Mynd: Eimskip

Þrír af stærstu eigendum Eimskips með vinnubrögð félagsins til skoðunar

Lífeyrissjóðir landsins eiga meirihluta hlutafjár í Eimskip. Þrír stærstu lífeyrissjóðirnir segjast allir vera með þau vinnubrögð félagsins, sem lýst var í fréttaskýringaþætti á fimmtudag, til skoðunar.

Þeir þrír lífeyrissjóðir sem eiga stærstan hlut í Eimskip, að undanskildum stærsta eigandanum Samherja Holding, hafa allir tekið end­­ur­vinnslu tveggja skipa, Laxfoss og Goðafoss, í skipa­n­ið­­ur­rifs­­stöð í Ind­landi sem upp­­­fyllir ekki evr­­ópskar reglur um end­­ur­vinnslu skipa til skoðunar hjá sér. Einn þeirra sagði í svari við fyrirspurn Kjarnans að „vinnubrögðin sem lýst var í þættinum ríma illa við stefnu sjóðsins um ábyrgar fjárfestingar.“

Fjallað var um málið í fréttaskýringaþættinum Kveik á fimmtudag. 

Skipin tvö voru seld í des­em­ber í fyrra til fyr­ir­tækis sem heitir GMS, og sér­­hæfir sig í að vera milli­­liður sem kaupir skip til að setja þau í nið­­ur­rif í Asíu þar sem kröfur um aðbúnað starfs­­manna og umhverf­is­á­hrif nið­­ur­rifs­ins eru mun lak­­ari en í Evr­­ópu. Þar eru skip oft rifin í flæð­­ar­­mál­inu og ýmis spilli­efni látin flæða út í umhverf­ið. Þá vinna starfs­­menn þar við svo erf­iðar aðstæður að þær hafa verið kall­aðar mann­rétt­inda­brot.

Lax­foss og Goða­­foss voru flutt í skipa­­kirkju­­garð­inn í Alang á Ind­landi í maí síð­­ast­liðn­­­um. Í þætti Kveiks kom fram að ein af ástæðum fyrir því að þetta þætti eft­ir­­sókn­­ar­vert væri sú að í Asíu sé greitt fjórum sinnum meira fyrir skip á leið í nið­­ur­rif en í Evr­­ópu. Að minnsta kosti 137 starfs­­menn í Alang hafa lát­ist við störf síð­­ast­lið­inn ára­tug, sam­­kvæmt því sem kom fram í Kveik. 


Auglýsing

Framferði Eimskip hefur þegar verið kært til embætti héraðssaksóknara af Umhverfisstofnun. Eimskip sendi frá sér tilkynningu til Kauphallar Íslands í gær þar sem félagið hafnaði því að hafa brotið lög. 

Samherji stærsti eigandinn

Stærsti eig­andi Eim­skips er Sam­herji Holding, annar helm­ingur Sam­herj­a­sam­stæð­unnar sem heldur utan um erlenda starf­semi hennar og eign­ar­hlut­inn í Eim­skip, með 27,06 pró­sent hlut. Stjórn­ar­for­maður Eim­skips er Bald­vin Þor­steins­son, sonur Þor­steins Más Bald­vins­sonar for­stjóra Sam­herja. Bald­vin á nú 20,5 pró­sent hlut í Sam­herja hf.,, hinu félag­inu sem myndar Sam­herj­a­sam­stæð­una. Sam­herji er með tvö af fimm stjórn­ar­sætum í Eim­skip auk þess sem sam­steypan styður einn óháðan stjórn­ar­mann óskorað til stjórn­ar­setu. Í jan­úar 2019 var svo ráð­inn nýr for­stjóri Eim­skips, Vil­helm Már Þor­­­­steins­­­­son. Hann er frændi stjórn­­­­­­­ar­­­­for­­­­manns­ins og tveggja helstu eig­enda Sam­herja. 

Íslenskir líf­eyr­is­sjóðir eiga meira en helm­ing í Eim­skip. Stærstu sjóðir lands­ins: Líf­eyr­is­sjóður starfs­manna rík­is­ins (LSR), Gildi, Líf­eyr­is­sjóður verzlunarmanna og Birta eiga sam­tals 43,2 pró­sent í skipa­fé­lag­inu. 

