Rekstrarhagfræðingur ≠ Rekstrarhagfræðingur

Eiríkur Ragnarsson útskýrir muninn á míkró- og makró-hagfræði.

Auglýsing

Árið 2013 bjó ég í London og var í leit að með­leigj­anda. Vinur minn kom mér í sam­band við vin sinn, hag­fræð­ing­inn Ólaf Mar­geirs­son, og flutti Óli inn stuttu seinna. En þrátt fyrir það að við köllum okkur báðir hag­fræð­inga þá er oft haf á milli þess sem við pælum í. Ástæðan er sú að Óli er mak­ró- og ég er míkró-hag­fræð­ing­ur.

Óli var varla búinn að stíga yfir þrösk­uld­inn þegar hann kom sér að efn­inu og spurði mig hvort mér fynd­ist „að macro módel þyrftu að vera byggð á míkró grunn­i“. Ég ját­aði fyrir Óla að ég væri ryðg­aður í makró en teldi að mak­ró-hag­fræð­ing­ar, eins og míkró-hag­fræð­ing­ar, ættu að not­ast við þau módel sem best lýsa þeim raun­veru­leika sem þeir eru að reyna að skýra og skilja. Sam­búð okkar Óla var með besta móti, hag­fræð­i-lúða útgáfa af Big Bang The­ory.

En hver er mun­ur­inn á míkró- og mak­ró-hag­fræði? Í stuttu máli má segja að míkró-hag­fræð­ingar sér­hæfi sig í smærri ein­ingum hag­kerf­is­ins á meðan mak­ró-hag­fræð­ingar sér­hæfi sig í stærri ein­ing­um. Til dæmis pæla míkró-hag­fræð­ingar í því: af hverju konur borga meira fyrir hár­greiðslu en karlar; hvernig Bjarni og Katrín ættu ekki að nota kolefn­is­gjaldið; og hvaða áhrif sam­ein­ing ein­stakra fyr­ir­tækja getur haft á vel­ferð neyt­enda. Mak­ró-hag­fræð­ingar á hinn bóg­inn: skoða hvaða áhrif verð­trygg­ing hefur á verð­bólgu; spá fyrir um lands­fram­leiðslu; og þegar vel liggur á þeim ræða þeir meira að segja pen­ingag­lýju.

Auglýsing

Þetta eru þó bara örfá dæmi um hvað hag­fræð­ingar fást við, og þó svo að þessi dæmi láti það hljóma eins og við Óli séum úr tveimur ólíkum stéttum þá er það þannig að oft snert­ast fletir á míkró- og mak­ró-hag­fræð­inga. (báðir hópar fara meira og minna í gegnum sama grunn- og meist­ara­nám­ið, og skilj­ast leiðir okkar aðeins þegar við sér­hæfum okkur ann­að­hvort í dokt­ors­námi eða á vinnu­mark­aðn­um).

En eitt skilur þó míkró- og mak­ró-hag­fræð­inga að og er það íslenska þýð­ingin á nafni fyrra fags­ins (microeconomics) og ber fagið nafnið „rekstr­ar­hag­fræði“ á Íslandi. Sem er und­ar­legt þar sem orðið „smá“ hefur lítið með rekstur að gera og oft kemur rekstur ekki neitt við sögu þess sem míkró-hag­fræð­ingar gera.

Þessi þýð­ing hefur haft það í för með sér að slatti af fólki með rekstr­ar­menntun (MBA, við­skipta­fræði og o.s.frv.) hafa í gegnum tíð­ina titlað sig sem rekstr­ar­hag­fræð­inga. Tvö aug­ljós­ustu dæmin um þetta eru Frosti Sig­ur­jóns­son, fyrr­ver­andi for­stjóri Nýherja og sér­fræð­ingur um rekst­ur, og Halla Tóm­as­dóttir, fyrrum for­seta­fram­bjóð­andi og sér­fræð­ingur um rekst­ur. Þau titla sig bæði rekstr­ar­hag­fræð­inga á íslensku útgáfu heima­síðna sinna (Halla hér og Frosti hér), en hvergi á ensku útgáfu síðna þeirra kalla þau sig „microeconomist“. Sem kemur kannski ekki á óvart þar sem þau eru bæði við­skipta, en ekki hag­fræði, mennt­uð.

En kannski er ekki rekstr­ar­sér­fræð­ingum að kenna að þeir kalli sig rekstr­ar­hag­fræð­inga. Það er eftir allt mikið meira gríp­andi að kalla sig rekstr­ar­hag­fræð­ing heldur en rekstr­ar­sér­fræð­ing. Og liggur sökin þá einnig hjá þeim sem fyrst datt í hug að þýða orðið „smá“ sem „rekst­ur“.

