Rekstrarhagfræðingur ≠ Rekstrarhagfræðingur

Eiríkur Ragnarsson útskýrir muninn á míkró- og makró-hagfræði.

Auglýsing

Árið 2013 bjó ég í London og var í leit að með­leigj­anda. Vinur minn kom mér í sam­band við vin sinn, hag­fræð­ing­inn Ólaf Mar­geirs­son, og flutti Óli inn stuttu seinna. En þrátt fyrir það að við köllum okkur báðir hag­fræð­inga þá er oft haf á milli þess sem við pælum í. Ástæðan er sú að Óli er mak­ró- og ég er míkró-hag­fræð­ing­ur.

Óli var varla búinn að stíga yfir þrösk­uld­inn þegar hann kom sér að efn­inu og spurði mig hvort mér fynd­ist „að macro módel þyrftu að vera byggð á míkró grunn­i“. Ég ját­aði fyrir Óla að ég væri ryðg­aður í makró en teldi að mak­ró-hag­fræð­ing­ar, eins og míkró-hag­fræð­ing­ar, ættu að not­ast við þau módel sem best lýsa þeim raun­veru­leika sem þeir eru að reyna að skýra og skilja. Sam­búð okkar Óla var með besta móti, hag­fræð­i-lúða útgáfa af Big Bang The­ory.

En hver er mun­ur­inn á míkró- og mak­ró-hag­fræði? Í stuttu máli má segja að míkró-hag­fræð­ingar sér­hæfi sig í smærri ein­ingum hag­kerf­is­ins á meðan mak­ró-hag­fræð­ingar sér­hæfi sig í stærri ein­ing­um. Til dæmis pæla míkró-hag­fræð­ingar í því: af hverju konur borga meira fyrir hár­greiðslu en karlar; hvernig Bjarni og Katrín ættu ekki að nota kolefn­is­gjaldið; og hvaða áhrif sam­ein­ing ein­stakra fyr­ir­tækja getur haft á vel­ferð neyt­enda. Mak­ró-hag­fræð­ingar á hinn bóg­inn: skoða hvaða áhrif verð­trygg­ing hefur á verð­bólgu; spá fyrir um lands­fram­leiðslu; og þegar vel liggur á þeim ræða þeir meira að segja pen­ingag­lýju.

Auglýsing

Þetta eru þó bara örfá dæmi um hvað hag­fræð­ingar fást við, og þó svo að þessi dæmi láti það hljóma eins og við Óli séum úr tveimur ólíkum stéttum þá er það þannig að oft snert­ast fletir á míkró- og mak­ró-hag­fræð­inga. (báðir hópar fara meira og minna í gegnum sama grunn- og meist­ara­nám­ið, og skilj­ast leiðir okkar aðeins þegar við sér­hæfum okkur ann­að­hvort í dokt­ors­námi eða á vinnu­mark­aðn­um).

En eitt skilur þó míkró- og mak­ró-hag­fræð­inga að og er það íslenska þýð­ingin á nafni fyrra fags­ins (microeconomics) og ber fagið nafnið „rekstr­ar­hag­fræði“ á Íslandi. Sem er und­ar­legt þar sem orðið „smá“ hefur lítið með rekstur að gera og oft kemur rekstur ekki neitt við sögu þess sem míkró-hag­fræð­ingar gera.

Þessi þýð­ing hefur haft það í för með sér að slatti af fólki með rekstr­ar­menntun (MBA, við­skipta­fræði og o.s.frv.) hafa í gegnum tíð­ina titlað sig sem rekstr­ar­hag­fræð­inga. Tvö aug­ljós­ustu dæmin um þetta eru Frosti Sig­ur­jóns­son, fyrr­ver­andi for­stjóri Nýherja og sér­fræð­ingur um rekst­ur, og Halla Tóm­as­dóttir, fyrrum for­seta­fram­bjóð­andi og sér­fræð­ingur um rekst­ur. Þau titla sig bæði rekstr­ar­hag­fræð­inga á íslensku útgáfu heima­síðna sinna (Halla hér og Frosti hér), en hvergi á ensku útgáfu síðna þeirra kalla þau sig „microeconomist“. Sem kemur kannski ekki á óvart þar sem þau eru bæði við­skipta, en ekki hag­fræði, mennt­uð.

En kannski er ekki rekstr­ar­sér­fræð­ingum að kenna að þeir kalli sig rekstr­ar­hag­fræð­inga. Það er eftir allt mikið meira gríp­andi að kalla sig rekstr­ar­hag­fræð­ing heldur en rekstr­ar­sér­fræð­ing. Og liggur sökin þá einnig hjá þeim sem fyrst datt í hug að þýða orðið „smá“ sem „rekst­ur“.

