Rekstrarhagfræðingur ≠ Rekstrarhagfræðingur

Eiríkur Ragnarsson útskýrir muninn á míkró- og makró-hagfræði.

Auglýsing

Árið 2013 bjó ég í London og var í leit að með­leigj­anda. Vinur minn kom mér í sam­band við vin sinn, hag­fræð­ing­inn Ólaf Mar­geirs­son, og flutti Óli inn stuttu seinna. En þrátt fyrir það að við köllum okkur báðir hag­fræð­inga þá er oft haf á milli þess sem við pælum í. Ástæðan er sú að Óli er mak­ró- og ég er míkró-hag­fræð­ing­ur.

Óli var varla búinn að stíga yfir þrösk­uld­inn þegar hann kom sér að efn­inu og spurði mig hvort mér fynd­ist „að macro módel þyrftu að vera byggð á míkró grunn­i“. Ég ját­aði fyrir Óla að ég væri ryðg­aður í makró en teldi að mak­ró-hag­fræð­ing­ar, eins og míkró-hag­fræð­ing­ar, ættu að not­ast við þau módel sem best lýsa þeim raun­veru­leika sem þeir eru að reyna að skýra og skilja. Sam­búð okkar Óla var með besta móti, hag­fræð­i-lúða útgáfa af Big Bang The­ory.

En hver er mun­ur­inn á míkró- og mak­ró-hag­fræði? Í stuttu máli má segja að míkró-hag­fræð­ingar sér­hæfi sig í smærri ein­ingum hag­kerf­is­ins á meðan mak­ró-hag­fræð­ingar sér­hæfi sig í stærri ein­ing­um. Til dæmis pæla míkró-hag­fræð­ingar í því: af hverju konur borga meira fyrir hár­greiðslu en karlar; hvernig Bjarni og Katrín ættu ekki að nota kolefn­is­gjaldið; og hvaða áhrif sam­ein­ing ein­stakra fyr­ir­tækja getur haft á vel­ferð neyt­enda. Mak­ró-hag­fræð­ingar á hinn bóg­inn: skoða hvaða áhrif verð­trygg­ing hefur á verð­bólgu; spá fyrir um lands­fram­leiðslu; og þegar vel liggur á þeim ræða þeir meira að segja pen­ingag­lýju.

Auglýsing

Þetta eru þó bara örfá dæmi um hvað hag­fræð­ingar fást við, og þó svo að þessi dæmi láti það hljóma eins og við Óli séum úr tveimur ólíkum stéttum þá er það þannig að oft snert­ast fletir á míkró- og mak­ró-hag­fræð­inga. (báðir hópar fara meira og minna í gegnum sama grunn- og meist­ara­nám­ið, og skilj­ast leiðir okkar aðeins þegar við sér­hæfum okkur ann­að­hvort í dokt­ors­námi eða á vinnu­mark­aðn­um).

En eitt skilur þó míkró- og mak­ró-hag­fræð­inga að og er það íslenska þýð­ingin á nafni fyrra fags­ins (microeconomics) og ber fagið nafnið „rekstr­ar­hag­fræði“ á Íslandi. Sem er und­ar­legt þar sem orðið „smá“ hefur lítið með rekstur að gera og oft kemur rekstur ekki neitt við sögu þess sem míkró-hag­fræð­ingar gera.

Þessi þýð­ing hefur haft það í för með sér að slatti af fólki með rekstr­ar­menntun (MBA, við­skipta­fræði og o.s.frv.) hafa í gegnum tíð­ina titlað sig sem rekstr­ar­hag­fræð­inga. Tvö aug­ljós­ustu dæmin um þetta eru Frosti Sig­ur­jóns­son, fyrr­ver­andi for­stjóri Nýherja og sér­fræð­ingur um rekst­ur, og Halla Tóm­as­dóttir, fyrrum for­seta­fram­bjóð­andi og sér­fræð­ingur um rekst­ur. Þau titla sig bæði rekstr­ar­hag­fræð­inga á íslensku útgáfu heima­síðna sinna (Halla hér og Frosti hér), en hvergi á ensku útgáfu síðna þeirra kalla þau sig „microeconomist“. Sem kemur kannski ekki á óvart þar sem þau eru bæði við­skipta, en ekki hag­fræði, mennt­uð.

En kannski er ekki rekstr­ar­sér­fræð­ingum að kenna að þeir kalli sig rekstr­ar­hag­fræð­inga. Það er eftir allt mikið meira gríp­andi að kalla sig rekstr­ar­hag­fræð­ing heldur en rekstr­ar­sér­fræð­ing. Og liggur sökin þá einnig hjá þeim sem fyrst datt í hug að þýða orðið „smá“ sem „rekst­ur“.

Þessi rang­þýð­ing hefur gert það að verkum að íslenskir míkró-hag­fræð­ingar (eins og höf­und­ur) hafa á tímum orðið svo­lítið abbó út í mak­ró-hag­fræð­inga. Íslenska þýð­ingin á orð­inu macroeconomics er nefni­lega þjóð­hag­fræði. Og þó svo að það sé pínu und­ar­leg þýð­ing, þá er þýð­ingin nógu sterk til þess að þeir sem ekki eru hag­fræð­ing­ar, eins og til dæmis sér­fræð­ingar í þjóð­mál­um, kalla sig ekki þjóð­hag­fræð­inga.