Tekur málið alvarlega

Lífeyrissjóður verzlunarmanna er næst stærsti eigandi Eimskips og á alls 14,7 prósent hlut í Eimskip. Sjóðurinn hefur undanfarin ár lagt aukna áherslu á samfélagslega ábyrgð við fjárfestingar. Er sjóðurinn t.d. aðili að UN-PRI, samtökum á vegum Sameinuðu þjóðanna, sem og FESTU-Samfélagsábyrgð fyrirtækja. 

Kjarninn sendi fyrirspurn á sjóðinn og spurði hvernig efni Kveiksþáttarins rímaði við samfélagslega ábyrgar áherslur hans.

Björgólfur Jóhannsson og Þorsteinn Már Baldvinsson eru forstjórar Samherja, stærsta eiganda Eimskips.
Mynd: Samherji

Í svari hans sagði að lífeyrissjóður verzlunarmanna taki „þetta mál alvarlega og hefur tekið til skoðunar.“ Þar sagði enn fremur að ítarlegra svar verði sent eftir helgi.

Vinnubrögðin ríma illa við stefnu sjóðsins

Gildi lífeyrissjóður er þriðji stærsti eigandi Eimskips með 13,43 prósent eignarhlut. Hann hefur undanfarin ár lagt aukna áherslu á samfélagslega ábyrgð við fjárfestingar. Í hluthafastefnu sjóðsins segir m.a.: „Gildi-lífeyrissjóður leggur áherslu á að þau félög sem hann fjárfestir í fylgi lögboðnum og góðum stjórnarháttum og gefi út fullnægjandi stjórnarháttayfirlýsingar, standi vörð um réttindi hluthafa, fylgi lögum og reglum og gæti að samfélagslegri ábyrgð, umhverfismálum og viðskiptasiðferði.“

Auglýsing

Í svari hans við fyrirspurn Kjarnans, um hvernig það sem fram kom í þætti Kveiks rími við áherslur hans um samfélagsleg ábyrgð við fjárfestingar, sagði að „vinnubrögðin sem lýst var í þættinum ríma illa við stefnu sjóðsins um ábyrgar fjárfestingar.“ Málið yrði tekið til skoðunar innan Gildis og sjóðurinn biði eftir viðbrögðum Eimskips.

Gerir kröfu um ábyrgð gagnvart umhverfislegum þáttum

LSR er fjórði stærsti eigandi Eimskips. Samanlagt eiga A og B-deildir sjóðsins 8,97 prósent í félaginu. LSR hefur undanfarin ár lagt aukna áherslu á samfélagslega ábyrgð við fjárfestingar. Í áherslum hans, sem birtar eru á heimasíðu sjóðsins, segir m.a. að „mikilvægi samfélagslegs hlutverks lífeyrissjóðanna verði haft að leiðarljósi í allri starfsemi þeirra.“

Í svari hans við fyrirspurn Kjarnans segir að við mat á fjárfestingum geri LSR kröfu til þess að félög, sem sjóðurinn fjárfestir í, sýni ábyrgð gagnvart félagslegum þáttum, umhverfislegum þáttum og að starfað sé í samræmi við viðurkenndar leiðbeiningar um stjórnarhætti fyrirtækja. „LSR hefur sett sér stefnu um ábyrgar fjárfestingar og í henni kemur m.a. fram að LSR hvetur þau fyrirtæki sem sjóðurinn fjárfestir í að sýna gagnsæi þegar kemur að umhverfislegum þáttum, félagslegum þáttum og stjórnarháttum. Í kjölfar umfjöllunar fréttaskýringarþáttarins Kveiks mun sjóðurinn óska eftir skýringum frá Eimskip vegna þess sem þar kom fram.“

Kjarninn sendi einnig fyrirspurn á Birtu lífeyrissjóðs, sem er fimmti stærsti eigandi Eimskips, í gærmorgun sem var efnislega sú sama og hinum sjóðunum barst. Ekkert svar hefur borist frá honum enn sem komið er.


Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar