráðherra. „Svona mál leiða til lélegri niðurstaðna í öllu sem gerist í framhaldinu af því að hæfasta fólkið er ekki að taka ákvarðanirnar.“
Kjarninn 5. júní 2020
Skiljum ekkert eftir
Skiljum ekkert eftir
Skiljum ekkert eftir – Eldhúsið
Kjarninn 5. júní 2020
Meira úr sama flokkiÍ þá tíð...
None