En, ég missi samt ekki svefn yfir þessu. Lausnin sem míkró-hag­fræð­ingar höfum er ein­föld: við sleppum því bara að kalla okkur rekstr­ar­hag­fræð­inga og höldum okkur við ensku slett­una eða köllum okkur bara hag­fræð­inga. Við ættum að geta lifað með því svo lengi sem við þurfum ekki að vinna mörg þeirra ómögu­legu verka sem mak­ró-hag­fræð­ingar glíma við, eins og að reyna að spá fyrir um verð­bólgu þrjú ár fram í tím­ann.

Þeim mun lengra sem Seðlabanki Íslands reynir að spá fyrir um verðbólgu fram í tímann þeim mun ónákvæmari verður spáin.

Heim­ild: Pen­inga­mál Seðla­bank­ans. 

Útskýr­ing: Fyrstu þrjá árs­fjórð­ung­ana er spá SÍ nokkuð nákvæm. En þegar bank­inn reynir að spá lengra fram í tím­ann eykst villan í spá þeirra. Þetta kemur svo sem ekki á óvart þar sem verk­efnið er nán­ast ómögu­legt. Því er höf­undur feg­inn að vera míkró-hag­fræð­ing­ur.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir er utanríkisráðherra.
Inga Hrefna nýr aðstoðarmaður Þórdísar Kolbrúnar
Utanríkisráðherra er nú komin með tvo aðstoðarmenn. Alls má ríkisstjórnin ráða 27 aðstoðarmenn. Laun og starfs­­kjör aðstoð­­ar­­manna ráð­herra mið­­ast við kjör skrif­­stofu­­stjóra í ráðu­­neytum sam­­kvæmt ákvörð­unum kjara­ráðs.
Kjarninn 12. ágúst 2022
Jón Gunnarsson er dómsmálaráðherra.
Leggur til að sameina héraðsdómstóla landsins í eina stofnun
Jón Gunnarsson dómsmálaráðherra er með áform um að sameina þá átta héraðsdómstóla sem eru í landinu í eina stofnun. Forsenda sameiningarinnar er að sameinaður dómstóll hafi starfsstöðvar á landsbyggðinni.
Kjarninn 12. ágúst 2022
Kolafarmi frá Suður-Afríku skipað upp í pólskri höfn í sumar.
Pólverjum er vandi á höndum
Stærsti framleiðandi kola í Evrópu utan Rússlands er í vanda staddur eftir að hafa bannað innflutning á rússneskum kolum vegna innrásarinnar í Úkraínu.
Kjarninn 12. ágúst 2022
Kristján Loftsson forstjóri Hvals hf. virðir hér fyrir sér dauðan hval í Hvalfirði í júlímánuði.
Lögregla væntir þess að Hvalur hf. skili dróna svissneska ríkisútvarpsins í dag
Teymi frá svissneska ríkisfjölmiðlafyrirtækinu SRG SSR flaug dróna yfir hvalstöð Hvals hf. fyrr í vikunni. Starfsmenn Hvals hf. hirtu af þeim drónann og lögreglan á Akranesi hefur krafið fyrirtækið um að skila dróna Svisslendinganna.
Kjarninn 12. ágúst 2022
Hildur Björnsdóttir oddviti Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík.
Hildur varði 9,3 milljónum í prófkjörsslaginn og átti eina og hálfa milljón afgangs
Hildur Björnsdóttir oddviti Sjálfstæðisflokksins átti 1,5 milljónir eftir í kosningasjóði sínum þegar prófkjör Sjálfstæðisflokksins í borginni var um garð gengið. Það fé ætlar hún að færa félagi sem hún sjálf stjórnar, en það heitir Frelsisborgin.
Kjarninn 12. ágúst 2022
Skúli Mogensen hefur byggt upp mikla ferðaþjónustu í Hvammsvík i Hvalfirði.
Áformin einkennist af „einhvers konar firringu“
Zephyr Iceland, sem áformar vindorkuver í Hvalfirði, „forðast að snerta á kjarna málsins“ í matsáætlun á framkvæmdinni. Kjarninn er sá að mati Skúla Mogensen, eiganda sjóbaðanna í Hvammsvík, að áformin einkennast af „einhvers konar firringu“.
Kjarninn 12. ágúst 2022
Vatnsyfirborð Rínarfljóts hefur lækkað stöðugt síðustu vikur.
Hættuástand að skapast í Rínarfljóti – Munu skipin geta siglt?
Vatnsyfirborð Rínarfljóts gæti á næstu dögum orðið hættulega lágt að mati þýskra yfirvalda. Sífellt erfiðara er að flytja vörur um ána, m.a. kol og bensín. Gríðarmiklir þurrkar hafa geisað víða í Evrópu með margvíslegum afleiðingum.
Kjarninn 11. ágúst 2022
Langreyður dregin á land í Hvalfirði með sprengiskutulinn enn í sér.
Fiskistofa mun taka upp veiðiaðferðir Hvals hf.
Ný reglugerð um verulega hert eftirlit með hvalveiðum hefur verið sett og tekur gildi þegar í stað. Veiðieftirlitsmenn munu héðan í frá verða um borð í veiðiferðum Hvals hf.
Kjarninn 11. ágúst 2022
Meira úr sama flokkiEikonomics