Nýr samfélagssáttmáli í fæðingu

Eftir frásagnir milljóna kvenna hefur Ísland ekki farið varhluta af áhrifum metoo-byltingarinnar. Frásögn Steinunnar Valdísar ýtti enn frekar undir þá kröfu að endurskoða þurfi þann samfélagssáttmála sem Íslendingar skrifa upp á.

Auglýsing

Eitt helsta frétta­mál vik­unnar er án efa við­tal Stein­unnar Val­dísar þar sem hún lýsti því ofbeldi sem hún varð fyrir þegar þjóð­þekktur maður hvatti til nauðg­unar á henni. Hún tal­aði einnig um upp­lifun sína af því þegar mót­mæl­endur fylktu liði að heim­ili hennar og sátu fyrir henni og fjöl­skyldu hennar í um fimm vik­ur.

Í kjöl­far við­tals­ins fór ákveðin umræða af stað á sam­fé­lags­miðlum sem kemur svo sem ekki á óvart í svo stóru máli en hún hefur ein­kennst af sam­suð­ungi milli þess­ara tveggja atburða. Ann­ars vegar mót­mæl­anna og hins vegar hót­un­ar­inn­ar. 

Sjá má merki þess að hlut­irnir og við­horf séu að breyt­ast. Það sem áður var við­ur­kennd hegðun er það ekki leng­ur. 

Auglýsing

Hótun um ofbeldi

Sá sam­fé­lags­sátt­máli sem var við­loð­andi á þessum árum og er í raun enn við lýði var þess eðlis að kyn­ferð­is­legt áreiti var ekki litið horn­auga nema um afmörkuð dæmi væri að ræða. 

Hin tíð­rædda færsla Egils „Gillzeneggers" Ein­­ar­s­­sonar frá árinu 2007 þar sem hann hvatti til kyn­­ferð­is­of­beldis á Stein­unni Val­­dísi og fleiri kon­um hefur farið eins og eldur um sinu þar sem hann kallar hana port­konu fyrir að vilja breyta orð­inu ráð­herra í ráð­frú fyrir kon­­ur. „Stein­unn þarf lim og það strax. Á hana Stein­unni Val­­dísi dugar ekk­ert annað en lág­­mark tveir harðir og munu Buka og Yao taka þetta verk­efni að sér. Frétta­­stofan ákvað að gefa Ásgeiri Kol­beins­­syni frí í þetta skipt­ið, en Frétta­­stofan vill ekki hafa það á sam­visk­unni að Ásgeir finn­ist hang­andi í ljósakrónu í vest­­ur­bæn­um,“ segir hann meðal ann­ars í færsl­unni.

Eg­ill hefur nú beðist afsök­unar á þess­ari til­teknu færslu en eftir standa öll hin skrif­in, blogg­færsl­urnar og bæk­urn­ar, þar sem talað er með vafasömum hætti um kon­ur. Batn­andi mönnum er án efa best að lifa en Egill er ekki meg­in­vanda­málið sem þjóð­fé­lagið þarf að takast á við. Skrif hans eru sjúk­dóms­ein­kenni mun stærra vanda­máls sem nú er verið að reyna að útrýma.

Við sjáum það stans­laust nú um dag­ana hvernig konur þurfa að kljást við ofbeldi og áreiti en sögur þeirra kvenna sem komið hafa fram eru í senn slá­andi og hrylli­leg­ar. Þessar sögur eru nálin sem stingur á þetta risa­stóra kýli.

Þjóð­fé­lags­normið molnar fyrir framan augun á okkur eftir því sem sög­unum fjölgar og keis­ar­inn lítur niður á rauðan kropp­inn. Við vissum þetta öll en flestir sátu aðgerð­ar­lausir hjá. Ef árangur her­ferð­ar­innar #metoo verður eins og allt stefnir í þá verður ekki aftur snúið og fólk mun ekki getað lokað aug­unum að nýju fyrir því áreiti sem konur þurfa að líða og því valda­ó­jafn­vægi sem ríkir milli kynj­anna.

Mót­mæli og mót­mæli

Mót­mælin sem beindust að Stein­unni Val­dísi lýstu sér í því að mót­mæl­endur stóðu fyrir utan heim­ili hennar í fleiri vik­ur. Í við­tal­inu í Silfr­inu lýsti hún því sem ofbeldi. „Það eru núna tæp­­lega átta ár síðan ég lenti í mínu ofbeldi vil ég segja, og ég hugsa stundum til baka og svona kemst að þeirri nið­­ur­­stöðu að kannski hafi ég ekki brugð­ist rétt við á sínum tíma vegna þess að það ofbeldi átti nátt­úru­­lega ekk­ert að líð­ast,“ sagði hún.

Þannig talar hún ekki bara um nauðg­un­ar­hót­un­ina sem ofbeldi, heldur einnig þessa hegðun mót­mæl­enda sem hér um ræð­ir.

Margir í gamla flokknum hennar Sam­fylk­ing­unni og fleiri stjórn­mála­menn hafa stigið fram og for­dæmt mót­mælin og sagst skamm­ast sín fyrir að hafa ekki staðið betur við bakið á henni.