Þessi rang­þýð­ing hefur gert það að verkum að íslenskir míkró-hag­fræð­ingar (eins og höf­und­ur) hafa á tímum orðið svo­lítið abbó út í mak­ró-hag­fræð­inga. Íslenska þýð­ingin á orð­inu macroeconomics er nefni­lega þjóð­hag­fræði. Og þó svo að það sé pínu und­ar­leg þýð­ing, þá er þýð­ingin nógu sterk til þess að þeir sem ekki eru hag­fræð­ing­ar, eins og til dæmis sér­fræð­ingar í þjóð­mál­um, kalla sig ekki þjóð­hag­fræð­inga.

En, ég missi samt ekki svefn yfir þessu. Lausnin sem míkró-hag­fræð­ingar höfum er ein­föld: við sleppum því bara að kalla okkur rekstr­ar­hag­fræð­inga og höldum okkur við ensku slett­una eða köllum okkur bara hag­fræð­inga. Við ættum að geta lifað með því svo lengi sem við þurfum ekki að vinna mörg þeirra ómögu­legu verka sem mak­ró-hag­fræð­ingar glíma við, eins og að reyna að spá fyrir um verð­bólgu þrjú ár fram í tím­ann.

Þeim mun lengra sem Seðlabanki Íslands reynir að spá fyrir um verðbólgu fram í tímann þeim mun ónákvæmari verður spáin.

Heim­ild: Pen­inga­mál Seðla­bank­ans. 

Útskýr­ing: Fyrstu þrjá árs­fjórð­ung­ana er spá SÍ nokkuð nákvæm. En þegar bank­inn reynir að spá lengra fram í tím­ann eykst villan í spá þeirra. Þetta kemur svo sem ekki á óvart þar sem verk­efnið er nán­ast ómögu­legt. Því er höf­undur feg­inn að vera míkró-hag­fræð­ing­ur.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Steinunn Böðvarsdóttir, sérfræðingur á hagdeild VR
Lýðræði á vinnustöðum mun meira á hinum Norðurlöndunum
Sérfræðingur hjá VR segir starfsfólk hérlendis ekki geta haft jafnmikil áhrif á ákvarðanir sem varða vinnustaði þeirra og starfsmenn á hinum Norðurlöndunum í nýjasta tölublaði Vísbendingar.
Kjarninn 7. mars 2021
Þórólfur Guðnason sóttvarnarlæknir
Segir að endurskoða þurfi afléttingar ef mörg fleiri smit greinast
Sóttvarnarlæknir segir næstu tvo daga munu gefa skýrari mynd af umfangi nýrra COVID-19 smita utan sóttkvíar innanlands. Að hans mati þyrfti að endurskoða fyrirhugaðar afléttingar á sóttvarnaraðgerðum ef það kemur í ljós að mikið fleiri eru smitaðir.
Kjarninn 7. mars 2021
Tvö smit af breska afbrigðinu
Síðustu daga hafa tveir greinst innanlands utan sóttkvíar með breska afbrigðið af COVID-19. Einn hinna smituðu fór á tónleika í Hörpu á föstudagskvöldið.
Kjarninn 7. mars 2021
Starfsmaður Landspítalans með COVID-19
Upp hefur komið COVID-19 smit á Landspítalanum. Starfsmaður greindist með veiruna, en samkvæmt aðstoðarmanni forstjóra Landspítalans hafði hann ekki verið í útlöndum nýlega.
Kjarninn 7. mars 2021
Ókláruðum íbúðum fækkar ört
Fjöldi ófullbúinna íbúða í síðustu viku var fjórðungi minni en á sama tíma árið á undan. Síðustu mælingar sýna að þeim hefur fækkað enn frekar frá áramótunum, en búist er við frekari samdrætti á næstunni.
Kjarninn 7. mars 2021
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið – Risastórt rafíþróttamót og Twitter útibú
Kjarninn 7. mars 2021
Aflaverðmæti útgerða jókst milli ára þrátt fyrir heimsfaraldur
Aflaverðmæti þess sjávarfangs sem íslensk fiskiskip veiddu í fyrra er rúmum 20 milljörðum krónum meira en það var árið 2018. Útgerðir landsins hafa því heilt yfir farið vel út úr heimsfaraldri kórónuveiru.
Kjarninn 7. mars 2021
Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir formaður Viðreisnar
Segir Bjarna hafa viljað ráðið hver væri fulltrúi Viðreisnar í stjórn Íslandspósts
Formaður Viðreisnar segir fjármálaráðherra hafi losað sig við fulltrúa flokksins úr stjórn Íslandspósts, sem hafi veitt fyrirtækinu aðhald, og sett undirmann sinn úr fjármálaráðuneytinu inn í staðinn.
Kjarninn 7. mars 2021
Meira úr sama flokkiEikonomics