Þessi rang­þýð­ing hefur gert það að verkum að íslenskir míkró-hag­fræð­ingar (eins og höf­und­ur) hafa á tímum orðið svo­lítið abbó út í mak­ró-hag­fræð­inga. Íslenska þýð­ingin á orð­inu macroeconomics er nefni­lega þjóð­hag­fræði. Og þó svo að það sé pínu und­ar­leg þýð­ing, þá er þýð­ingin nógu sterk til þess að þeir sem ekki eru hag­fræð­ing­ar, eins og til dæmis sér­fræð­ingar í þjóð­mál­um, kalla sig ekki þjóð­hag­fræð­inga.

En, ég missi samt ekki svefn yfir þessu. Lausnin sem míkró-hag­fræð­ingar höfum er ein­föld: við sleppum því bara að kalla okkur rekstr­ar­hag­fræð­inga og höldum okkur við ensku slett­una eða köllum okkur bara hag­fræð­inga. Við ættum að geta lifað með því svo lengi sem við þurfum ekki að vinna mörg þeirra ómögu­legu verka sem mak­ró-hag­fræð­ingar glíma við, eins og að reyna að spá fyrir um verð­bólgu þrjú ár fram í tím­ann.

Þeim mun lengra sem Seðlabanki Íslands reynir að spá fyrir um verðbólgu fram í tímann þeim mun ónákvæmari verður spáin.

Heim­ild: Pen­inga­mál Seðla­bank­ans. 

Útskýr­ing: Fyrstu þrjá árs­fjórð­ung­ana er spá SÍ nokkuð nákvæm. En þegar bank­inn reynir að spá lengra fram í tím­ann eykst villan í spá þeirra. Þetta kemur svo sem ekki á óvart þar sem verk­efnið er nán­ast ómögu­legt. Því er höf­undur feg­inn að vera míkró-hag­fræð­ing­ur.

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Tap TM á þriðja ársfjórðungi nam 251 milljón króna
TM tapaði 251 millj­ón krón­a á þriðja árs­fjórðungi þessa árs. Forstjórinn segir að tapið megi að öllu leyti rekja til fjárfestingastarfsemi.
Kjarninn 23. október 2019
Sigurgeir Finnsson
Leikhús fáránleikans: Um opinn aðgang og útgáfu fræðigreina
Kjarninn 23. október 2019
Rusl og blautþurrkur í skólphreinsistöð í Klettagörðum
Mikið magn af rusli og blautklútum í skólphreinsistöð í Klettagörðum
Umhverfisstofnun minnir fólk enn og aftur á að henda ekki öðru en pappír í klósettin.
Kjarninn 23. október 2019
Már Guðmundsson
Fjárfestingarleiðin og peningaþvætti
Kjarninn 23. október 2019
Vilhjálmur Birgisson, for­maður Verka­lýðs­fé­lags Akra­ness.
Hafna ásökunum Vilhjálms um að Landsvirkjun sé að „slátra“ Elkem
Landvirkjun hafnar því að sýna stóriðjufyrirtækjum óbilgirni með því að selja raforku á hærra verði til þeirra en áður. Vilhjálmur Birgisson vill að Landsvirkjun dragi úr arðsemi sinni til að bæta rekstrarskilyrði Elkem og Norðuráls á Grundartanga.
Kjarninn 23. október 2019
Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, formaður Miðflokksins.
Helmingur þjóðar hefur litlar áhyggjur af orkupakkanum
Mun fleiri Íslendingar hafa litlar eða engar áhyggjur af áhrifum þriðja orkupakka ESB á hagsmuni þjóðarinnar en þeir sem áhyggjur hafa. Miðflokkurinn sker sig úr en 90 prósent stuðningsmanna flokksins hafa áhyggjur af áhrifum orkupakkans.
Kjarninn 23. október 2019
Bjarni Ármannsson er forstjóri Iceland Seafood.
Bréf í Iceland Seafood skráð á markað á þriðjudag
Iceland Seafood verður tuttugasta félagið á Aðalmarkaði Kauphallar Íslands þegar bréf í félaginu verða tekin til viðskipta eftir helgi.
Kjarninn 23. október 2019
Dagur Hjartarson
Samtök atvinnu, lífs og dauða
Kjarninn 23. október 2019
Meira úr sama flokkiEikonomics