En þá er vert að spyrja hvort mót­mæli af þessu tagi séu í raun ofbeldi. Miðað við frá­sögn Stein­unnar Val­dísar af reynslu sinni og við­brögð fólks eftir á þá má með sanni segja að svo sé. Farið var yfir strik sem afmarkar eitt­hvað sem heitir mót­mæli yfir í áreitni eða aðkast. Stað­setn­ingin skiptir þarna megin máli. Heim­ili fólks er heil­agt og ætti að vera það.

Að því sögðu er nauð­syn­legt að bæta því við að það að mót­mæla gjörðum stjórn­mála­manna ætti að vera leyfi­legt enda nauð­syn­legt aðhald í lýð­ræð­is­legu sam­fé­lagi. Það er aftur á móti til­efni í aðra umræð­u. 

Farið er að hlusta

Frá­sagnir kvenna úti um allan heim eru að breyta sam­fé­lags­sátt­mála okk­ar. Kon­­urnar sem greindu frá reynslu sinni og rufu þagn­­ar­múr­­inn voru valdar per­­sóna árs­ins hjá tíma­­rit­inu TIME í gær en það sýnir að farið er að hlusta.

Í til­­kynn­ingu TIME segir að fólk sem brotið hefur þagn­­ar­múr­­inn varð­andi kyn­­ferð­is­­legt ofbeldi og áreitni sé af öllum kyn­þátt­um, úr öllum stétt­um, sinni ýmiss konar störfum og búi víðs ­vegar í heim­in­­um. Sam­eig­in­­leg reiði þeirra hafi haft í för með sér gríð­­ar­­lega miklar og átak­an­­legar afleið­ing­­ar. Vegna áhrifa þessa fólks á árinu 2017 hafi það því hlotið tit­il­inn mann­eskja árs­ins.

Slíkt hið sama hefur sýnt sig hér á landi, þ.e. að konur úr ýmsum stétt­um, á öllum aldri og hvaðanæva af land­inu segja frá því sem þær hafa lent í. Sög­urnar hlaupa á hund­ruðum og það eru ein­ungis þær sem eru opin­ber­ar. Afleið­ing­arnar eru enn ekki full­kom­lega ljósar en áhrifin eru þegar farin að sjást í almennu breyttu við­horfi til kyn­ferð­is­legs áreitis og ofbeld­is. Það sýna til dæmis við­brögðin við frá­sögn Stein­unnar Val­dísar af reynslu sinni, núna mörgum árum síð­ar.

Konurnar sem saka Trump um áreitni eiga skilið að fá áheyrn
Sendiherra Bandaríkjanna hjá Sameinuðu þjóðunum segir að allar konur sem telja á sér brotið eigi skilið að fá áheyrn, og það eigi líka við um þær sem hafa sakað Trump Bandaríkjaforseta um áreitni.
11. desember 2017
Fimmtán milljarða innviðainnspýting
Stjórnarflokkarnir ætla sér að auka verulega við fjármagn til heilbrigðis- og menntakerfisins, samkvæmt umfjöllun Fréttablaðsins í dag.
11. desember 2017
Í þá tíð… Dauði fjölmiðlamógúlsins
Blaðaútgefandinn Robert Maxwell var einn fyrirferðarmesti útgefandi Bretlands um árabil. Hann fór með himinskautum á hátindi veldis síns, en fallið var hátt og endalokin voveifleg.
10. desember 2017
Fjölmenni og samstaða á #Metoo viðburðum
Fjölmenni er nú á #Metoo viðburði í Borgarleikhúsinu. Viðburðir eru haldir um allt land þar sem minnst er á mikilvægi byltingarinnar.
10. desember 2017
Nær Ive að blása lífi í nýsköpunina hjá Apple?
Bretinn Jonathan Ive hefur tekið við stjórnun hönnunar og notendaupplifunar hjá Apple á nýjan leik. Þetta verðmætasta fyrirtæki heimsins hefur fengið á sig mikla gagnrýni að undanförnu fyrir að koma ekki fram með nægilega miklar nýjungar.
10. desember 2017
Starfsemi Tencent er marghliða en þróun fyrirtækisins tengist mjög náið vexti millistéttarinnar og snjallsímavæðingarinnar í Kína.
Tencent tekur fram úr Facebook
Kínverska tæknifyrirtækið Tencent hefur tekið fram úr Facebook í markaðsvirði og er nú meðal fimm stærstu fyrirtækja í heimi. Ör vöxtur Tencent og Alibaba á síðustu árum sýnir að kínverski tækniiðnaðurinn hefur tekið stakkaskiptum.
10. desember 2017
Lars Lökke Rasmussen
Á bláþræði
Danska ríkisstjórn hefur átt í vök að verjast að undanförnu. Danski Þjóðarflokkurinn er í lykilstöðu á hinu kvika pólitíska sviði í Danmörku.
10. desember 2017
Þriðji dagur Katrínar í stjórnarráðinu
Katrín Jakobsdóttir fékk lyklana að stjórnarráðinu á föstudegi, á þriðjudeginum fékk Auður Jónsdóttir rithöfundur að elta hana í nýju starfi og spyrja spurninga; annan dag fyrstu vikunnar í stjórnarráðinu.
9. desember 2017
Meira úr sama flokkiÁlit